Lá già vàng giữa các gân, gân vẫn xanh — nhiều bà con thấy vậy là nghĩ ngay đến magie, rồi vớ bao magie sunfat (MgSO4, còn gọi là muối Epsom) đem phun, đem rải. Cách này có lúc trúng, có lúc chẳng ăn thua. Bài này tổng hợp từ tài liệu khuyến nông đại học và nghiên cứu nước ngoài, giúp bà con biết khi nào phun lá, khi nào bón đất, và pha chung thì dè chừng chỗ nào.

Magie sunfat là gì, cây cần magie để làm gì?

Magie sunfat là muối gồm magie (Mg) và lưu huỳnh (S), tan dễ trong nước, tan ra thành ion magie và ion sunfat. Theo tài liệu khuyến nông của Đại học Washington State (Mỹ), magie là chất dinh dưỡng thiết yếu: cây cần một lượng nhỏ để tạo diệp lục, tức chất làm lá xanh. Lưu huỳnh thì là thành phần của chất đạm trong cây, và sunfat của muối Epsom không làm đất chua thêm.

Nhận biết cây thiếu magie

  • Lá già bị trước. Theo Đại học Washington State, thiếu magie xuất hiện đầu tiên ở những lá già nhất, nên bà con nhìn lá phía dưới trước.

  • Vàng giữa các gân, gân còn xanh. Với cây lá to như ngô, vệt vàng chạy thành sọc dọc theo gân lá. Thiếu lâu thì lá già rụng, cây chậm lớn.

  • Cây ăn trái lâu năm: lá có thể đổi màu vàng, đỏ hoặc tím rồi rụng sớm, làm cây ít lá nuôi trái.

Vì sao cây thiếu magie dù đất không hẳn thiếu?

Magie trong đất cạnh tranh với kali và canxi để bám vào hạt đất và để chui vào rễ. Đại học Washington State nêu rõ: bón dư kali hoặc dư canxi có thể làm cây hút thiếu magie. Ở vườn cam quýt Gisborne (New Zealand), đất có tỷ lệ kali và canxi quá cao so với magie thì cây thiếu magie khá phổ biến. Nghĩa là nhiều khi vấn đề nằm ở sự mất cân đối, không chỉ là đất "hết" magie.

Phun lá hay bón đất?

Phun lá: nhanh, nhưng chỉ chữa phần ngọn

Phun lá cho màu lá xanh lại nhanh và dễ thấy. Đại học Washington State ghi nhận đây là lý do nhiều nhà vườn trồng cây ăn trái chọn cách phun magie sunfat liên tục. Nhưng tài liệu này cũng nhắc: cách đó chỉ tạm thời cải thiện triệu chứng, không sửa được sự mất cân đối dinh dưỡng trong đất.

Về nồng độ, trang tư vấn của Đại học Nông nghiệp Tamil Nadu (Ấn Độ) khuyến cáo cho cây nghệ phun magie sunfat 0,5% (5 g hòa trong 1 lít nước), phun lại sau mỗi 15 ngày cho đến khi hết triệu chứng. Đây chỉ là ví dụ cho một loại cây; bà con phun thử vài cây trước và đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì.

Bón đất: chậm hơn, phải hợp đất

Đại học Washington State cho biết với cây lớn thì bón vào đất là cách thường dùng, và tài liệu của họ khuyên phải xét nghiệm đất trước khi bón magie sunfat, vì chưa biết đất có bao nhiêu magie, kali, canxi thì khó đoán bón vào ra sao.

Bón đất cũng không phải lúc nào cũng ăn. Ở vườn quýt Gisborne, hai vụ liền bón kieserit (một dạng magie sunfat) hay magie clorua đều không làm tăng magie trong lá so với đối chứng. Ở đất nhiều kali, canxi, chỉ bón magie sunfat có thể không đủ; nên nhờ cán bộ nông nghiệp xem phân tích đất và lá. Về phun lá, nhóm này cũng báo cáo phun magie mới thành công một phần; magie nitrat 2% phun bốn lần làm magie trong lá tăng khoảng 0,6 g/kg, không cháy lá.

Đừng bón thừa

Magie sunfat là muối, bón quá tay có hại. Theo Đại học Washington State:

  • Quá nhiều muối có thể gây xót, cháy cây; đất đã mặn thì không nên bón thêm muối Epsom.

  • Dư magie có thể kéo theo thiếu canxi, kali, bo, sắt, mangan.

  • Muối Epsom không phải thuốc trừ sâu, và không "giữ ngọn", "ra nhiều hoa" như lời đồn.

Pha chung với phân khác: coi chừng kết tủa

Magie sunfat tan tốt, nhưng khi gặp một số chất khác ở nồng độ đậm thì có thể tạo cặn, làm tắc béc phun, ống nhỏ giọt. Theo hướng dẫn của Đại học Clemson (Mỹ) về trộn phân tưới:

  • Phân có gốc sunfat có thể tạo cặn thạch cao hoặc muối Epsom khi nước có pH từ 7,5 trở lên và nhiều canxi, magie hòa tan.

  • Phân chứa photphat rất dễ kết tủa khi nước nhiều canxi, magie, nhất là pH từ 7,5 trở lên.

  • Nước nhiều bicarbonat cũng làm canxi và magie kết tủa với một số phân như canxi nitrat.

Thực tế cho bà con: một, nên cẩn thận khi trộn đậm đặc magie sunfat với phân canxi hay phân chứa photphat trong cùng một thùng. hai, nước giếng cứng (nhiều canxi, magie) dễ gây cặn hơn nước mềm. ba, nếu chưa chắc, làm thử trong chai. Hướng dẫn của Clemson là lấy nước định dùng cho vào chai sạch, cho phân với nồng độ hơi đậm hơn dự định, lắc đều, để qua đêm rồi xem. Thấy đục, thấy cặn thì không nên trộn chung.

Chọn loại magie nào cho hợp?

Cần kèm lưu huỳnh thì có thể dùng Magie Sulfate (MgSO4.7H2O). Muốn dạng chelate để phun lá, xem Magie Chelate (Mg-EDTA-6). Muốn tránh sunfat khi pha cùng canxi, xem Magie Nitrat Hexahydrate.

Lưu ý

  • Xác định đúng thiếu magie rồi hãy bón.

  • Phun thử vài cây trước, tránh phun lúc nắng gắt.

  • Về lâu dài cần cân đối kali, canxi, magie trong đất.

Tóm lại

Magie sunfat chữa được thiếu magie khi cây thật sự thiếu: phun lá cho kết quả nhanh nhưng chỉ tạm thời, bón đất cần xét nghiệm đất và hiệu quả còn tùy loại đất. Bón dư thì hại, pha bừa thì kết tủa. Bà con cần tư vấn, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Đại học Washington State (Mỹ), "Epsom Salt Use in Home Gardens and Landscapes" (FS308E); Trolove và cộng sự, Plant & Food Research New Zealand (2012), "Investigating three methods for improving magnesium nutrition of citrus grown on young sedimentary soils"; Đại học Nông nghiệp Tamil Nadu (Ấn Độ), TNAU Agritech Portal, mục thiếu magie ở cây nghệ; Đại học Clemson (Mỹ), "Selecting Fertilizer Mixtures for Fertigation".

Ảnh minh họa: Alandmanson, Wikimedia Commons (CC BY 4.0).