Kali (K): kích hoạt enzyme, vận chuyển đường
Ban Kỹ thuật Chelate Asia 25 slide khoảng 18 phút 5 câu trắc nghiệm
Kali là nguyên tố đa lượng quyết định chất lượng nông sản: độ ngọt, màu sắc, độ chắc và khả năng bảo quản. Bài này dành cho nhà vườn và nhân viên tư vấn, giải thích kali làm gì trong cây, tồn tại thế nào trong đất và cách nhận biết cây thiếu kali. Học xong, bạn đọc được hàm lượng K₂O trên nhãn, phân biệt được các loại phân kali và chọn đúng loại, đúng thời điểm cho từng cây trồng.
DINH DƯỠNG ĐA LƯỢNG
Kali (K)
Kích hoạt enzyme, tối ưu quang hợp và vận chuyển đường
Kali trong cây tồn tại ở dạng nào?
K⁺
- Tên quốc tế của nguyên tố kali là Potassium, ký hiệu K.
- Cây hút kali và giữ kali trong tế bào ở dạng ion K⁺.
- Khác với đạm và lân, kali không tham gia cấu tạo nên hợp chất hữu cơ nào của cây.
- Hàm lượng kali trong chất khô của cây khoảng 1–4%, tùy loại cây và giai đoạn sinh trưởng.
- Kali di chuyển dễ dàng trong cây, từ lá già sang lá non, hoa và trái.
Kali không nằm trong protein, diệp lục hay ADN như đạm, lân, magie. Nó tồn tại tự do trong dịch tế bào dưới dạng ion K⁺ và làm nhiệm vụ điều tiết: giữ nước, kích hoạt enzyme, vận chuyển sản phẩm quang hợp. Vì kali rất linh động, khi thiếu cây sẽ rút kali từ lá già nuôi phần non, nên triệu chứng thiếu luôn hiện ra ở lá già trước.
Kali điều tiết nước và đóng mở khí khổng
- Kali điều hòa áp suất thẩm thấu của tế bào, giúp rễ hút nước và tế bào giữ được nước.
- K⁺ đi vào tế bào khí khổng thì nước vào theo, tế bào trương lên và lỗ khí mở ra.
- K⁺ đi ra thì tế bào mất nước, xẹp xuống và lỗ khí đóng lại.
- Khí khổng mở để lấy CO₂ cho quang hợp, thải O₂ và thoát hơi nước làm mát lá.
- Thoát hơi nước tạo lực hút kéo nước và dinh dưỡng từ rễ lên lá.
Mỗi lỗ khí khổng được tạo bởi hai tế bào hình hạt đậu. Cây bơm K⁺ vào hai tế bào này để kéo nước vào, tế bào căng lên và cong ra làm lỗ khí mở. Cây đủ kali thì đóng mở khí khổng nhanh và chính xác, nhờ vậy tiết kiệm nước khi nắng hạn. Cây thiếu kali đóng khí khổng chậm, mất nước nhiều nên dễ héo và kém chịu hạn.
Bốn vai trò chính của Kali
- Kích hoạt enzyme: hơn 60 loại enzyme tham gia quang hợp, hô hấp, tổng hợp tinh bột và đường cần có kali.
- Vận chuyển đường: đưa đường và sản phẩm quang hợp từ lá về rễ, hoa, trái, củ.
- Tăng sức chống chịu: cây chịu hạn, chịu rét tốt hơn, thân cứng, ít đổ ngã, ít mẫn cảm với sâu bệnh.
- Nâng chất lượng nông sản: tăng độ ngọt, màu sắc, hương vị và khả năng bảo quản sau thu hoạch.
Đường được tạo ra ở lá nhưng tích lũy ở trái, củ, hạt, và kali là yếu tố giúp nạp đường vào mạch dẫn để chuyển đi. Thiếu kali, đường ứ lại ở lá, trái nhạt và chậm lớn dù lá vẫn xanh. Đó là lý do nhà vườn thường gọi kali là nguyên tố của chất lượng. Kali giúp cây khỏe hơn trước sâu bệnh nhưng không thay được thuốc bảo vệ thực vật.
Triệu chứng thiếu Kali
- Lá già vàng rồi cháy khô từ mép và chóp lá, lan dần vào trong.
- Thân yếu, cây dễ đổ ngã.
- Trái nhỏ, nhạt, lên màu kém và không đều.
- Chậm ra hoa hoặc hoa mau tàn, trái dễ rụng.
