Bỏ qua, tới nội dung chính
Miễn phí vận chuyển đơn từ 800.000đ (đơn hàng nặng: từ 80.000đ/kg). Đơn chưa đạt: phí vận chuyển theo thực tế.
Tư vấn miễn phí 0362180001 Zalo Đăng nhập

Dinh dưỡng cây trồng căn bản

Đo EC nước tưới và dung dịch phân: bao nhiêu là an toàn?

Ban Kỹ thuật Chelate Asia 20 slide khoảng 20 phút 5 câu trắc nghiệm

Đo EC nước tưới và dung dịch phân bón là cách nhanh nhất để biết nước có bị nhiễm mặn không và phân pha có quá đậm không. Mùa hạn mặn, bà con hay hỏi nước bao nhiêu phần nghìn thì còn tưới được, còn khi tự pha phân từ hoạt chất gốc thì lo pha đậm làm cháy rễ, cháy lá. Bài này dành cho nhà vườn và nhân viên tư vấn: chỉ số EC là gì, đổi EC ra độ mặn phần nghìn, ngưỡng mặn cho lúa, sầu riêng, cây có múi, rau màu, cách đo cho đúng. Học xong, bạn đọc được con số trên bút đo, biết nước nào nên ngừng tưới và biết kiểm tra một bồn phân trước khi đưa ra vườn.

DINH DƯỠNG CÂY TRỒNG CĂN BẢN

EC và độ mặn

Đọc chỉ số EC, tưới đúng mùa mặn, pha phân không cháy rễ

Chelate Asia1 / 20

Chỉ số EC trong nông nghiệp là gì?

  • EC (độ dẫn điện) cho biết nước, dung dịch đất hay bồn phân chứa nhiều hay ít muối tan.
  • Nước thật tinh khiết dẫn điện rất kém. Muối tan tách thành ion mang điện (Na⁺, Cl⁻, K⁺, NO₃⁻…) nên nước dẫn điện được.
  • Muối càng nhiều, EC càng cao. Phân bón hòa tan cũng là muối: kali, canxi nitrat, MKP đều làm EC tăng.
  • EC chỉ cho biết tổng muối, không cho biết đó là muối ăn hay muối phân bón.
  • Urê không tách thành ion trong nước nên gần như không làm tăng EC.
  • EC đổi theo nhiệt độ, nên luôn được quy về 25 °C để so sánh với nhau.
Chelate Asia2 / 20

Nhiều bà con nghe chữ EC nhưng chưa rõ nó đo cái gì. Hiểu đơn giản, bút đo EC đưa một dòng điện nhỏ qua nước: nước càng nhiều muối tan thì dòng điện đi càng dễ và con số càng lớn. Vì vậy cùng một cây bút, ta đo được độ mặn của nước sông, độ mặn trong đất và độ đậm của bồn phân. Điểm cần nhớ là EC không phân biệt muối tốt hay muối hại: nước nhiễm mặn và bồn phân kali đậm đặc đều cho EC cao, và cả hai đều gây khó cho rễ nếu vượt ngưỡng.

Đơn vị EC và cách quy đổi

Các con số quy đổi dưới đây là ước lượng của FAO, Bộ Nông nghiệp Mỹ và Đại học Cần Thơ, dùng cho nước tưới thông thường.

Muốn biếtQuy đổi từ EC
1 dS/m= 1 mS/cm = 1 mmho/cm = 1.000 µS/cm
Đơn vị mS/m (phiếu phân tích đất)100 mS/m = 1 mS/cm
Tổng muối tan TDS (mg/L)≈ 640 × EC (mS/cm), khi EC từ 0,1 đến 5
Độ mặn (‰, tức gam muối/lít)≈ 0,64 × EC (mS/cm)
Tổng cation (meq/L)≈ 10 × EC (mS/cm), khi EC từ 0,1 đến 5
Áp suất thẩm thấu (atm)≈ 0,4 × EC (mS/cm), khi EC từ 3 đến 30
Chelate Asia3 / 20

Bút đo và phiếu phân tích dùng nhiều đơn vị khác nhau nhưng thực ra chỉ là một thang. Một deciSiemens trên mét bằng đúng một milliSiemens trên centimet, và bằng một nghìn microSiemens trên centimet; bút đo rẻ tiền thường hiện µS/cm, nên con số 1.500 trên màn hình nghĩa là 1,5 mS/cm. Muốn đổi EC ra độ mặn phần nghìn mà các trạm quan trắc ở miền Tây hay báo, nhân EC (mS/cm) với 0,64. Đây là hệ số ước lượng; nước có nhiều loại muối khác nhau sẽ lệch đôi chút, và khi EC trên 5 thì FAO dùng hệ số 800 thay cho 640 khi đổi ra mg/L.

