Để đỡ công, bà con hay pha chung ba bốn thứ vào một bình: thuốc trừ sâu, thuốc trừ bệnh, phân bón lá, thêm chất bám dính. Có hôm vừa đổ vào thì nước vón cục, đặc như cháo, nổi váng, béc phun nghẹt liên tục. Có hôm nhìn bình vẫn trong mà phun xong sâu không chết, lá lại cháy. Phần lớn là do pha sai thứ tự hoặc pha những thứ kỵ nhau. Bài này chỉ bà con thứ tự pha và cách thử trong chai.

Hai kiểu “kỵ nhau” khi pha chung

  • Kỵ vật lý – nhìn thấy được: vón cục, kết tủa lắng đáy, đông như thạch, tách lớp dầu, sủi bọt nhiều, bình ấm lên. Thường do pha sai thứ tự, khuấy không đủ, nước xấu.

  • Kỵ hóa học – không nhìn thấy: hoạt chất bị phân hủy, giảm hiệu lực hoặc gây cháy lá, trong khi bình vẫn trong veo. Thử trong chai không phát hiện được kiểu này, chỉ có đọc nhãn và phun thử vài cây mới biết.

Nguyên tắc trước khi pha

  • Đọc nhãn từng sản phẩm. Nhãn ghi thứ tự pha, ghi không được trộn với gì thì làm theo nhãn trước.

  • Không pha quá nhiều thứ một lúc. Càng nhiều thứ càng dễ kỵ.

  • Không đổ các thứ đậm đặc trực tiếp vào nhau. Mỗi thứ hòa riêng trong ca, xô nước nhỏ cho tan rồi mới đổ vào bình.

  • Bình phải sạch, rửa kỹ cặn của lần phun trước, nhất là bình từng pha thuốc cỏ.

  • Cho nước vào bình trước khoảng một nửa, rồi mới lần lượt cho từng thứ.

Thứ tự pha – nhớ quy tắc “WALES”

Khuyến nông nhiều nước dùng chữ WALES để nhớ thứ tự. Nói theo kiểu dân mình: bột trước, sữa sau, dầu sau nữa, chất bám dính cuối cùng.

  • Bước 0 – Nước và chất xử lý nước: nước nửa bình; nếu cần chất làm mềm nước, chất chỉnh pH thì thường cho đầu tiên, theo hướng dẫn của sản phẩm.

  • W – Dạng bột, cốm: thuốc bột thấm nước (WP), cốm phân tán (WG, WDG), phân bón lá và vi lượng dạng bột tan. Hòa sệt trước trong ca nước rồi mới đổ vào.

  • A – Khuấy đều cho bột tan hoặc phân tán hết, không còn lợn cợn rồi mới sang bước sau.

  • L – Dạng lỏng huyền phù (SC, FL): loại thuốc đặc như sữa, phải lắc chai kỹ trước khi đong.

  • E – Dạng nhũ dầu (EC): thuốc pha vào nước chuyển trắng đục như sữa.

  • S – Dạng dung dịch (SL), phân bón lá dạng lỏng, và sau cùng là chất bám dính, chất trải như Silicone Adjuvant, dầu khoáng.

  • Châm nước cho đủ bình, khuấy đều. Trong lúc phun nên lắc bình thường xuyên, nhất là khi có thuốc dạng bột.

Vì sao phải theo thứ tự? Ví dụ thuốc dạng cốm mà gặp dầu hoặc chất bám dính trước thì bị dầu bao lại, không tan ra được, vón cục và nghẹt béc. Mỗi lần cho một thứ, khuấy tan đều rồi mới cho thứ tiếp theo.

Những cặp hay kỵ nhau cần nhớ

  • Phân có canxi như Canxi Nitrat với phân có lân (MKP, MAP, DAP) hoặc có sunfat (magie sunfat, kali sunfat): dễ tạo cặn canxi phốt phát, cặn thạch cao, nhất là khi pha đặc. Nên phun riêng.

  • Vi lượng dạng muối (sunfat sắt, kẽm, đồng) với chất có tính kiềm, vôi, lưu huỳnh vôi: dễ kết tủa. Vi lượng dạng chelate ổn định hơn.

  • Thuốc gốc đồng với chất làm chua nước: đồng tan nhiều, dễ cháy lá.

Cách thử trong chai (jar test)

Chuẩn bị

  • Một chai hoặc lọ trong suốt, có nắp, cỡ 0,5–1 lít, dán chữ “chỉ dùng thử thuốc”, không dùng lại đựng đồ ăn uống.

  • Xi lanh có vạch ml để đong thuốc nước, cân nhỏ hoặc muỗng đong cho thuốc bột.

  • Đúng nguồn nước sẽ dùng để pha bình thật. Găng tay, khẩu trang.

Tính lượng

Lượng mỗi thứ phải đúng tỉ lệ như bình thật. Ví dụ bình 16 lít pha 20 ml thuốc A và 10 g phân B; thử với 1 lít nước thì chia cho 16: dùng khoảng 1,25 ml thuốc A và 0,6 g phân B.

Các bước

  • Đổ nước vào chai khoảng một nửa.

  • Cho từng thứ vào đúng thứ tự định pha ngoài bình. Sau mỗi thứ, đậy nắp lắc nhẹ khoảng 10 giây.

  • Châm nước cho đủ, lắc thêm khoảng 30 giây.

  • Để yên khoảng 30 phút rồi soi kỹ.

  • Đạt: dung dịch đồng đều, không cặn, không váng. Nếu có lắng nhẹ nhưng lắc lại tan đều ngay thì vẫn phun được, miễn là khuấy liên tục khi phun.

  • Không đạt: lắng cặn, vón cục, váng dầu, đặc sệt, tách lớp, chai ấm lên. Thử đổi thứ tự, tăng lượng nước, hoặc bỏ bớt một thứ để phun riêng.

  • Đạt rồi thì phun thử vài cây, theo dõi vài ngày xem có cháy lá, có hiệu quả không, sau đó mới phun cả vườn.

Lưu ý

  • Pha xong phun ngay, không để hỗn hợp qua đêm.

  • Đổi lô hàng, đổi nhãn hiệu hay đổi nguồn nước thì nên thử lại, vì công thức sản phẩm có thể thay đổi.

  • Đổ phần hỗn hợp thử đúng chỗ, không đổ xuống ao, mương; rửa sạch chai và dụng cụ.

Tóm lại

Pha chung nhiều thứ tiết kiệm công, nhưng phải đọc nhãn, pha loãng từng thứ, đổ theo thứ tự bột – sữa – dầu – chất bám dính, khuấy tan rồi mới cho thứ tiếp. Gặp hỗn hợp mới thì bỏ ra 30 phút thử trong chai và phun thử vài cây trước. Công nhỏ mà tránh được cả bình thuốc hỏng.

Bà con cần tư vấn pha phân bón lá, vi lượng chelate chung với thuốc cho đúng, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Đại học Hawaii (CTAHR) – PRRE-11 “Pesticide Compatibility: Jar Testing Before Tank Mixing”; Khuyến nông Đại học Arkansas – FSA2166 “Assessing Pesticide-Fertilizer Compatibility (Jar Test)”; Khuyến nông Đại học Nebraska–Lincoln – G2350 về pha trộn thuốc trong bình; Đại học Florida (IFAS CREC) – Thứ tự pha trộn đúng; Haifa Group – Hướng dẫn tương thích và độ tan của phân bón.

Ảnh minh họa: Danjuma Anthony, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).