- Cây mẫn cảm hơn với sâu bệnh và thời tiết bất lợi.
Dấu hiệu dễ nhận nhất là mép lá già cháy khô như bị hơ lửa trong khi gân lá và phần giữa lá vẫn còn xanh. Triệu chứng bắt đầu từ các lá phía dưới vì cây rút kali ở lá già chuyển lên nuôi đọt non và trái. Trên cây ăn trái, thiếu kali thường lộ rõ nhất vào giai đoạn trái lớn nhanh, khi nhu cầu kali cao nhất. Nếu cháy mép xuất hiện ở lá non thì cần nghĩ đến nguyên nhân khác như ngộ độc mặn hoặc thiếu canxi.
Ba dạng Kali trong đất
K⁺ trong dung dịch đất
- Dạng dễ tiêu nhất, hòa tan sẵn trong nước của đất.
- Rễ hút trực tiếp, không cần chuyển đổi.
- Chỉ chiếm khoảng 0,1–0,2% tổng kali của đất.
- Dễ rửa trôi khi mưa lớn, tưới nhiều, nhất là trên đất cát.
Kali trao đổi
- Bám lỏng trên bề mặt keo đất (sét, mùn hữu cơ).
- Nhả dần ra khi K⁺ trong dung dịch đất giảm.
- Là kho dự trữ ngắn hạn, chiếm khoảng 1–2% tổng kali.
- Bón KCl, K₂SO₄ là bổ sung cho cả hai dạng này.
Kali khó tan
- Nằm trong khoáng silicat như mica, feldspar.
- Phong hóa rất chậm, nhiều năm mới thành dễ tiêu.
- Ít ý nghĩa cho một vụ nhưng là nguồn dự trữ lâu dài.
- Khoáng kali nghiền mịn cấp kali theo cách này.
Hơn chín phần mười kali của đất nằm trong khoáng vật mà cây gần như không dùng được ngay. Phần cây thật sự sử dụng trong vụ là kali hòa tan và kali trao đổi, hai dạng này luôn cân bằng với nhau: cây hút bớt K⁺ trong dung dịch thì keo đất nhả ra bù lại. Đất giàu sét và mùn có kho trao đổi lớn nên giữ kali tốt, còn đất cát kho nhỏ nên phải bón ít một và bón nhiều lần.
pH đất ảnh hưởng thế nào đến Kali?
Kali ít chịu ảnh hưởng của pH hơn lân, nhưng đất quá chua hoặc quá kiềm vẫn làm giảm hiệu quả sử dụng kali.
Đất chua (pH thấp)
- Kali ít bị cố định nhưng dễ rửa trôi, nhất là đất cát và mùa mưa.
- Nên chia nhỏ, bón nhiều lần với lượng vừa phải.
- Bón vôi nâng pH giúp đất giữ kali tốt hơn.
Đất kiềm (pH cao)
- Kali dễ bị khoáng sét (illit, vermiculit) giữ chặt giữa các lớp, giảm lượng dễ tiêu.
- Canxi, magie nhiều trong đất cạnh tranh với K⁺ khi rễ hút.
- Bón kèm phân hữu cơ để tăng khả năng giữ và nhả kali.
Ở đất chua, các vị trí giữ dinh dưỡng trên keo đất bị H⁺ và nhôm chiếm chỗ nên K⁺ khó bám lại và trôi theo nước. Ở đất kiềm giàu sét, K⁺ có thể chui vào giữa các lớp khoáng sét và bị kẹt lại, hiện tượng này gọi là cố định kali. Trong cả hai trường hợp, chất hữu cơ đều có lợi vì mùn giữ K⁺ ở dạng trao đổi, cây lấy lại được dễ dàng.
Nguyên tắc bón Kali
- Bón cân đối với đạm và lân thì kali mới phát huy hiệu quả.
- Chia làm nhiều lần ở cây ăn trái và rau màu để hạn chế rửa trôi.
- Bón gốc là chủ yếu; phun qua lá khi cần bổ sung nhanh hoặc nâng chất lượng trái.
- Cây lấy củ, lấy quả (khoai tây, cà rốt, mía, cây ăn trái) cần nhiều kali hơn cây lấy lá.
