Bỏ qua, tới nội dung chính
Miễn phí vận chuyển đơn từ 800.000đ (đơn hàng nặng: từ 80.000đ/kg). Đơn chưa đạt: phí vận chuyển theo thực tế.
Tư vấn miễn phí 0362180001 Zalo Đăng nhập

Dinh dưỡng cây trồng căn bản

Magie (Mg): trung tâm của diệp lục

Ban Kỹ thuật Chelate Asia 21 slide khoảng 14 phút 5 câu trắc nghiệm

Magie là nguyên tố trung lượng nằm ở trung tâm phân tử diệp lục, quyết định màu xanh của lá và khả năng quang hợp của cây. Bài này dành cho nhà vườn và nhân viên tư vấn, giải thích magie làm gì trong cây, vì sao lá già vàng gian gân khi thiếu và vì sao bón nhiều kali lại gây thiếu magie. Học xong, bạn nhận biết được cây thiếu magie, đọc được %MgO trên nhãn và chọn đúng loại phân magie cho bón gốc, tưới và phun lá.

DINH DƯỠNG TRUNG LƯỢNG

Magie (Mg)

Trung tâm của diệp lục, nguồn lực cho quang hợp

Chelate Asia1 / 21

Magie trong đất tồn tại ở dạng nào?

Mg²⁺

  • Tên quốc tế của magie là Magnesium, ký hiệu Mg.
  • Trong dung dịch đất: chủ yếu là ion Mg²⁺, dạng rễ cây hút trực tiếp.
  • Một phần nhỏ Mg²⁺ tạo phức yếu với HCO₃⁻, SO₄²⁻ và chất hữu cơ hòa tan.
  • Magie trao đổi: Mg²⁺ bám trên bề mặt keo đất, là “kho tạm” dễ trao đổi với H⁺, K⁺, Ca²⁺.
  • Magie trong khoáng vật: nằm trong dolomite, serpentin, khoáng sét; phong hóa rất chậm.
Chelate Asia2 / 21

Giống kali và canxi, magie mà cây dùng được trong vụ là phần hòa tan và phần trao đổi trên keo đất. Hai phần này cân bằng với nhau: rễ hút bớt Mg²⁺ trong dung dịch thì keo đất nhả ra bù lại. Đất cát, đất xám bạc màu có ít keo nên kho magie nhỏ và cây dễ thiếu, còn đất sét, đất giàu mùn giữ magie tốt hơn.

Magie trong cây

  • Cây hút magie ở dạng ion Mg²⁺.
  • Magie chiếm khoảng 0,15–0,35% chất khô của cây.
  • Magie di chuyển được trong cây, từ lá già sang lá non, hoa và trái.
  • Vì vậy khi thiếu, triệu chứng xuất hiện ở lá già trước.
  • Nhu cầu magie tăng mạnh khi cây mang nhiều trái, nuôi hạt, nuôi củ.
Chelate Asia3 / 21

Magie thuộc nhóm trung lượng: cây cần ít hơn đạm, kali nhưng nhiều hơn hẳn các vi lượng như kẽm, bo. Khác với canxi, magie linh động trong mạch libe, nên khi nguồn cung từ rễ không đủ, cây rút magie từ lá già để nuôi phần đang lớn. Điều này giải thích vì sao vườn đang nuôi trái rộ thường vàng lá chân rất nhanh.

Tác dụng của Magie: tạo diệp lục và quang hợp

  • Mỗi phân tử diệp lục có một nguyên tử magie nằm ở trung tâm.
  • Thiếu magie, cây không tạo đủ diệp lục, lá mất màu xanh và quang hợp giảm.
  • Magie kích hoạt enzyme cố định CO₂ trong quang hợp.
  • Magie giúp nạp đường vào mạch dẫn để chuyển từ lá về rễ, hoa, trái.
Chelate Asia4 / 21

Diệp lục là nhà máy thu năng lượng ánh sáng của cây, và magie là mắt xích không thể thay thế trong phân tử này. Tuy vậy chỉ một phần magie của lá nằm trong diệp lục, phần còn lại làm nhiệm vụ kích hoạt enzyme và vận chuyển đường. Khi thiếu magie, đường ứ lại trong lá, rễ bị đói trước tiên nên bộ rễ kém phát triển từ rất sớm, trước cả khi lá kịp vàng.

