Phân bón lá kali cao là thứ bà con hay tìm khi trái đã lớn gần đủ cỡ mà vỏ chưa lên màu, ăn còn nhạt, hoặc muốn cây dồn sức nuôi trái thay vì ra đọt. Cách đơn giản nhất là tự pha từ hai hoạt chất gốc: MKP (kali hydro phốt phát) và kali sunphat, ra công thức 0-23-44 không đạm, không clo, bà con quen gọi là siêu kali. Bài này cho lượng pha 1 kg thành phẩm, liều phun 2 g/L và những lưu ý để không cháy lá, không kết tủa.
Phân bón lá kali cao 0-23-44 dùng cho cây nào, lúc nào
Công thức hợp với giai đoạn trái lớn nhanh đến trước thu hoạch của cây ăn trái (sầu riêng, xoài, cam quýt, nhãn, thanh long, nho), lúa và bắp lúc vào chắc, cây lấy củ lúc xuống củ. Theo sách về phun lá của Hiệp hội Phân bón Quốc tế (IFA), mận khô cần kali nhiều nhất vào giữa đến cuối hè khi trái tích đường, kali rút từ lá sang trái mạnh tới mức lá cháy mép ngay trên đất giàu kali, và phun kali bốn lần trong vụ cho năng suất bằng hoặc hơn bón gốc. Công thức không có đạm nên không thúc đọt non; muốn chặn đọt thật sự phải dùng nhóm hãm sinh trưởng riêng, xem các loại chặn đọt, già lá đang bán.
Nói thật với bà con: phun lá chỉ là bổ sung. Khuyến nông Đại học California nhận xét cây ăn trái cần kali nhiều hơn lượng lá hút được, nên kali chính vẫn phải bón gốc; phun kali cao giúp cây qua đoạn cao điểm nuôi trái.
Thành phần cho 1 kg thành phẩm
| Nguyên liệu | Lượng cho 1 kg | Vai trò |
|---|---|---|
| MKP – kali hydro phốt phát (KH2PO4, P2O5 52%, K2O 34%) | 450 g | Lân và kali tan hoàn toàn, làm dung dịch hơi chua |
| Kali sunphat (K2SO4, K2O 52%, S 18%) | 550 g | Kali không clo, thêm lưu huỳnh |
| Tổng | 1.000 g | Không chất độn |
| Hàm lượng thành phẩm | P2O5 23,4%; K2O 43,9%; S 9,9% | Không đạm, không clo |
Hàm lượng thành phẩm tính theo hàm lượng chuẩn của nguyên liệu: lân 23,4%, kali 43,9%, lưu huỳnh 9,9%; tổng đúng 100%. Nguyên liệu khác hàm lượng thì thành phẩm lệch theo: kali sunphat loại 50% K2O cho thành phẩm khoảng 0-23-43. Pha 100 g thì chia mỗi dòng cho 10.
Nguyên liệu: cách chọn và tác dụng từng loại
MKP: tinh thể trắng, tan nhanh, không cặn. Theo tài liệu của Viện Dinh dưỡng Cây trồng Quốc tế (IPNI), MKP là loại chuyên cho tưới nhỏ giọt, phun lá, thủy canh, dung dịch pH 4–5. Chọn loại ghi rõ 52-34, bột khô rời; vón cục, ngả vàng là hàng ẩm. Hàng gốc để tự pha: Kali hydro phốt phát MKP bón lá.
Kali sunphat: tinh thể trắng ngà, loại mịn cho phun lá. IPNI cho biết kali sunphat tan 120 g/L ở 20 °C, kém hơn MKP nên phải khuấy kỹ; bù lại chỉ số muối thấp, Khuyến nông Đại học Mississippi (Hoa Kỳ) xếp kali sunphat 14 so với kali clorua 32. Dùng loại tan hoàn toàn như Kali sunphat K2SO4 (K2O 52%, S 18%); loại hạt rải gốc nhiều cặn, không hợp phun lá.
Tại sao hai muối này đi với nhau: MKP cho dung dịch hơi chua, còn theo IFA, dung dịch muối kali không đệm thường ngả kiềm (kali sunphat 8% có pH trên 9), dễ cháy lá khi trời khô nóng; pha chung thì pH ôn hòa. IFA dẫn thử nghiệm trên dưa lưới phun MKP, kali sunphat ở pH 6,5–7,7 không thấy cháy lá.