Kali không thay được đạm và lân: bón nhiều kali trên nền thiếu đạm thì cây vẫn còi, còn bón nhiều đạm mà thiếu kali thì cây vươn nhanh nhưng yếu, dễ đổ và dễ bệnh. Lượng kali cây cần rất lớn, qua lá chỉ đưa vào được một phần nhỏ, vì vậy bón gốc luôn là chính. Phun lá chỉ có ý nghĩa bổ sung vào các thời điểm then chốt như giai đoạn trái lớn nhanh và trước thu hoạch.
Tương tác của Kali với các dinh dưỡng khác
- Thừa kali làm cây giảm hút Mg²⁺ và Ca²⁺, dễ sinh ra thiếu magie hoặc thiếu canxi.
- Bón nhiều đạm amoni (NH₄⁺) cũng cạnh tranh với K⁺ khi rễ hút.
- Đủ kali giúp cây hạn chế hút Na⁺ trên đất nhiễm mặn.
- Phối hợp kali với canxi và bo trong giai đoạn nuôi trái để tăng chất lượng trái.
K⁺, Ca²⁺, Mg²⁺ và NH₄⁺ đều là ion mang điện dương nên tranh nhau lối vào rễ. Bón kali quá tay để ép ngọt, ép màu thường kéo theo vàng lá do thiếu magie hoặc nứt trái, thối đít trái do thiếu canxi. Cây có thể hút kali nhiều hơn mức cần mà không tăng thêm năng suất, nên bón thừa vừa tốn tiền vừa gây mất cân đối. Cách làm đúng là bón đủ kali và bổ sung canxi, magie song song.
Cây trồng nào phản ứng mạnh với Kali?
- Cây họ cải, mía, khoai và cây ăn quả phản ứng rất rõ với kali: thiếu thì sụt nhanh, đủ thì cải thiện rõ.
- Giai đoạn nuôi quả, nuôi củ là lúc cây cần nhiều kali nhất.
- Kết hợp phân kali với phân hữu cơ để đất giữ kali lâu hơn.
Những cây tích lũy nhiều đường và tinh bột lấy đi của đất lượng kali rất lớn theo sản phẩm thu hoạch. Sau mỗi vụ, nếu không bù lại, đất nghèo kali dần và năng suất, chất lượng vụ sau giảm thấy rõ. Vì vậy với nhóm cây này cần tính lượng kali theo sản lượng dự kiến và dồn trọng tâm bón vào giai đoạn trái, củ lớn nhanh.
PHẦN 2
Các loại phân bón chứa Kali
Cách đọc hàm lượng kali trên nhãn và đặc điểm từng loại phân kali thường gặp.
Hàm lượng Kali được tính bằng %K₂O
K₂O = K × 1,2
- Cây hút kali ở dạng K⁺, nhưng nhãn phân bón không ghi %K nguyên tố.
- Hàm lượng được quy đổi sang %K₂O (kali oxit); trên nhãn Việt Nam ghi là K₂O hữu hiệu (K₂Ohh).
- Quy đổi ngược lại: K = K₂O × 0,83.
- Khi nói phân có “60 K” nghĩa là 60% K₂O theo chỉ tiêu phân bón.
- Potassium là tên nguyên tố kali; Potash là tên thương mại chỉ khoáng và phân chứa kali.
K₂O chỉ là đơn vị quy ước để các loại phân kali so sánh được với nhau, trong bao phân không có chất K₂O. Ví dụ kali clorua tinh khiết chứa khoảng 52% K nguyên tố, tương đương 63% K₂O. Trên bao hàng nhập khẩu thường gặp chữ MOP (Muriate of Potash) và SOP (Sulfate of Potash), đó là tên thương mại của kali clorua và kali sunphat.
Kali clorua (KCl, MOP)
KCl
- Hàm lượng: khoảng 60–61% K₂O, kèm 45–47% clo (Cl).
- Tan nhanh trong nước, hiệu quả nhanh, giá mỗi đơn vị K₂O rẻ nhất.
- Có dạng bột hoặc mảnh, màu đỏ, hồng hoặc trắng; màu không quyết định chất lượng.
- Chứa Cl⁻ nên dễ gây hại cây mẫn cảm clo: thuốc lá, khoai tây, nho, sầu riêng.
- Phù hợp cây chịu được clo, đất không nhiễm mặn.
Kali clorua là loại phân kali được dùng nhiều nhất thế giới, tên thương mại là MOP. Màu đỏ hay hồng là do lẫn một lượng rất nhỏ oxit sắt từ quặng, loại trắng đã qua tinh chế, còn hàm lượng K₂O thì tương đương nhau. Gần một nửa khối lượng phân là clo, nên với cây mẫn cảm hoặc vùng đất mặn, bón nhiều năm liền dễ làm cháy mép lá và giảm chất lượng nông sản.