Bảng đổi nhanh độ mặn phần nghìn sang EC

Độ mặn nước (‰)EC tương đương (mS/cm)Thường gặp ở đâu
0,5‰Khoảng 0,8Ngưỡng ngừng tưới cho sầu riêng, chôm chôm
1‰Khoảng 1,6Cây ăn trái nói chung hạn chế tưới
2‰Khoảng 3,1Ngưỡng cho lúa giai đoạn mạ, làm đòng, trổ
3‰Khoảng 4,7Lúa đẻ nhánh; trên mức này không xuống giống
4‰Khoảng 6,3Từng đo ở kênh Bình Đại, Bến Tre mùa khô
35‰ (nước biển)Khoảng 50–53Hệ số 0,64 không còn đúng ở mức này
Chelate Asia4 / 20

Các trạm đo mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long thường báo độ mặn bằng phần nghìn, còn bút đo cầm tay lại hiện EC. Bảng này đổi bằng hệ số 0,64 mà các nghiên cứu của Đại học Cần Thơ sử dụng, nên mỗi con số chỉ là khoảng gần đúng. Mẹo nhớ nhanh: một phần nghìn tương đương khoảng 1,6 mS/cm, tức 1.600 µS/cm trên bút đo. Nước biển có EC khoảng 50 mS/cm trở lên; ở mức mặn rất cao như vậy, quan hệ giữa EC và lượng muối không còn theo đúng hệ số 0,64.

Cách đo EC nước cho đúng

  • Hiệu chuẩn bút bằng dung dịch chuẩn 1.413 µS/cm (ở 25 °C) trước mùa khô và định kỳ trong mùa đo.
  • EC tăng khoảng 2% mỗi °C: dùng bút có bù nhiệt tự động (ATC) để số đọc quy về 25 °C.
  • Tráng đầu đo bằng nước sạch trước và sau mỗi lần đo; không chạm tay vào điện cực.
  • Nhúng ngập đầu đo, khuấy nhẹ, chờ số đứng yên rồi mới đọc.
  • Nước sông, kênh vùng ven biển: đo ngay trước mỗi lần bơm vào vườn, vì độ mặn đổi theo con nước.
  • Ghi số đo theo ngày, giờ và nơi lấy nước để thấy mặn đang lên hay xuống.
Chelate Asia5 / 20

Bút đo EC rẻ và dễ dùng, nhưng đo sai thì con số chẳng giúp được gì. Dung dịch chuẩn 1.413 µS/cm là dung dịch kali clorua pha theo nồng độ chuẩn quốc tế, dùng để chỉnh bút về đúng. Vì EC tăng khoảng 2% cho mỗi độ C, nước ngoài trời 33 °C đo không bù nhiệt sẽ cao hơn số quy về 25 °C chừng 16%, đủ làm ta tưởng nước đã vượt ngưỡng. Vùng có thủy triều, độ mặn trên cùng một con kênh có thể thay đổi trong ngày, nên các cơ quan khuyến nông luôn dặn kiểm tra độ mặn ngay trước khi lấy nước vào vườn.

PHẦN 2

Độ mặn ảnh hưởng đến cây như thế nào

Muối làm rễ khó hút nước và còn gây độc khi natri, clo tích lại trong lá. Mỗi loại cây chịu mặn một mức khác nhau.

Chelate Asia6 / 20

Vì sao tưới nước mặn cây vẫn héo dù đất còn ướt

  • Muối trong dung dịch đất giữ nước lại; rễ phải tốn sức hơn mới hút được nước, gọi là tác động thẩm thấu.
  • Hai mẫu đất cùng độ ẩm: cây hút được nhiều nước ở đất không mặn hơn ở đất mặn.
  • Biểu hiện giống thiếu nước: lá héo, cây chậm lớn, lá xanh đậm ngả xanh lam, có khi lá dày và bóng sáp hơn.
  • Đất khô dần thì muối càng đậm: EC dung dịch đất ở vùng rễ thường gấp khoảng 2 lần EC đo trên hồ đất bão hòa.
  • Phân bón đậm đặc bón sát rễ gây hại theo cùng cơ chế: dung dịch quá mặn rút nước của rễ, gây cháy rễ.
Chelate Asia7 / 20