Cách trộn
Trộn khô để dành: cân đúng 450 g MKP và 550 g kali sunphat, đổ chung vào thau khô, đảo đều; chia túi nhỏ 32 g (một bình 16 lít) cho khỏi cân mỗi lần.
Pha dung dịch mẹ (khi dùng phuy lớn): 1 kg hỗn hợp hòa trong ít nhất 10 lít nước ấm, khuấy đến trong; không pha đặc hơn vì kali sunphat chỉ tan khoảng 120 g/L.
Pha phun: đổ nước vào bình trước, cho bột vào, khuấy tan hết rồi mới thêm chất bám dính nếu có.
Lưu ý khi trộn
Không pha chung với canxi (nitrat canxi, canxi clorua, canxi-bo): Khuyến nông Đại học bang Pennsylvania (Hoa Kỳ) dặn giữ canxi ở bồn riêng với sunphat và phốt phát vì chúng kết tủa, nghẹt béc; IPNI cũng ghi kali sunphat hợp mọi thứ trừ canxi. Muốn thêm canxi thì phun riêng cách vài ngày, hoặc dùng canxi chelate.
Vi lượng: dạng chelate thì yên tâm; sunphat kẽm, mangan vào cùng bình được nhờ dung dịch hơi chua.
Hóa chất khác: Khuyến nông Đại học California cảnh báo bình "pha đủ thứ" làm tăng hại lá, trái; chỉ pha chung khi đã thử vài cây.
Bảo hộ: khẩu trang, găng tay khi cân bột; không cân chỗ gió.
Bảo quản
Hỗn hợp khô đựng túi hai lớp, buộc kín, nơi khô mát; vón cục là do ẩm, đập tơi vẫn dùng được nhưng nên dùng sớm. Dung dịch mẹ pha đủ dùng trong ngày; để qua đêm có thể lắng tinh thể kali sunphat, trước khi dùng khuấy lại.
Nồng độ sử dụng khuyến cáo
Liều khuyến cáo: 2 g cho 1 lít nước (0,2%), tức 32 g cho bình 16 lít, 400 g cho phuy 200 lít; 1 kg pha được 500 lít. Đây đúng là nồng độ trong nghiên cứu trên mơ công bố ở tạp chí Plants (2021): phun các muối kali, trong đó có kali sunphat, ở 0,2%, ba lần, lúc 7 giờ sáng, cách nhau 15 ngày trong giai đoạn trái lớn.
Cây lá dày (ô liu, cây có múi trưởng thành) nghiên cứu dùng tới 1–3% muối kali, nhưng đó là điều kiện thử nghiệm; bà con tự pha nên thử 2 g/L trước, lá ổn mới lên 3–5 g/L, không vượt 5 g/L nếu chưa thử.
Phun ướt đều hai mặt lá và trái; phun sáng sớm hoặc chiều mát, trời ẩm, không gió. Lý do: theo IFA, kali sunphat và MKP chỉ giữ dạng dung dịch khi độ ẩm không khí rất cao (trên 95%), trời khô là chúng kết tinh ngay trên lá, cây hút được ít; nghiên cứu kinh điển trên đậu cho thấy lá giữ ẩm hút lân gấp đôi lá để khô.
Ở nồng độ này cây nhận được bao nhiêu
Nồng độ trong nước phun (ppm) = hàm lượng (%) × số gam mỗi lít × 10. Với 2 g/L:
| Chất | Trong nước phun (2 g/L) |
|---|---|
| Lân | khoảng 468 ppm P2O5 (204 ppm P) |
| Kali | khoảng 878 ppm K2O (729 ppm K) |
| Lưu huỳnh (S) | khoảng 198 ppm |
Đó là lượng đọng trên lá, không phải lượng cây hút hết. Khuyến nông Đại học California ghi nhận trên nho, phun loãng cây hút tốt hơn phun đặc; IFA tổng kết độ ẩm cao làm lớp sáp lá trương lên, giữ giọt lâu khô nên hấp thu tăng. Tạp chí Khoa học Làm vườn (Praha, 2023) ghi nhận lá non hút kali tốt hơn lá già, và mưa sau khi phun làm trôi phân, phải phun lại.
Tần suất
Phun 2–4 lần, cách nhau 10–15 ngày, từ khi trái bước vào giai đoạn lớn nhanh, ngưng trước thu hoạch 7–10 ngày; nghiên cứu trên mơ phun ba lần cách 15 ngày, thử nghiệm trên mận khô trong sách IFA phun bốn lần trong vụ; trên ô liu, kali sunphat phun giai đoạn trái phát triển cho kết quả tốt về cỡ trái. Giữa hai lần phun nhìn lá: còn xanh, không cháy mép là liều đang vừa.