Kali sunphat (K₂SO₄, SOP)
K₂SO₄
- Hàm lượng: khoảng 50–52% K₂O và 18% lưu huỳnh (S).
- Gần như không chứa clo, an toàn cho cây mẫn cảm clo.
- Cung cấp thêm lưu huỳnh, có lợi cho hương vị nông sản và cây lấy dầu.
- Tan chậm và ít hơn kali clorua.
- Giá cao hơn kali clorua.
Kali sunphat có tên thương mại là SOP, là lựa chọn chuẩn cho sầu riêng, thuốc lá, khoai tây, nho, rau ăn lá cao cấp và cây trồng trong nhà màng. Độ tan của nó chỉ khoảng 110 gam trong một lít nước ở 20 °C, bằng khoảng một phần ba kali clorua, nên khi pha tưới cần khuấy kỹ và không pha quá đặc. Loại ghi “tan hoàn toàn” mới phù hợp cho tưới nhỏ giọt và phun lá.
Phân biệt Kali nguyên chất với hàng phối trộn
- Có sản phẩm trộn KCl với đạm SA và bột màu thành phân NK nhưng in chữ “Kali” kèm tên nước rất lớn, dễ nhầm là kali nguyên chất.
- Kali clorua màu trắng có khi được bán như kali sunphat với giá cao hơn.
- Luôn đọc dòng thành phần: kali clorua khoảng 60% K₂O; kali sunphat khoảng 50% K₂O kèm 18% S.
- Trên nhãn có ghi đạm (N) hoặc %K₂O thấp hơn hẳn thì đó là phân phối trộn.
Hình dạng và màu sắc không nói lên hàm lượng, vì viên nén màu hồng hay mảnh màu đỏ đều có thể là hàng phối trộn. Căn cứ duy nhất đáng tin là dòng thành phần đăng ký trên nhãn và phiếu kết quả phân tích. Với kali sunphat, cần có cả hai chỉ tiêu K₂O và S; nếu nhãn không ghi lưu huỳnh hoặc ghi có clo cao thì nên hỏi lại người bán trước khi dùng cho cây mẫn cảm clo.
Kali nitrat (KNO₃)
KNO₃
- Hàm lượng: khoảng 46% K₂O và 13% N (công thức 13-0-46).
- Tan nhanh và hoàn toàn, không chứa clo.
- Đạm ở dạng nitrat (NO₃⁻), cây hút được ngay.
- Thích hợp phun qua lá, tưới nhỏ giọt và thủy canh.
Kali nitrat cung cấp cùng lúc hai nguyên tố đa lượng và không để lại gốc clo hay sunphat, nên là nguyên liệu chính của các công thức phân tưới và phân phun lá. Vì có 13% đạm nitrat, khi dùng vào cuối giai đoạn nuôi trái cần tính cả lượng đạm này để tránh trái chậm chín hoặc nhạt. Kali nitrat là chất oxy hóa, cần bảo quản nơi khô ráo, xa nguồn lửa và vật liệu dễ cháy.
Mono kali photphat (MKP)
KH₂PO₄
- Tên đầy đủ: monopotassium phosphate, công thức phân bón 0-52-34.
- Chứa khoảng 52% P₂O₅ và 34% K₂O, tan hoàn toàn trong nước.
- Không chứa đạm, không chứa clo.
- Dung dịch có tính axit nhẹ, phù hợp phun lá và thủy canh.
MKP là nguồn cấp lân và kali cùng lúc mà không kèm đạm, nên thường dùng khi cần hãm đọt, thúc phân hóa mầm hoa và nuôi trái giai đoạn cuối. Dung dịch MKP có pH khoảng 4,5, khá an toàn cho lá. Không pha MKP đậm đặc chung với phân chứa canxi hoặc magie vì lân sẽ kết tủa và làm tắc béc phun.
Kali cacbonat (K₂CO₃)
K₂CO₃
- Chứa khoảng 68% K₂O, tan hoàn toàn, không chứa clo.
- Dung dịch có tính kiềm mạnh, giúp trung hòa đất chua.
- Phù hợp cây mẫn cảm clo, được dùng nhiều trên sầu riêng.
- Là muối vô cơ, nhưng cùng dạng với kali trong tro thực vật nên hay được gọi là “kali hữu cơ”.