Tác dụng của Magie: năng lượng và chất lượng nông sản

  • Kích hoạt hàng trăm enzyme, đặc biệt các enzyme sử dụng năng lượng ATP.
  • Cần cho quá trình tổng hợp protein trong tế bào.
  • Hỗ trợ cây hút và sử dụng lân hiệu quả hơn.
  • Góp phần tăng tích lũy đường, tinh bột, dầu trong trái, củ, hạt.
  • Giữ bộ lá xanh bền đến cuối vụ để nuôi trái.
Chelate Asia5 / 21

Trong tế bào, năng lượng được lưu chuyển dưới dạng ATP và hầu hết phản ứng dùng ATP đều cần có magie đi kèm. Vì thế magie liên quan đến gần như mọi hoạt động sống của cây chứ không riêng quang hợp. Với cây ăn trái, cà phê, hồ tiêu, giữ được bộ lá xanh khỏe trong giai đoạn nuôi trái là điều kiện để trái lớn đều và đạt chất lượng.

Triệu chứng thiếu Magie

  • Lá già vàng phần thịt lá giữa các gân, trong khi gân lá vẫn xanh.
  • Vết vàng lan từ mép và chóp lá vào; trên cam quýt còn lại mảng xanh hình chữ V ngược ở gốc lá.
  • Một số cây lá chuyển đỏ tím hoặc xuất hiện đốm hoại tử trên nền vàng.
  • Lá già rụng sớm, cành trơ lá phía dưới.
  • Trái nhỏ, nhạt, năng suất và chất lượng giảm.
Chelate Asia6 / 21

Vàng gian gân trên lá già là dấu hiệu đặc trưng nhất của thiếu magie. Triệu chứng thường rộ lên vào giai đoạn nuôi trái, trên cành mang nhiều trái, sau các đợt mưa lớn hoặc sau khi bón nhiều kali. Trên cam, bưởi, cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cà chua, hiện tượng vàng lá chân khi đang nuôi trái rất hay liên quan đến magie.

Phân biệt thiếu Magie với các hiện tượng vàng lá khác

Nguyên tố thiếuVị trí láBiểu hiện chính
Magie (Mg)Lá già, lá chânVàng thịt lá giữa các gân, gân còn xanh
Đạm (N)Lá già, lá chânVàng nhạt đều cả lá, kể cả gân
Kali (K)Lá già, lá chânVàng rồi cháy khô từ mép và chóp lá
Sắt (Fe)Lá non, đọtVàng trắng thịt lá, gân xanh mảnh
Kẽm (Zn), mangan (Mn)Lá non, lá bánh tẻVàng loang gian gân, lá nhỏ hẹp
Chelate Asia7 / 21

Câu hỏi đầu tiên khi thấy vàng lá là lá già hay lá non bị trước. Vàng gian gân ở lá già thường là thiếu magie, còn vàng gian gân ở lá non thường là thiếu vi lượng như sắt, kẽm, mangan. Vàng lá cũng có thể do thối rễ, úng nước, tuyến trùng, nên cần kiểm tra bộ rễ trước khi kết luận là thiếu dinh dưỡng.

Tương tác của Magie với các dinh dưỡng khác

  • Thừa kali (K⁺) cản trở cây hút Mg²⁺: đây là nguyên nhân gây thiếu magie phổ biến nhất.
  • Bón nhiều đạm amoni (NH₄⁺) hoặc quá nhiều vôi (Ca²⁺) cũng làm cây giảm hút magie.
  • Đất chua có nhiều H⁺, Al³⁺ đẩy Mg²⁺ khỏi keo đất và cạnh tranh khi rễ hút.
  • Magie và lân hỗ trợ nhau: đủ magie giúp cây sử dụng lân tốt hơn.
  • Thừa magie kéo dài có thể cản trở cây hút canxi và kali.
Chelate Asia8 / 21

K⁺, NH₄⁺, Ca²⁺ và Mg²⁺ đều mang điện dương và tranh nhau lối vào rễ, trong đó Mg²⁺ là ion yếu thế nhất. Vì vậy vườn bón kali liều cao để ép ngọt, ép màu thường xuất hiện vàng lá do thiếu magie dù đất không nghèo magie. Cách xử lý là giảm phần dư thừa và bổ sung magie song song, không chỉ bón thêm magie.

pH đất và Magie

Dolomite vừa bổ sung magie vừa nâng pH, còn magie sunphat bổ sung magie mà gần như không đổi pH.

Đất chua, đất cát

  • Mg²⁺ bị rửa trôi mạnh, nhất là vùng mưa nhiều.
  • Nhôm và H⁺ chiếm chỗ trên keo đất, đất nghèo magie.
  • Nên bón lót dolomite hoặc lân nung chảy để vừa hạ chua vừa cấp magie.