Dùng quá liều / tác dụng không mong muốn
Cháy lá: IFA giải thích muối đậm làm nước rút khỏi tế bào lá, nặng nhất khi trời nóng khô, lá non; một thử nghiệm phun liên tiếp ba lần hỗn hợp urê, MKP và polyphốt phát đã làm cháy lá nặng, giảm năng suất đậu nành. Không tăng liều, không phun dồn.
Thừa kali: IPNI nhắc kali, canxi, magie cạnh tranh nhau; phun kali dày trên cây đang thiếu canxi dễ nứt trái; với táo, Khuyến nông Pennsylvania ghi kali không cần thiết còn gây đốm đắng trên trái.
Không đúng giai đoạn: phun cho cây con, cây đang nuôi đọt thì thiếu đạm; cây đã đủ kali thì phun thêm cũng không lên màu hơn, màu còn tùy nắng và nhiệt độ.
Hỏi nhanh – đáp gọn
Phân bón lá kali cao là gì? Là phân phun lá có kali chiếm phần lớn, ít hoặc không đạm, như 0-23-44 này; bà con hay gọi siêu kali, kali phun lá, dùng giai đoạn trái lớn, vào ngọt, lên màu.
Phun lúc nào, bao lâu một lần? Từ khi trái lớn nhanh đến trước thu hoạch 7–10 ngày, cách 10–15 ngày một lần, phun sáng sớm hoặc chiều mát.
Pha bao nhiêu cho bình 16 lít? 32 g hỗn hợp (14 g MKP + 18 g kali sunphat); phuy 200 lít thì 400 g. Không pha chung canxi.
Tự pha từ hoạt chất gốc có lợi gì? Bà con biết rõ trong bình có gì, chỉnh được tỷ lệ theo cây, không trả tiền cho nước và chai lọ; muốn bộ đủ trung vi lượng cho giai đoạn nuôi trái thì xem Combo dưỡng trái.
Lưu ý pháp lý
Công thức chia sẻ để bà con tham khảo, tự pha dùng trong vườn nhà, không đóng gói để bán hay trao đổi.
Theo Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15), phân bón lưu hành phải có Quyết định công nhận phân bón lưu hành (Điều 36), cơ sở sản xuất phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón (Điều 41), chi tiết tại Nghị định 84/2019/NĐ-CP (đã sửa đổi); tra hiệu lực trên vanban.chinhphu.vn.
Dùng hóa chất có nhãn, mang bảo hộ. Kết quả tùy đất, cây, thời tiết; phun thử vài cây, để vài cây đối chứng rồi mới làm cả vườn.
Tóm lại
Phân bón lá kali cao 0-23-44 tự pha từ MKP và kali sunphat hợp giai đoạn trái lớn, vào ngọt, lên màu: 2 g/L, 2–4 lần cách 10–15 ngày, phun lúc mát ẩm, không pha chung canxi, không thay kali bón gốc. Xem thêm các loại thúc chín, lên màu trái đang bán và nhóm nuôi trái.
Bà con cần tư vấn thêm về chọn nguyên liệu hay chỉnh công thức cho vườn mình, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Nguồn: Bộ phận kỹ thuật Chelate Asia.
Tài liệu tham khảo: IFA – Foliar Fertilization: Scientific Principles and Field Practices (Fernández, Sotiropoulos, Brown, 2013); IPNI – Selecting the Right Source of Potassium Fertilizer (Mikkelsen, Roberts); Horticultural Science (Prague) 50(1), 2023 – Inorganic and organic foliar fertilisation in olives; Plants 10:1163, 2021 – Potassium sources as foliar application on ‘Canino’ apricot; Khuyến nông Đại học California – Foliar Fertilization of Grapevines (NG6-94); Khuyến nông Đại học bang Pennsylvania – Hydroponics Systems: Nutrient Solution Recipe; Fruit Color in Apple; Khuyến nông Đại học Mississippi – Inorganic Fertilizers for Crop Production (P2500, 2024); Luật Trồng trọt 31/2018/QH14 (sửa đổi 2025); Nghị định 84/2019/NĐ-CP.
Ảnh minh họa: T. R. Shankar Raman, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).