Tên gọi “kali hữu cơ” chỉ là cách nói thương mại, về bản chất kali cacbonat là muối vô cơ có hàm lượng kali cao nhất trong các loại phân kali thông dụng. Dung dịch kali cacbonat có pH trên 11, nên không pha chung với phân chứa canxi, magie, vi lượng hay các thuốc kém bền trong môi trường kiềm. Phân hút ẩm rất mạnh, mở bao xong cần buộc kín; khi pha nên đeo găng tay và kính vì dung dịch đậm đặc gây rát da.
Nguồn Kali từ bột rong biển và kali humate
Bột rong biển
- Chiết xuất từ tảo nâu Ascophyllum nodosum, tan hoàn toàn trong nước.
- Chất hữu cơ khoảng 45–55%, axit alginic khoảng 18%.
- Kali khoảng 16–20% K₂O tùy loại.
- Có vi lượng và lượng nhỏ chất điều hòa sinh trưởng tự nhiên.
Kali humate
- Muối kali của axit humic, chiết từ than bùn, lignite hoặc leonardite.
- Giàu chất hữu cơ, chứa khoảng 8–15% K₂O dễ tiêu.
- Axit humic khoảng 50–80%, axit fulvic khoảng 5–15% (tính theo chất khô).
Hai nguyên liệu này được dùng chủ yếu vì phần hữu cơ: rong biển giúp cây chống chịu bất lợi và kích thích ra rễ, humate cải thiện khả năng giữ dinh dưỡng của đất. Phần kali trong đó phần lớn đến từ dung dịch kiềm kali dùng khi chiết xuất, là kali dễ tiêu. Tuy vậy lượng dùng mỗi lần chỉ vài trăm gam đến vài ki-lô-gam nên không thay được phân kali trong giai đoạn nuôi trái.
Kali trong phân NPK
- Con số thứ ba trên bao NPK là %K₂O: ví dụ NPK 16-9-21 chứa 21% K₂O.
- Kali trong NPK lấy từ kali clorua hoặc kali sunphat; cây mẫn cảm clo nên chọn loại ghi rõ dùng kali sunphat.
- NPK trộn nhiều màu: mỗi hạt là một loại phân đơn, hạt đỏ hoặc hồng thường là kali clorua.
- NPK một hạt (phức hợp): mỗi hạt chứa đủ N, P, K nên rải đều hơn.
- Công thức nuôi trái, nuôi củ thường có số K₂O cao nhất trong ba số.
Khi dùng NPK, lượng kali thật sự đưa xuống đất bằng số ki-lô-gam phân nhân với phần trăm K₂O. Ví dụ 100 kg NPK 16-9-21 cung cấp 21 kg K₂O, tương đương khoảng 35 kg kali clorua. Với phân trộn, các hạt có kích cỡ và độ nặng khác nhau dễ bị phân lớp khi vận chuyển, nên trộn lại trước khi rải để kali được chia đều cho từng gốc.
Hàm lượng Kali trong một số phân hữu cơ
Số liệu tham khảo, thay đổi theo nguyên liệu và cách ủ.
| Loại phân hữu cơ | Hàm lượng K₂O |
|---|---|
| Phân chuồng hoai mục | 0,5–1,0% |
| Phân gà đã xử lý | 1,0–1,5% |
| Phân trùn quế | 0,5–0,8% |
| Phân xanh ủ từ cỏ, cây | 1,0–2,0% |
So với phân kali vô cơ chứa 50–60% K₂O, phân hữu cơ có hàm lượng kali thấp hơn hàng chục lần. Một tấn phân chuồng hoai chỉ mang theo khoảng 5–10 kg K₂O, tương đương 8–17 kg kali clorua. Vì vậy phân hữu cơ là nền để giữ đất và giữ dinh dưỡng, còn lượng kali cho năng suất và chất lượng vẫn phải tính thêm từ phân kali.
Đặc điểm của Kali trong phân hữu cơ
- Hàm lượng K₂O thấp, cần bổ sung thêm phân kali vô cơ (K₂SO₄, KCl) cho đủ nhu cầu của cây.
- Kali trong phân hữu cơ phần lớn ở dạng hòa tan, cây dùng được khá nhanh.
- Dễ bị nước mưa rửa trôi nếu đống ủ không che chắn.
- Đi kèm canxi, magie và chất hữu cơ, giúp cải tạo đất, giữ ẩm tốt.
