Bắp cải, súp lơ là nhóm rau “ăn” vi lượng khá nhiều, nhất là bo. Thiếu một chút là thân rỗng ruột, bông súp lơ chuyển nâu, bán chẳng ai mua. Thiếu molypden thì lá súp lơ nhăn nhúm, biến dạng. Bài này tổng hợp từ khuyến nông các đại học Mỹ để đưa ra công thức phun lá bo và molypden, ghi rõ lượng cho 1.000 m² và cho bình 16 lít. Phần canxi tôi cũng nói thật là tài liệu chưa ủng hộ phun lá, bà con đọc đến mục riêng nhé.

Dấu hiệu thiếu bo và molypden

  • Thiếu bo: thân rỗng, đôi khi đổi màu (bông cải xanh, bắp cải, súp lơ); cuống, gân lá nứt và hóa xốp như bần; bông súp lơ chuyển nâu; bắp cải nhỏ, vàng; lá cuộn lại (Đại học Delaware). Súp lơ là cây nhạy với thiếu bo nhất trong họ cải.

  • Thiếu molypden: triệu chứng đầu tiên giống thiếu đạm; nặng hơn thì mép lá khô nâu và cuộn lên, lá nhăn hoặc héo. Ở súp lơ đây là bệnh “whiptail” điển hình, thấy rõ nhất trên lá non (Đại học Wisconsin, Đại học bang Michigan).

Thiếu thì phải bổ sung, nhưng dư bo còn hại hơn: lá già cháy mép. Họ rau cải rất nhạy với bón thừa bo, nên bà con đừng “thêm cho chắc”.

Công thức 1: Phun lá bo

Đại học Delaware khuyên bón bo vào đất trước khi trồng (1,5–3 lb B/mẫu Anh, kèm 0,2 lb Mo cho bắp cải, súp lơ). Nếu không bón bo vào đất thì phun lá với mức sau:

  • Liều: 1,0–1,5 lb bo tan loại 20,5% B mỗi mẫu Anh (tương đương 0,2–0,3 lb bo nguyên chất).

  • Nước: tối thiểu 30 gallon mỗi mẫu Anh để phun phủ đều lá.

  • Thời điểm: trước khi cây cuốn bắp hoặc kết bông.

Quy ra 1.000 m² (phép tính của tôi): khoảng 110–170 g bo tan DOT (đọc nhãn, loại khoảng 20% B), pha trong ít nhất 28 lít nước. Thực tế bà con phun khoảng 5 bình 16 lít (80 lít) cho 1.000 m² thì mỗi bình hòa 22–34 g. Quan trọng là tổng số gam trên diện tích, đừng tăng gam chỉ vì phun thêm nước. Với sào Bắc Bộ (360 m²) nhân 0,36: khoảng 40–60 g mỗi sào.

Công thức 2: Phun lá molypden

Đại học Wisconsin ghi rõ: phun lá 2–3 ounce natri molybdate hoặc amoni molybdate mỗi mẫu Anh có hiệu quả trên cây đang trồng khi đã xác định thiếu molypden. Đại học bang Michigan (bản lưu trữ năm 1981) cũng nêu mức 2–3 ounce natri molybdate cho súp lơ, kèm chất bám dính, dùng theo nhãn của chất đó.

Quy ra 1.000 m²: khoảng 14–21 g natri molipdate (khoảng 39% Mo). Chia 5 bình 16 lít thì mỗi bình chỉ 3–4 g. Lượng này rất nhỏ, nên phải dùng cân tiểu ly, đừng ước chừng bằng muỗng. Nên pha riêng trong một xô nước nhỏ cho tan rồi mới đổ vào bình.

Trước khi phun molypden, xem lại độ chua của đất: molypden càng khó dùng khi đất chua. Đại học Wisconsin nói bón vôi đưa pH lên từ 6,0 trở lên đôi khi đã đủ để hết thiếu. Họ cũng lưu ý hàm lượng sunfat cao có thể làm cây hút molypden kém.

Còn canxi, có nên phun lá không?

Cháy rìa lá bên trong bắp cải, súp lơ (tipburn) gắn với việc lá bị hại thiếu canxi. Nhưng Đại học Delaware nói thẳng: nhìn chung phun lá canxi chưa được chứng minh là hiệu quả để chống bệnh này, và không đưa liều nào. Họ khuyên làm những việc chắc ăn hơn:

  • Bón vôi để giữ pH đất trên 6,0.

  • Hạn chế đạm ở dạng amoni.

  • Giữ nước tưới đều, đủ; tránh lúc khô lúc ngập.

  • Xếp vụ cho lúc cuốn bắp rơi vào thời tiết mát.

  • Chọn giống ít mắc bệnh này.

Đạm và kali quá cao cũng làm cây khó hút canxi. Vì vậy bài này không đưa công thức phun canxi, để bà con khỏi tốn tiền vào thứ chưa có bằng chứng.

Lưu ý khi pha

  • Thử trước: phun thử vài cây hoặc một luống nhỏ, chờ 2–3 ngày xem lá có cháy mép không rồi mới phun cả ruộng.

  • Thứ tự: đổ khoảng nửa bình nước sạch; hòa riêng bo và molypden trong xô cho tan hẳn rồi đổ vào bình, khuấy, thêm nước cho đủ; sau cùng cho chất bám dính như Silicone Adjuvant theo đúng nhãn của nó.

  • Phun bo và molypden cùng lượt: vẫn giữ nguyên số gam mỗi thứ trên mỗi diện tích, và thử trước trong lọ nước sạch xem có đục, có cặn không.

  • Không trộn bừa với thuốc bảo vệ thực vật hay phân khác khi chưa thử; đọc nhãn từng loại.

  • Phun lúc trời mát, phun đều hai mặt lá; không phun khi cây đang héo vì thiếu nước.

  • Đã bón bo vào đất đủ thì đừng phun thêm. Trong đất, bo thiếu ở mức khoảng 1 ppm và thừa ở khoảng 5 ppm, khoảng cách rất hẹp (Đại học Delaware).

  • Mang găng tay, khẩu trang khi cân pha hóa chất dạng bột.

Tóm lại

Với bắp cải, súp lơ: bo phun trước khi cuốn bắp hoặc kết bông (110–170 g bo tan cho 1.000 m², nếu chưa bón bo gốc), molypden chỉ phun khi có dấu hiệu thiếu (14–21 g cho 1.000 m²). Canxi thì lo ở đất và nước tưới, đừng trông chờ vào phun lá. Bà con cần tư vấn thêm, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Đại học Delaware Cooperative Extension – “Boron and Molybdenum in Vegetable Crops” (2023), “Managing Boron for Cole Crops” (2017), “Calcium and Boron Deficiencies in Brassica Crops” (2018); Đại học Wisconsin – “Soil and Applied Molybdenum” (A3555, E.E. Schulte); Đại học bang Michigan – “Molybdenum: An Essential Plant Micronutrient” (E-1518, 1981, bản lưu trữ).

Ảnh minh họa: Peter Forster, Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0).