Mua nhầm phân bón giả còn đau hơn mất tiền. Bón cả vụ, cây không lên, tới lúc biết thì đã mất một mùa. Phân giả, phân kém chất lượng ngày nay làm rất khéo: bao đẹp, in tên giống hàng hiệu, giá lại mềm. Bài này chỉ bà con những bước kiểm tra đơn giản trước khi xuống tiền.

Phân giả và phân kém chất lượng khác nhau thế nào?

  • Phân giả: bên trong gần như không có chất dinh dưỡng như ghi trên bao, có khi chỉ là đất sét, bột đá nhuộm màu; hoặc nhái nhãn mác của hãng khác.

  • Phân kém chất lượng: có dinh dưỡng thật nhưng hàm lượng thấp hơn mức ghi trên nhãn. Cây vẫn lên nhưng không đủ, bà con tưởng đất xấu lại bón thêm.

Cả hai đều không thể nhận ra chắc chắn bằng mắt. Hàm lượng đạm, lân, kali chỉ phòng thí nghiệm mới đo được. Vì vậy cách an toàn nhất là kết hợp nhiều bước kiểm tra dưới đây.

Bước 1: Xem kỹ bao bì

  • Bao bì hàng thật thường in sắc nét, chữ rõ, màu đều, đường may hoặc mép hàn chắc chắn. Chữ nhòe, lem màu, sai chính tả là dấu hiệu đáng ngờ.

  • Để ý tên và logo nhái: chỉ khác một chữ, một nét so với hãng nổi tiếng.

  • Bao bị rách, khâu lại, có dấu mở ra, hoặc phân bị chảy nước, vón cục bất thường thì không nên mua.

  • Có tem chống giả, mã QR thì quét thử để đối chiếu.

Bước 2: Đọc nhãn – phần quan trọng nhất

Theo Luật Trồng trọt và các nghị định về quản lý phân bón, ghi nhãn hàng hóa, nhãn phân bón bán ở Việt Nam phải có các thông tin chính sau:

  • Tên phân bón và loại phân bón (ví dụ phân hỗn hợp NPK, phân vi lượng, phân hữu cơ…).

  • Mã số phân bón và số Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam.

  • Thành phần và hàm lượng các chất dinh dưỡng.

  • Phương thức sử dụng (bón rễ hay bón lá; phân bón lá phải ghi rõ) và hướng dẫn sử dụng.

  • Tên, địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm về sản phẩm; xuất xứ với hàng nhập khẩu.

  • Khối lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng.

Thiếu số quyết định lưu hành, không có địa chỉ nhà sản xuất, hay chỉ ghi chung chung “nhập khẩu” thì bà con nên dừng lại. Một chiêu hay gặp nữa: bao ghi là phân bón nhưng lại quảng cáo “trị nấm, trị thối rễ, diệt sâu”. Phân bón không phải thuốc bảo vệ thực vật; nhãn quảng cáo kiểu đó là dấu hiệu bất thường.

Bước 3: Tra cứu giấy phép lưu hành

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật có cơ sở dữ liệu phân bón được phép lưu hành, tra được theo tên, mã số hoặc số quyết định. Bà con có thể nhờ con cháu hoặc cán bộ khuyến nông tra giúp. Cần kiểm tra:

  • Sản phẩm có trong danh sách hay không.

  • Tên công ty, thành phần, hàm lượng trên bao có khớp với hồ sơ đã được công nhận hay không.

Bước 4: Thử tan – làm đúng mới có ý nghĩa

Nhiều người hòa một nắm phân vào nước để thử. Cách này chỉ có ý nghĩa với phân dạng tan trong nước, như urê, kali trắng, phân bón lá, MKP, vi lượng chelate:

  • Lấy một thìa phân hòa vào ly nước sạch, khuấy đều, để vài phút.

  • Phân ghi “tan hoàn toàn” mà còn lắng nhiều cặn đất, cát, bột ở đáy ly là đáng ngờ. Ví dụ MKP bón lá hàng chuẩn phải tan trong, không để lại cặn đáng kể.

  • Urê thật tan rất nhanh, cầm ly thấy nước mát lạnh đi rõ.

Ngược lại, phân NPK hạt phối trộn, lân nung chảy, phân hữu cơ vốn không tan hết, có cặn là bình thường. Và kể cả tan hết cũng không chứng minh được hàm lượng đủ, chỉ giúp loại bớt hàng quá tệ.

Bước 5: Mua ở đâu cho yên tâm?

  • Mua tại đại lý cố định, có giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán phân bón treo tại cửa hàng, hoặc mua trực tiếp từ nhà sản xuất, nhà nhập khẩu có địa chỉ rõ ràng.

  • Cảnh giác với giá rẻ bất thường, hàng bán dạo tận nhà, bán qua các buổi “hội thảo” kèm quà tặng mà không rõ đơn vị tổ chức.

  • Lần đầu mua ít dùng thử trên một phần vườn, ổn rồi mới mua nhiều.

Bước 6: Giữ hóa đơn, giữ bao, giữ mẫu

Bước này hay bị bỏ qua, tới khi có chuyện thì không còn bằng chứng. Mỗi lần mua, nên:

  • Lấy hóa đơn hoặc phiếu bán hàng ghi rõ tên sản phẩm, số lượng, ngày mua, tên cửa hàng.

  • Giữ lại vỏ bao (có nhãn, số lô) và một ít phân đựng kín trong túi, cất chỗ khô.

  • Nếu nghi ngờ, báo cho phòng nông nghiệp huyện, chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh để được hướng dẫn lấy mẫu kiểm nghiệm.

Lưu ý

  • Cây bón rồi mà vẫn kém chưa chắc do phân giả: còn có thể do đất, thời tiết, sâu bệnh, bón sai lúc. Kiểm tra cả các yếu tố đó trước khi kết luận.

Tóm lại

Không có mẹo nào nhìn một lần là biết phân thật hay giả. Bà con hãy làm đủ: xem bao bì, đọc nhãn, tra giấy phép lưu hành, thử tan với phân tan trong nước, mua ở đại lý có giấy phép và giữ hóa đơn, giữ mẫu. Cẩn thận một chút lúc mua sẽ đỡ mất cả mùa.

Bà con cần tư vấn chọn phân bón, vi lượng chính hãng hoặc cách đọc nhãn sản phẩm, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Quốc hội – Luật Trồng trọt 2018; Chính phủ – Nghị định 84/2019/NĐ-CP quy định về quản lý phân bón; Chính phủ – Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa (sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP); Sở Nông nghiệp tỉnh Hải Dương – Hướng dẫn kinh doanh phân bón, giống cây trồng và thuốc bảo vệ thực vật; Đại học Illinois – dự án đánh giá chất lượng phân bón cho nông hộ.

Ảnh minh họa: Suyash Dwivedi, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).