Tài liệu FAO về chất lượng nước tưới mô tả rõ: khi muối tích lại trong vùng rễ, cây không còn hút đủ nước từ dung dịch đất mặn, và cây chịu cảnh thiếu nước dù đất không khô. Vì vậy nhiều nhà vườn thấy cây héo liền tưới thêm, nhưng nếu nước tưới đang mặn thì càng tưới muối càng tích. Lượng phân hòa tan quá đậm gần rễ cũng là muối, nên chuyện cháy rễ do pha phân quá liều và chuyện cây héo do nước mặn thực chất là một. Muốn biết nguyên nhân, đo EC nước tưới và EC đất trước khi quyết định tưới thêm hay bón thêm.

Cháy chóp lá, cháy mép lá: dấu hiệu ngộ độc muối

  • Ngoài thẩm thấu, ion natri Na⁺ và clorua Cl⁻ bị rễ hút lên, tích ở chóp lá, mép lá nơi lá thoát hơi nước nhiều nhất.
  • Ngộ độc clo: cháy bắt đầu từ chóp lá, lan dần dọc hai mép lá vào trong.
  • Ngộ độc natri: cháy, khô dọc mép ngoài lá; thường xuất hiện trên lá già trước.
  • Cây lâu năm như cây có múi, bơ, cây ăn trái nhạy natri và clo hơn nhiều so với đa số cây hàng năm.
  • Tưới phun mưa lên tán bằng nước mặn: natri, clo thấm qua lá, gây cháy lá ở cây nhạy cả khi rễ chưa bị hại.
  • Cây có múi, nho, cây ăn trái hạt cứng chịu clo rất khác nhau tùy gốc ghép.
Chelate Asia8 / 20

Tưới nước mặn lâu ngày, ngoài chuyện khó hút nước, cây còn bị ngộ độc vì natri và clo theo dòng nước lên lá rồi nằm lại ở chóp và mép lá. FAO ghi nhận cây nhạy cảm bắt đầu cháy lá khi clo trong lá khô đạt khoảng 0,3–1%, còn natri trên 0,25–0,5% ở cây ăn trái. Triệu chứng thường xuất hiện trên lá già trước, vì lá già đã thoát hơi nước lâu nhất. Thấy cháy mép lá đừng vội kết luận là thiếu kali; hãy đo EC nước tưới, xem có dùng nước kênh trong mùa mặn hay không.

Ngưỡng EC nước tưới theo hướng dẫn của FAO

FAO (1985) giả định khí hậu khô, đất thoát nước tốt. Vùng mưa nhiều như Việt Nam, mùa mưa rửa bớt muối nên các ngưỡng này hơi khắt khe.

Chỉ tiêu nước tướiKhông hạn chếHạn chế nhẹ đến vừaHạn chế nặng
EC (mS/cm)Dưới 0,70,7–3,0Trên 3,0
Tổng muối tan TDS (mg/L)Dưới 450450–2.000Trên 2.000
Clorua, tưới gốc (meq/L)Dưới 4 (khoảng 140 mg/L)4–10Trên 10 (khoảng 355 mg/L)
Clorua, tưới phun lên lá (meq/L)Dưới 3Trên 3—
Bo (mg/L)Dưới 0,70,7–3,0Trên 3,0
pH nước tưới6,5–8,4 là bình thường——
Chelate Asia9 / 20

Bảng hướng dẫn chất lượng nước tưới của FAO được dùng rộng rãi trên thế giới. Nước có EC dưới 0,7 mS/cm, tức chưa tới nửa phần nghìn, tưới được cho hầu hết cây trồng; từ 0,7 đến 3,0 phải chọn cây và cách tưới cẩn thận; trên 3,0 thì hạn chế nặng. Ngưỡng clorua tưới gốc dành cho cây lâu năm, vì đa số cây hàng năm không nhạy clo như vậy. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước tưới QCVN 39:2011/BTNMT cũng đặt giới hạn 2.000 mg/L tổng chất rắn hòa tan và 350 mg/L clorua, khá sát với cột hạn chế nặng của FAO.

