Nhiều bà con thấy ruộng, vườn vàng nhạt cả loạt, nghĩ ngay tới thiếu đạm, bón thêm urê mà cây vẫn không xanh, có khi còn vàng hơn. Nếu phần lá non trên ngọn vàng đều, trong khi lá già bên dưới còn xanh, thì nhiều khả năng cây đang thiếu lưu huỳnh (S). Bệnh này hay bị nhầm là thiếu đạm, nên bà con cứ bón đạm mãi mà không trúng. Bài này chỉ cách phân biệt và bổ sung cho đúng.

Lưu huỳnh quan trọng thế nào?

Lưu huỳnh là chất trung lượng, cây cần ít hơn đạm, lân, kali nhưng không thể thiếu. Lưu huỳnh là thành phần của một số axit amin – những “viên gạch” làm nên chất đạm (protein) trong cây. Thiếu lưu huỳnh thì cây không dùng hết được đạm đã hút vào, lá kém xanh, cây chậm lớn. Lưu huỳnh cũng góp phần tạo mùi vị đặc trưng của hành, tỏi, và giúp cây lấy dầu như mè, đậu phộng, cải cho hạt chắc, nhiều dầu.

Lưu huỳnh di chuyển kém trong cây, nên khi thiếu, cây không rút được từ lá già sang. Vì vậy lá non bị vàng trước – ngược với thiếu đạm.

Dấu hiệu nhận biết cây thiếu lưu huỳnh

  • Lá non, lá ngọn vàng nhạt đều cả phiến lá, kể cả gân lá cũng nhạt màu.

  • Lá già bên dưới vẫn xanh, có khi trông còn đậm hơn bình thường.

  • Cây ốm, thân mảnh, chậm lớn, ra hoa và chín muộn.

  • Trên ngô: lá non trong nõn vàng, có khi có sọc vàng giữa các gân.

Phân biệt thiếu lưu huỳnh với thiếu đạm

  • Vị trí lá: thiếu đạm thì lá già dưới gốc vàng trước, vì cây rút đạm từ lá già nuôi lá non. Thiếu lưu huỳnh thì lá non trên ngọn vàng trước.

  • Kiểu vàng: thiếu đạm hay vàng nhạt, bạc màu từ chóp lá vào dọc gân giữa; thiếu lưu huỳnh thường vàng đều, khá tươi trên lá non.

  • Thử bón: bón đạm mà cây không xanh lên, thì nghĩ tới lưu huỳnh.

  • So với thiếu sắt, mangan: các chất này cũng làm lá non vàng nhưng gân lá vẫn xanh; thiếu lưu huỳnh thì gân cũng vàng.

Lưu ý là khi cây còn nhỏ mà thiếu nặng, hai bệnh này trông rất giống nhau. Khuyến nông Đại học Bang Iowa gợi ý một cách đơn giản: bón thử lưu huỳnh một khoảnh, bón đạm một khoảnh, chỗ nào xanh lên trước là biết cây thiếu gì. Chắc nhất vẫn là phân tích lá, so cả đạm và lưu huỳnh.

Đất nào dễ thiếu lưu huỳnh?

  • Đất cát, đất nhẹ, nghèo chất hữu cơ; đất đồi dốc hay bị xói mòn.

  • Mưa nhiều, tưới nhiều: lưu huỳnh dạng sunfat tan trong nước, dễ bị rửa trôi.

  • Đầu vụ đất lạnh, ẩm: chất hữu cơ phân giải chậm nên nhả ra ít lưu huỳnh; trời ấm lên cây thường đỡ dần.

  • Bón nhiều năm toàn urê, DAP, kali clorua – các loại phân này gần như không có lưu huỳnh. Thêm vào đó, lượng lưu huỳnh theo nước mưa từ khói công nghiệp ngày càng ít, trong khi năng suất cao lấy đi nhiều hơn, nên bệnh này ngày càng hay gặp.

Nguồn bổ sung lưu huỳnh

Khi cây đang thiếu, phải dùng lưu huỳnh dạng sunfat (SO₄) – dạng cây hút được ngay. May là nhiều loại phân quen thuộc đã có sẵn lưu huỳnh:

  • Kali sunfat (K₂SO₄): có khoảng 18% lưu huỳnh, cung cấp kali mà không có clo. Rất hợp cho cây ăn trái, rau ăn quả. Tham khảo Kali Sunphat K₂SO₄.

  • Magie sunfat (MgSO₄): vừa có magie vừa có lưu huỳnh, tan nhanh, dùng bón gốc hoặc phun lá. Có thể dùng Magie Sunphat MgSO₄.7H₂O.

  • Kẽm sunfat (ZnSO₄): chủ yếu để bổ sung kẽm; lượng dùng nhỏ nên phần lưu huỳnh đi kèm không nhiều. Hợp khi cây thiếu cả kẽm, ví dụ ZnSO₄.H₂O.

  • Amoni sunfat (SA): có cả đạm và khoảng 24% lưu huỳnh, rẻ, nhưng làm đất chua dần.

  • Thạch cao (canxi sunfat): cung cấp canxi và lưu huỳnh, ít làm thay đổi pH đất.

  • Lưu huỳnh bột (lưu huỳnh nguyên tố): hàm lượng cao nhưng phải nhờ vi sinh vật chuyển thành sunfat, mất vài tháng mới có tác dụng, lại làm chua đất. Không dùng để cứu cây đang thiếu.

Cách bón

  • Cây đang vàng: bón gốc hoặc tưới phân dạng sunfat, có thể phun thêm MgSO₄ hoặc K₂SO₄ lên lá để cây xanh nhanh hơn; pha theo hướng dẫn trên bao bì.

  • Đất cát, mưa nhiều: chia nhỏ nhiều lần vì sunfat dễ trôi.

  • Về lâu dài: thay một phần urê, kali clorua bằng phân có sẵn lưu huỳnh, bón thêm phân hữu cơ hoai mục.

Lưu ý

  • Amoni sunfat và lưu huỳnh bột làm chua đất; dùng lâu năm nên đo pH định kỳ, bón vôi khi cần.

  • Bón đạm phải đi đôi với lưu huỳnh: nhiều đạm mà thiếu lưu huỳnh thì đạm bị lãng phí.

  • Vàng nhẹ đầu vụ lúc trời lạnh có thể tự hết khi đất ấm lên; đừng vội bón dồn.

Tóm lại

Lá non vàng đều cả gân, lá già vẫn xanh, bón urê không xanh lại – đó là lúc nên nghĩ tới thiếu lưu huỳnh. Cách xử lý đơn giản là dùng phân dạng sunfat như K₂SO₄, MgSO₄, ZnSO₄, chia nhiều lần ở đất cát và bón cân đối với đạm.

Bà con cần tư vấn chọn phân có lưu huỳnh phù hợp cho cây trồng của mình, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Khuyến nông Đại học Bang Iowa – “Is it nitrogen or sulfur deficiency symptoms?”; Khuyến nông Đại học Bang Mississippi – “Sulfur Nutrition for Mississippi Crops and Soils”; Đại học Bang Kansas (K-State Agronomy) – Nguyên nhân lúa mì vàng nhạt; Đại học Nebraska–Lincoln (CropWatch) – Cập nhật bệnh lúa mì; Đại học Connecticut (UConn) – Triệu chứng thiếu dinh dưỡng trên cây.