Đất kiềm, đất nhiều vôi

  • Canxi quá nhiều cạnh tranh làm cây khó hút magie.
  • Không bón dolomite vì làm pH tăng thêm.
  • Nên dùng magie sunphat bón gốc hoặc phun magie qua lá.
Chelate Asia9 / 21

Thiếu magie gặp nhiều nhất trên đất chua, đất cát và đất đồi dốc mưa nhiều, cũng là điều kiện phổ biến ở các vùng trồng cà phê, hồ tiêu, cây ăn trái. Chọn nguồn magie nên dựa vào pH: đất chua thì dolomite là lựa chọn kinh tế nhất, đất đã đủ pH thì dùng các dạng sunphat hoặc nitrat. Đo pH trước khi bón giúp tránh tình trạng bón dolomite nhiều năm làm đất kiềm hóa.

Lưu ý khi sử dụng Magie

  • Bón cân đối với kali và canxi; tăng kali thì cần tính thêm magie.
  • Đất cát, vùng mưa nhiều: chia nhỏ, bón nhiều lần để hạn chế rửa trôi.
  • Không pha magie sunphat đậm đặc chung với canxi nitrat vì tạo kết tủa thạch cao.
  • Không pha magie đậm đặc chung với phân lân trong dung dịch có pH cao vì dễ kết tủa.
  • Phun qua lá vào sáng sớm hoặc chiều mát, phun ướt đều cả lá già và lá bánh tẻ.
  • Dolomite không tan trong nước, chỉ dùng bón đất, không dùng để phun hay tưới nhỏ giọt.
Chelate Asia10 / 21

Khi cây đã vàng lá do thiếu magie, phun qua lá cho hiệu quả nhanh nhất vì magie vào thẳng nơi cần. Tuy nhiên phải phun nhắc lại vài lần và kết hợp bón gốc thì bộ lá mới giữ được màu xanh lâu dài. Lá đã vàng nặng, xuất hiện đốm hoại tử thì khó xanh lại hoàn toàn; mục tiêu là bảo vệ các lớp lá kế tiếp.

Giai đoạn cây cần Magie nhất và tác hại khi thừa

Cây cần magie nhiều nhất khi

  • Phát triển bộ lá, cần tạo nhiều diệp lục.
  • Nuôi trái, nuôi củ, vào hạt.
  • Sau thu hoạch, phục hồi bộ lá cho vụ sau.

Khi thừa magie

  • Hiếm khi gây ngộ độc trực tiếp cho cây.
  • Làm mất cân đối, cây khó hút canxi và kali.
  • Đất quá nhiều magie so với canxi dễ bị dí chặt, kém thoát nước.
Chelate Asia11 / 21

Lượng magie cây cần không lớn nhưng phải liên tục, vì diệp lục được tạo mới suốt thời gian cây ra lá và nuôi trái. Thừa magie ít gặp trong thực tế, thường chỉ xảy ra khi bón dolomite hoặc magie sunphat liều cao lặp lại nhiều năm. Giữ cân đối giữa kali, canxi và magie quan trọng hơn việc bón thật nhiều một nguyên tố.

PHẦN 2

Các loại phân bón chứa Magie

Cách đọc hàm lượng magie trên nhãn và đặc điểm từng loại phân magie thường gặp.

Chelate Asia12 / 21

Hàm lượng Magie: %Mg hay %MgO?

MgO = Mg × 1,66

  • Cây hấp thu magie ở dạng Mg²⁺.
  • Trên nhãn phân bón, hàm lượng magie được ghi theo %Mg hoặc %MgO.
  • Đổi %MgO sang %Mg: nhân với 0,6. Đổi %Mg sang %MgO: nhân với 1,66.
  • Khi so sánh hai sản phẩm phải quy về cùng một đơn vị.
Chelate Asia13 / 21

MgO trên nhãn là đơn vị quy đổi, không có nghĩa trong bao có chất magie oxit. Ví dụ magie sunphat ngậm bảy nước ghi 16% MgO thì chứa khoảng 9,6% magie nguyên tố. Hai sản phẩm ghi 6% Mg và 10% MgO thực ra có lượng magie ngang nhau, nên cần đọc kỹ đơn vị trước khi so giá.