Độ mặn nước tưới cho lúa, sầu riêng, cây có múi ở miền Tây

Khuyến cáo của Viện Lúa ĐBSCL, Viện Cây ăn quả miền Nam và ngành trồng trọt địa phương. Cột EC đổi bằng hệ số 0,64.

Cây, giai đoạnĐộ mặn nước tướiEC tương đương (mS/cm)
Lúa đẻ nhánhTối đa 3‰Khoảng 4,7
Lúa giai đoạn mạ, làm đòng, trổDưới 2‰; lúc trổ nên dưới 1‰Dưới 3,1; lúc trổ dưới 1,6
Vùng mặn trên 3‰Không nên xuống giống lúaTrên 4,7
Sầu riêng, chôm chôm, măng cụtKhông tưới khi từ 0,5‰ trở lênDưới 0,8
Bơ, chuối, nhãn, đu đủ, chanh dâyKhông tưới khi trên 0,5‰Dưới 0,8
Cây ăn trái nói chungHạn chế tối đa khi từ 1‰Khoảng 1,6
Cây có múi (bưởi, cam, quýt)Không tưới nước trên 2‰Khoảng 3,1
Chelate Asia10 / 20

Đây là các ngưỡng mà Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Viện Cây ăn quả miền Nam và các chi cục trồng trọt đưa ra trong những mùa hạn mặn 2016, 2020 và gần đây. Sầu riêng thuộc nhóm nhạy mặn nhất: sổ tay kỹ thuật sầu riêng của Cục Trồng trọt ghi rõ nước tưới phải có độ mặn dưới 0,5‰. Ngưỡng của lúa là mức còn dùng được khi thiếu nước ngọt, không phải mức để lúa đạt năng suất cao nhất: theo FAO, lúa giữ năng suất tối đa khi nước tưới khoảng 2 mS/cm, tức chừng 1,3‰. Vì vậy mùa mặn nên trữ nước ngọt sớm, chỉ lấy nước kênh khi đã đo và thấy dưới ngưỡng.

Ngưỡng chịu mặn của cây trồng theo EC đất

Số trong bảng là ECe (mS/cm): EC dịch chiết từ hồ đất bão hòa nước. Sầu riêng, xoài, chuối, cà phê không có số trong bảng này.

Cây trồngBắt đầu giảm năng suấtGiảm 10%Giảm 50%
Lúa nước3,03,87,2
Bắp (ngô)1,72,55,9
Đậu cô ve1,01,53,6
Cà chua2,53,57,6
Dưa leo2,53,36,3
Ớt1,52,25,1
Cải bắp1,82,87,0
Cam1,72,34,8
Chelate Asia11 / 20

Bảng lấy từ tài liệu FAO số 29, tổng hợp các thí nghiệm của Maas và Hoffman. Cột đầu là mức EC đất mà dưới đó cây chưa giảm năng suất; vượt mức này, EC càng tăng năng suất càng giảm. Đậu cô ve, ớt, cam thuộc nhóm nhạy; lúa, cà chua, dưa leo chịu khá hơn; FAO xếp xoài, bơ vào nhóm nhạy mặn nhưng không có con số cụ thể. Lưu ý đây là EC đất đo theo phương pháp hồ bão hòa, không phải EC nước tưới; theo FAO, khi rửa trôi khoảng 15–20%, EC đất xấp xỉ 1,5 lần EC nước tưới.

Đọc EC đất trên phiếu phân tích: đất mặn, đất natri

Phòng thí nghiệm Việt Nam thường đo EC 1:5 (1 phần đất, 5 phần nước, TCVN 6650:2000). Số này nhỏ hơn ECe và không có hệ số đổi chung.

Mức mặn của đấtECe (mS/cm)Cây trồng bị ảnh hưởng
Không mặnDưới 2Chỉ cây rất nhạy (đậu cô ve) có thể giảm nhẹ
Mặn rất nhẹ2 đến dưới 4Bắp, ớt, cam, cải bắp bắt đầu giảm năng suất
Mặn nhẹ4 đến dưới 8Đa số cây giảm rõ, kể cả lúa
Mặn trung bình8 đến dưới 16Chỉ cây chịu mặn tốt còn cho thu hoạch
Mặn nặngTừ 16 trở lênRất ít cây trồng chịu được
Chelate Asia12 / 20

Thang mặn này của Bộ Nông nghiệp Mỹ dựa trên ECe, tức EC của dịch chiết hồ đất bão hòa. Phiếu phân tích ở Việt Nam thường ghi EC 1:5 theo TCVN 6650:2000, đơn vị có khi là mS/m; vì tỷ lệ nước khác nhau và phụ thuộc thành phần đất nên không thể nhân một hệ số cố định để ra ECe. Ngoài EC, cần xem natri: đất mặn có ECe trên 4 nhưng natri trao đổi dưới 15% CEC, pH thường dưới 8,5; còn đất natri (đất kiềm) có natri trao đổi trên 15% CEC, pH thường 8,5–10, đất bí, nước khó thấm. Bài CEC trước đã nói natri bám trên keo đất; đó chính là gốc của đất natri.