Kali không gắn vào chất hữu cơ như đạm và lân, nên không phải chờ vi sinh vật phân giải mới dùng được. Cũng vì dễ tan mà kali trong đống ủ để ngoài trời bị mưa cuốn đi nhiều nhất, nước rỉ màu nâu chảy ra từ đống phân chính là phần giàu kali. Nên ủ có mái che hoặc phủ bạt, và hứng nước rỉ tưới ngược lại lên đống ủ.
Khi nào cần bón Kali?
- Nuôi quả, củ, hạt: giúp trái lớn, chắc hạt, tăng tích lũy tinh bột và đường.
- Ra hoa, đậu trái: hỗ trợ độ bền của hoa, màu sắc và khả năng nuôi trái non.
- Trước và sau thu hoạch: tăng sức chống chịu, giúp cây hồi phục nhanh.
- Khi cây có dấu hiệu thiếu: mép lá già cháy xém, quả nhỏ, chất lượng kém.
- Đất cát, đất bạc màu: dễ mất kali do rửa trôi, cần bổ sung thường xuyên.
Nhu cầu kali của cây tăng dần theo thời gian và đạt đỉnh khi trái, củ lớn nhanh, khác với đạm vốn cần nhiều ở giai đoạn phát triển thân lá. Bón kali đúng lúc này cho hiệu quả cao nhất về trọng lượng, độ ngọt và màu sắc. Không nên đợi đến khi lá cháy mép mới bón, vì lúc đó năng suất và chất lượng đã bị ảnh hưởng.
Nguồn phân Kali ở Việt Nam
- Việt Nam không có mỏ kali, phân kali gần như phải nhập khẩu toàn bộ.
- Nguồn nhập chính: Canada, Nga, Belarus, Israel, Trung Quốc, Lào.
- Trong nước chủ yếu kinh doanh, đóng gói và phối trộn thành phân NPK.
- Một phần kali đến từ các nguồn hàm lượng thấp như phân hữu cơ, tro.
Vì phụ thuộc nhập khẩu, giá phân kali trong nước biến động theo thị trường thế giới và tỷ giá. Tên nước trên bao bì chỉ cho biết nơi khai thác, không phản ánh chất lượng; chất lượng nằm ở hàm lượng K₂O hữu hiệu ghi trên nhãn. Sử dụng tiết kiệm, bón đúng thời điểm và tận dụng phụ phẩm hữu cơ là cách giảm chi phí kali hiệu quả nhất.
Tóm tắt bài học về Kali
- Cây hút kali ở dạng K⁺; kali điều tiết nước, kích hoạt enzyme và vận chuyển đường về trái, củ.
- Thiếu kali: lá già cháy mép, thân yếu, trái nhỏ và nhạt; thừa kali gây thiếu magie và canxi.
- Hàm lượng kali trên nhãn tính bằng %K₂O hữu hiệu: KCl khoảng 60%, K₂SO₄ khoảng 50%, KNO₃ khoảng 46%.
- Cây mẫn cảm clo dùng kali sunphat, kali nitrat, MKP hoặc kali cacbonat thay cho kali clorua.
- Bón gốc là chính, chia nhiều lần, tập trung vào giai đoạn nuôi trái, nuôi củ.
Kali là nguyên tố của chất lượng nông sản, nhưng chỉ phát huy khi bón cân đối với đạm, lân, canxi và magie. Khi chọn phân kali, hãy bắt đầu từ ba câu hỏi: cây có mẫn cảm clo không, bón gốc hay tưới phun, và trên nhãn ghi bao nhiêu phần trăm K₂O. Trả lời được ba câu này là bạn đã chọn đúng loại phân cho vườn của mình.
Trắc nghiệm cuối bài
5 câu hỏi về nội dung bài giảng. Trả lời đúng cả 5 câu để nhận một phần quà ngẫu nhiên, gửi kèm đơn hàng kế tiếp của bạn tại Chelate Asia (quà giữ 60 ngày). Mỗi bài được làm tối đa 3 lần.
Bài giảng khác
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Nguyên lý tổng hợp sinh khối và trao đổi chất ở cây trồng
18 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Đạm (N): dinh dưỡng khởi đầu của sự sống
22 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Lân (P): phát triển rễ và hoa
25 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Canxi (Ca): giúp cây cứng cáp, bền vững
21 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Magie (Mg): trung tâm của diệp lục
21 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Cách tính công thức NPK, đơn vị tính và tỷ trọng phân bón
19 slide · có trắc nghiệm