Các loại phân Magie phổ biến

Loại phânHàm lượng thường gặpCách dùng chính
Magie sunphat ngậm 7 nước16% MgO, 13% SPhun lá, tưới, bón gốc
Magie sunphat ngậm 1 nước25–27% MgO, 20–22% SBón gốc
Magie nitrat11% N, 15–16% MgOPhun lá, tưới nhỏ giọt
Magie chelate (Mg-EDTA)6% MgPhun lá, thủy canh
Dolomite15–20% MgO, khoảng 30% CaOBón lót trên đất chua
Lân nung chảyKhoảng 15% MgO, kèm lân, canxi, silicBón lót trên đất chua
Kali magie sunphat22% K₂O, 18% MgO, 22% SBón gốc nuôi trái
Chelate Asia14 / 21

Các loại phân magie chia thành hai nhóm rõ rệt. Nhóm tan nhanh gồm magie sunphat, magie nitrat và magie chelate, dùng khi cần hiệu quả ngay hoặc đưa qua hệ thống tưới. Nhóm tan chậm gồm dolomite và lân nung chảy, dùng bón lót để tạo nền magie lâu dài cho đất chua. Hàm lượng trong bảng là mức thường gặp, sản phẩm cụ thể cần căn cứ chỉ tiêu ghi trên nhãn.

Magie sunphat

MgSO₄·7H₂O

  • Dạng ngậm bảy nước: tinh thể trắng trong, chứa khoảng 16% MgO và 13% lưu huỳnh (S).
  • Tan nhanh và hoàn toàn trong nước, gần như không làm đổi pH đất.
  • Dùng được cho phun lá, tưới gốc, tưới nhỏ giọt và bón rải.
  • Dạng ngậm một nước (kieserit): 25–27% MgO, tan chậm hơn, phù hợp bón gốc.
  • Cung cấp thêm lưu huỳnh, có lợi cho cây họ hành tỏi, cây lấy dầu.
Chelate Asia15 / 21

Magie sunphat là nguồn magie tan thông dụng và kinh tế nhất, dùng được trên mọi loại đất vì không làm thay đổi pH. Khi pha vào hệ thống tưới, magie sunphat phải để khác ngăn với canxi nitrat, vì ion sunphat gặp canxi ở nồng độ cao sẽ kết tủa. Dạng ngậm bảy nước dễ chảy nước và vón cục khi để hở, cần bảo quản trong bao kín, nơi khô ráo.

Dolomite và lân nung chảy: magie cho đất chua

CaMg(CO₃)₂

  • Dolomite là đá chứa canxi và magie cacbonat, nghiền mịn để bón đất.
  • Vừa nâng pH, vừa bổ sung canxi và magie cùng lúc.
  • Tan rất chậm, hiệu lực kéo dài nhiều tháng; bột càng mịn tác dụng càng nhanh.
  • Lân nung chảy cũng có tính kiềm, chứa magie kèm lân, canxi và silic.
  • Cả hai chỉ phù hợp đất chua, bón lót hoặc bón đầu mùa mưa.
Nông dân đội nón rắc bột vôi trắng lên luống đất trước khi trồng
Chelate Asia16 / 21

Trên đất chua, dolomite là cách bổ sung magie rẻ nhất vì giải quyết luôn cả độ chua và canxi. Magie trong dolomite và lân nung chảy không tan trong nước mà tan dần nhờ axit của đất và của rễ, nên đất càng chua thì chúng càng phát huy tác dụng. Không nên trông chờ hai loại này để chữa nhanh hiện tượng vàng lá đang xảy ra; trường hợp đó cần dùng magie tan.

Magie nitrat

Mg(NO₃)₂·6H₂O

  • Chứa khoảng 11% N và 15–16% MgO.
  • Tan hoàn toàn và rất nhanh, cây hút được ngay.
  • Đạm ở dạng nitrat (NO₃⁻), hỗ trợ cây hút magie.
  • Không có gốc sunphat nên pha chung được với canxi nitrat.
  • Hút ẩm rất mạnh, mở bao phải buộc kín.
Chelate Asia17 / 21

Magie nitrat thường dùng trong phân phun lá, tưới nhỏ giọt và thủy canh, khi cần đưa magie vào cùng ngăn với canxi nitrat. Hiệu quả làm xanh lá qua phun thường nhanh vì cả magie và đạm nitrat đều được lá hấp thu tốt. Do có kèm đạm, nên cân nhắc khi dùng vào giai đoạn trái sắp chín hoặc khi cần hãm đọt.