PHẦN 3

Pha dung dịch phân bón an toàn

Phân bón hòa tan cũng là muối. Đo EC trước và sau khi pha là cách rẻ nhất để không pha nhầm, không cháy rễ.

Chelate Asia13 / 20

Phân bón cũng là muối: mỗi loại làm tăng EC khác nhau

EC dung dịch (mS/cm, đo ở 20 °C; ở 25 °C cao hơn khoảng 10%), tính theo muối khan nguyên chất, theo sổ tay hóa lý CRC.

MuốiPha 5 g/LPha 10 g/L
Kali nitrat KNO₃5,510,7
Amoni sunphat (NH₄)₂SO₄7,414,2
Kali clorua KCl8,215,7
Kali sunphat K₂SO₄5,811,2
MKP KH₂PO₄3,05,9
Magie sunphat MgSO₄ (khan)4,17,6
Muối ăn NaCl (để so sánh)8,216,0
Urê (NH₂)₂COGần 0Gần 0
Chelate Asia14 / 20

Bảng cho thấy cùng một lượng phân pha vào nước, mỗi loại làm EC tăng rất khác nhau. Kali clorua làm tăng EC ngang muối ăn tính trên mỗi gam, còn MKP chỉ bằng khoảng một phần ba; urê gần như không làm tăng EC vì không tách thành ion. EC cũng không tăng thẳng theo lượng pha: pha 1 g kali nitrat trong 1 lít nước cho EC khoảng 1,3 mS/cm ở 25 °C, cao hơn con số chia đều từ cột 5 g/L. Magie sunphat bán ngoài thị trường thường là loại ngậm 7 nước, chỉ khoảng một nửa khối lượng là MgSO₄, nên 10 g loại này cho EC thấp hơn dòng MgSO₄ khan trong bảng.

Đo EC sau khi pha: EC nước nguồn cộng EC phân

EC bồn phân ≈ EC nước + EC do phân

  • Đo EC nước nguồn trước khi pha; nước đã mặn sẵn thì còn rất ít chỗ cho phân.
  • Pha xong đo lại; lấy EC bồn trừ EC nước để biết phần EC do phân bón tạo ra.
  • So với EC dự tính: lệch nhiều là dấu hiệu cân nhầm, pha nhầm bồn hoặc bộ hút phân chạy sai tỷ lệ.
  • Đo EC ngay tại đầu béc, đầu nhỏ giọt mỗi tuần để kiểm tra bộ châm phân vẫn chạy đúng.
  • Công thức có nhiều urê: EC đo thấp nhưng dung dịch vẫn đậm đạm, đừng vì EC thấp mà cho thêm phân.
Chelate Asia15 / 20

Hướng dẫn của Đại học Virginia Tech cho người tưới phân qua nước rất đơn giản: đo EC nước sạch, đo EC dung dịch phân, lấy số sau trừ số trước rồi so với mức mong muốn. Cách này phát hiện được hầu hết lỗi thường gặp như cân nhầm, quên một loại phân hay bộ châm phân hút sai tỷ lệ. Nước nguồn đã có EC 1,0 mS/cm mà muốn bồn phân 2,0 thì phân chỉ được góp thêm khoảng 1,0; tức là nước càng mặn, càng phải pha loãng phân. Riêng urê, vì không làm tăng EC, phải tính theo cân, không dựa vào bút đo.

EC dung dịch thủy canh, tưới nhỏ giọt cho rau, dưa tham khảo

Khoảng tham khảo cho dung dịch dinh dưỡng thủy canh, tưới giá thể. Cây con dùng mức thấp, tăng dần theo tuổi cây.

CâyEC dung dịch (mS/cm)
Xà lách1,2–1,8
Cải thìa1,5–2,0
Cải bó xôi (rau chân vịt)1,8–2,3
Dưa leo1,7–2,0
Ớt0,8–1,8
Dâu tây1,8–2,2
Cà tím2,5–3,5
Cà chua (cây đang cho trái: 2,5–3,5)2,0–4,0
Chelate Asia16 / 20

Các khoảng này lấy từ tài liệu khuyến nông của Đại học Oklahoma State và Đại học Arizona cho trồng thủy canh, nhà màng. Rau ăn lá cần EC thấp hơn cây ăn quả như cà chua, cà tím; với cà chua, giai đoạn cây con chỉ khoảng 1,2 rồi tăng dần khi cây ra trái. Đại học Penn State khuyên nước nguồn dùng pha phân nên có EC dưới 1,0 cho cây con trong khay và dưới 1,5 cho cây lớn. Số đo dung dịch rỉ dưới chậu hay dịch chiết giá thể có thang riêng, cao hơn EC dung dịch tưới, nên chỉ so con số cùng một cách đo.

Sáu bước pha dung dịch phân bón an toàn

  • 1. Đo EC và pH nước nguồn; nước trên 0,7 mS/cm đã có sẵn muối: bớt phần EC cho phân hoặc pha thêm nước ngọt.
  • 2. Tính lượng phân theo nhãn sản phẩm và nhu cầu cây; cây con, cây vừa trồng dùng đầu thấp của khoảng.
  • 3. Hòa tan từng loại riêng cho tan hết; không trộn canxi với sunphat, phốt phát ở dạng đậm đặc.
  • 4. Đo EC bồn sau khi pha và so với EC dự tính trước khi bơm ra vườn.
  • 5. Trời nắng nóng, đất khô, cây yếu: giữ EC ở mức thấp, tưới nước trước khi tưới phân.
  • 6. Ghi lại công thức, EC nước và EC bồn mỗi lần pha để lần sau so sánh.
Chelate Asia17 / 20

Bà con tự pha phân từ hoạt chất gốc như kali nitrat, MKP, canxi nitrat, magie sunphat thì càng nên tập thói quen đo EC, vì đây là cách kiểm tra rẻ và nhanh nhất. Canxi gặp sunphat hoặc phốt phát ở nồng độ đậm sẽ kết tủa, nên khi pha dung dịch mẹ phải tách bồn; chuyện này sẽ nói kỹ trong bài dung dịch mẹ và bồn A/B của khóa Kỹ thuật bón phân. Khi trời nóng, cây thoát hơi nước mạnh và đất khô nhanh, muối trong vùng rễ đậm lên rất nhanh, nên dùng EC thấp hơn và tưới đủ ẩm trước. Liều cụ thể luôn theo nhãn sản phẩm; EC chỉ là công cụ kiểm tra để không pha quá đậm.

Rửa mặn vùng rễ: tính lượng nước rửa

LR = ECw ÷ (5 × ECe − ECw)

  • LR: phần nước tưới thêm để đẩy muối xuống dưới vùng rễ. ECw: EC nước tưới.
  • ECe: EC đất cây chịu được; FAO khuyên lấy mức giảm 10%, nước trên 1,5 mS/cm thì lấy mức chưa giảm.
  • Ví dụ cà chua, nước 1,0 mS/cm: LR = 1,0 ÷ (5 × 3,5 − 1,0) ≈ 0,06, tức cần thêm khoảng 6% nước.
  • Ví dụ ớt, cùng nước đó: LR = 1,0 ÷ (5 × 2,2 − 1,0) = 0,1; lượng tưới = nhu cầu cây ÷ (1 − 0,1), nhiều hơn khoảng 11%.
  • Rửa mặn chỉ hiệu quả khi đất thoát nước tốt; đất bí, mực nước ngầm cao thì muối không đi đâu được.
  • Đất natri (đất kiềm) cần cải tạo riêng; chỉ tưới nước rửa không cải thiện được, có khi đất còn bí hơn.
Chelate Asia18 / 20

Công thức nhu cầu rửa mặn trong tài liệu FAO số 29 cho biết cần tưới dư bao nhiêu phần trăm để muối trong nước tưới không tích lại quá ngưỡng chịu của cây. Hai ví dụ cho thấy cùng một nguồn nước, cây càng nhạy mặn càng cần nhiều nước rửa. Ở nước ta, mùa mưa thường tự rửa bớt muối; công thức này chủ yếu hữu ích trong mùa khô, khi phải tưới bằng nước hơi mặn hoặc trồng trong nhà màng không có mưa. Đất natri thì khác: natri làm đất phân tán, bí chặt, nên phải cải tạo bằng chất thay thế natri như thạch cao theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật.