Magie chelate (Mg-EDTA)

  • Hàm lượng: khoảng 6% magie nguyên tố.
  • Tan hoàn toàn, bền trong dung dịch pha thông thường.
  • Magie được chelate bao bọc nên ít bị kết tủa với gốc lân.
  • Không chứa đạm, clo, sunphat; dễ phối hợp trong bình phun.
  • Dùng phun bổ sung qua lá và trong dung dịch thủy canh.
Chelate Asia18 / 21

Chelate là phân tử hữu cơ giữ lấy ion magie, giúp magie không phản ứng sớm với các chất khác khi pha chung. Vì hàm lượng magie thấp và giá cao, magie chelate chỉ hợp lý cho phun lá và các công thức pha sẵn nhiều thành phần. Nhu cầu magie chính của vườn vẫn cần được đáp ứng bằng magie sunphat hoặc dolomite bón gốc.

Khi nào cần bón Magie?

  • Đầu vụ, đầu mùa mưa: bón lót dolomite hoặc lân nung chảy trên đất chua để tạo nền magie.
  • Giai đoạn phát triển bộ lá: bổ sung magie để lá dày, xanh, quang hợp mạnh.
  • Giai đoạn nuôi trái, nuôi củ: nhu cầu cao nhất, nhất là khi đang bón nhiều kali.
  • Khi lá già vàng gian gân: phun magie tan qua lá, kết hợp bón gốc.
  • Sau thu hoạch: giúp cây phục hồi bộ lá, chuẩn bị cho vụ sau.
Chelate Asia19 / 21

Nguyên tắc chung là bón magie đi kèm với kali, không đợi lá vàng mới bón. Trên vườn cây lâu năm, magie nên có mặt trong mọi đợt bón nuôi trái, dưới dạng phân đơn hoặc phân NPK có bổ sung MgO. Sau những trận mưa lớn kéo dài trên đất cát, đất dốc, nên bổ sung lại magie vì phần dễ tiêu đã bị rửa trôi.

Nguồn phân Magie ở Việt Nam

  • Dolomite có nhiều mỏ trong nước, giá rẻ, dễ mua.
  • Lân nung chảy sản xuất trong nước là nguồn magie bón lót quen thuộc.
  • Nhiều loại phân NPK và phân trung lượng có bổ sung MgO.
  • Magie sunphat, magie nitrat, magie chelate trên thị trường có nhiều hàng nhập khẩu.
Chelate Asia20 / 21

Nguồn magie bón đất ở Việt Nam dồi dào và rẻ, nên nền magie cho đất chua không phải là bài toán chi phí lớn. Các dạng magie tan có giá cao hơn nhiều tính theo mỗi ki-lô-gam magie, nên dùng tập trung vào giai đoạn nuôi trái và khi cây có triệu chứng thiếu. Khi mua phân NPK, nên xem trên nhãn có ghi MgO hay không để tính đủ lượng magie cho vườn.

Tóm tắt bài học về Magie

  • Magie là nguyên tử trung tâm của diệp lục; thiếu magie thì lá mất màu xanh, quang hợp giảm.
  • Magie di động trong cây nên thiếu ở lá già trước: vàng thịt lá giữa các gân, gân còn xanh.
  • Bón thừa kali, đạm amoni, vôi và đất chua, đất cát là các nguyên nhân chính gây thiếu magie.
  • Đất chua bón lót dolomite, lân nung chảy; cần nhanh thì dùng magie sunphat, nitrat, chelate.
  • Không pha magie sunphat đậm đặc chung với canxi nitrat.
Chelate Asia21 / 21

Magie ít được chú ý hơn đạm, lân, kali nhưng lại quyết định bộ lá có đủ sức nuôi trái hay không. Hãy quan sát lá già trong giai đoạn nuôi trái, giữ cân đối giữa kali, canxi và magie, và chọn nguồn magie theo pH đất. Làm được ba việc này là vườn đã tránh được phần lớn hiện tượng vàng lá do thiếu magie.

Trắc nghiệm cuối bài

5 câu hỏi về nội dung bài giảng. Trả lời đúng cả 5 câu để nhận một phần quà ngẫu nhiên, gửi kèm đơn hàng kế tiếp của bạn tại Chelate Asia (quà giữ 60 ngày). Mỗi bài được làm tối đa 3 lần.

Câu 1. Trong cây, magie là nguyên tử nằm ở trung tâm của phân tử nào?
Câu 2. Triệu chứng điển hình của cây thiếu magie là gì?
Câu 3. Bón thừa loại dinh dưỡng nào là nguyên nhân phổ biến nhất khiến cây thiếu magie?
Câu 4. Magie sunphat ngậm bảy nước (MgSO₄·7H₂O) chứa khoảng bao nhiêu MgO và lưu huỳnh?
Câu 5. Trên đất chua thiếu magie, nên bón lót loại nào để vừa hạ chua vừa bổ sung magie?

Bài giảng khác

Xem tất cả bài giảng ›

Tính pha