Hiểu sai về EC và độ mặn

  • Hiểu sai: EC thấp là dung dịch nhạt. Urê không làm tăng EC; công thức nhiều urê đo EC thấp mà vẫn đậm đạm.
  • Hiểu sai: số ppm trên bút TDS máy nào cũng như nhau. Hệ số đổi từ 0,5 đến 0,9 tùy máy và loại nước; nên đọc EC.
  • Hiểu sai: cây héo là thiếu nước, cứ tưới thêm. Nước mặn làm cây héo dù đất ẩm; đo EC nước trước khi tưới.
  • Hiểu sai: cháy mép lá chắc chắn do thiếu kali. Ngộ độc natri, clo cũng cháy mép, chóp lá.
  • Hiểu sai: kali clorua bón bao nhiêu cũng được. Tính trên mỗi gam, KCl làm tăng EC ngang muối ăn và mang clo.
  • Hiểu sai: hệ số 0,64 đúng cho mọi nước. Đây là ước lượng; nước rất mặn, nhiều sunphat sẽ lệch.
Chelate Asia19 / 20

Các hiểu sai này đều đến từ việc quên rằng EC chỉ đo tổng muối mang điện. Urê không mang điện nên không hiện lên bút đo; bút TDS hiện ppm thì mỗi hãng dùng một hệ số, nên hai cây bút có thể báo hai số khác nhau cho cùng một ca nước. Triệu chứng cháy mép lá có nhiều nguyên nhân, nên cần xem cả nước tưới, đất và cách bón trước khi kết luận. Với cây ăn trái nhạy clo, nên cân nhắc giữa kali clorua và các nguồn kali không chứa clo như kali sunphat, kali nitrat, tùy giai đoạn và giá thành.

Tóm tắt bài học về EC và độ mặn

  • EC đo tổng muối tan: 1 mS/cm = 1.000 µS/cm; độ mặn (‰) ≈ 0,64 × EC, nên 1‰ ≈ 1,6 mS/cm.
  • Hiệu chuẩn bút bằng dung dịch 1.413 µS/cm, đo ở chế độ bù nhiệt 25 °C, đo ngay trước mỗi lần lấy nước.
  • Sầu riêng, chôm chôm, măng cụt: không tưới nước từ 0,5‰; cây ăn trái hạn chế từ 1‰; lúa trổ nên dưới 1‰.
  • Muối làm rễ khó hút nước và gây cháy chóp, mép lá do natri, clo; phân pha quá đậm gây hại theo cùng cách.
  • Pha phân: đo EC nước trước, đo EC bồn sau, so với dự tính; urê không lên EC nên phải tính theo cân.
Chelate Asia20 / 20

EC là con số đơn giản nhưng trả lời được hai câu hỏi quan trọng nhất của mùa khô: nước này còn tưới được không, và bồn phân này có quá đậm không. Một cây bút đo được hiệu chuẩn đúng, cộng với bảng ngưỡng cho từng loại cây, giúp nhà vườn tránh được phần lớn thiệt hại do mặn và do pha phân quá liều. Bài trước về CEC đã cho thấy natri bám trên keo đất gây ra đất natri. Bài sau trong khóa nói về quy luật tối thiểu và bón phân cân đối.

Trắc nghiệm cuối bài

5 câu hỏi về nội dung bài này. Trả lời đúng cả 5 câu để nhận một phần quà ngẫu nhiên, gửi kèm đơn hàng kế tiếp của bạn tại Chelate Asia (quà giữ 60 ngày). Mỗi bài được làm tối đa 3 lần.

Câu 1. Bút đo hiện 1.600 µS/cm. Nước này có độ mặn khoảng bao nhiêu?
Câu 2. Theo khuyến cáo cho sầu riêng, không tưới nước có độ mặn từ mức nào?
Câu 3. Vì sao tưới nước mặn, cây vẫn héo dù đất còn ướt?
Câu 4. Dung dịch pha nhiều urê đo EC rất thấp. Điều đó có nghĩa gì?
Câu 5. Pha bồn phân xong, cách kiểm tra nào đúng nhất?

Slide kiến thức khác

Xem tất cả slide kiến thức ›

Tính pha