Su hào là rau họ cải, phần ăn được là đoạn thân phình to sát mặt đất. Trồng không khó, nhưng nhiều nhà vườn gặp cảnh củ xơ, củ nứt, cây trổ ngồng hoặc sâu ăn lá xơ xác. Bài này tổng hợp hướng dẫn khuyến nông của các đại học Mỹ, Ấn Độ, Canada để bà con trồng su hào củ giòn, đúng cỡ.

1. Thời vụ: su hào là cây ưa mát

  • Theo Đại học Bang Utah (USU), su hào lớn tốt nhất khi nhiệt độ không quá khoảng 24 °C; trời nóng làm củ hóa xơ, nên vùng nóng chỉ nên trồng mùa xuân hoặc mùa thu.

  • Vụ tốt nhất là khi cây lớn và thu hoạch lúc trời mát (Đại học Arkansas) – như vụ đông ở miền Bắc.

  • Ở Assam (Ấn Độ), lịch gieo khuyến cáo từ tuần đầu tháng 9 đến cuối tháng 11.

2. Ươm cây con và trồng

  • Gieo hạt sâu khoảng 0,6–1,2 cm (USU, Đại học Arkansas); cây có 3–4 lá thật thì tỉa bớt.

  • Cây con đem trồng nên có 4–6 lá thật, rễ khỏe, thường sau 5–6 tuần ươm (USU).

  • Đất hợp là đất thịt pha cát, thoát nước tốt, nhiều mùn; pH 6,0–7,0 (Đại học Arkansas) hoặc 5,5–6,5 (Đại học Nông nghiệp Assam).

3. Khoảng cách trồng

USU khuyên cây cách cây khoảng 15 cm, hàng cách hàng khoảng 30 cm; Đại học Nông nghiệp Assam để hàng cách hàng 30 cm, cây cách cây 25 cm. Trồng quá dày thì củ nhỏ, chậm lớn; giống củ to thì để thưa hơn.

4. Tưới đều tay – bí quyết để củ không xơ

Rễ su hào ăn nông nên cần nước thường xuyên: USU khuyên cấp khoảng 25–50 mm nước mỗi tuần (kể cả mưa), ưu tiên tưới nhỏ giọt. Trời nóng trên khoảng 27 °C thì phủ gốc bằng rơm rạ giữ ẩm, mát đất, hạn chế cỏ.

Quan trọng nhất là độ ẩm phải đều: đất lúc khô lúc ướt làm củ dai và xơ (USU).

5. Bón lót và bón thúc

Đại học Arkansas xếp su hào vào nhóm cây "ăn phân mạnh" như bông cải xanh, cải bắp. Quy trình của Đại học Nông nghiệp Assam cho 1 ha:

  • Phân chuồng hoai 10 tấn, 80 kg N, 60 kg P2O5, 60 kg K2O và 8 kg borax (hàn the) – tức mỗi 1.000 m² khoảng 1 tấn phân chuồng, 8 kg N, 6 kg P2O5, 6 kg K2O và 0,8 kg borax.

  • Bón lót: toàn bộ phân chuồng, lân, kali, borax và một nửa lượng đạm.

  • Bón thúc: nửa lượng đạm còn lại vào khoảng 20 ngày sau trồng.

USU hướng dẫn bón thúc đạm khoảng 3 tuần sau trồng, rải cách gốc khoảng 15 cm rồi tưới cho ngấm. Dùng nguồn bo khác như DOT (bo tan) thì quy đổi theo hàm lượng bo, dùng theo bao bì; thừa bo cũng hại cây.

6. Tránh củ xơ, củ nứt, trổ ngồng

Củ xơ, dai

USU kể ba nguyên nhân: trời nóng, tưới không đều và để củ quá lứa. Củ già, quá cỡ thì dai, xơ, có thể có vị lạ (Đại học Arkansas).

Củ nứt

Theo Đại học Saskatchewan, rau ăn củ, quả thường nứt khi đất khô một thời gian rồi gặp tưới đẫm hoặc mưa dầm: cây hút nước quá nhanh, mô phình đột ngột mà nứt. Cách phòng: bón nhiều phân hữu cơ hoai, phủ gốc dày, tưới đều, không để khô lâu rồi tưới bù.

Trổ ngồng

Theo USU, cây dễ trổ ngồng khi nhiệt độ trung bình lúc đang lớn xuống dưới khoảng 7 °C, nên gieo đúng thời vụ, tránh để cây non gặp rét kéo dài; có thể chọn giống chậm trổ ngồng (Đại học Arkansas).

7. Sâu tơ và các sâu hại khác

USU liệt kê các loại hại chính: sâu xanh bướm trắng, sâu đo ăn thủng lá; rệp bám mặt dưới lá; bọ nhảy cắn lá non lỗ chỗ. Riêng sâu tơ (Đại học Wisconsin–Madison):

  • Sâu non dài tối đa gần 1 cm, xanh đến vàng nhạt, hai đầu thon; động vào thì quẫy mạnh, rơi khỏi lá.

  • Sâu ăn thịt lá giữa các gân, chừa lớp màng mỏng nên lá có những "ô cửa kính".

  • Kiểm tra ruộng hằng tuần, lật mặt dưới lá tìm sâu và trứng.

  • Dùng cây giống sạch sâu, vùi tàn dư, luân canh cây khác họ cải, dọn cỏ dại họ cải.

  • Chế phẩm Bt (Bacillus thuringiensis) hiệu quả nhất khi sâu còn nhỏ, phun phủ kín lá. Sâu tơ đã kháng nhiều nhóm thuốc (lân hữu cơ, cúc tổng hợp, carbamate), nên đừng phun mãi một loại, luôn dùng đúng nhãn.

8. Thu hoạch đúng cỡ

  • Thu khi củ có đường kính khoảng 5–7,5 cm (USU, Đại học Arkansas), tức nhỉnh hơn quả bóng gôn một chút.

  • Từ gieo đến thu thường 50–65 ngày tùy giống (Đại học Arkansas); nên thu trước khi củ hóa dai, xốp, nhiều xơ (Đại học Nông nghiệp Assam).

  • Bảo quản khoảng 0 °C, độ ẩm 95% giữ được 2–3 tuần (USU).

Lưu ý

  • Đừng ham để củ thật to: củ quá cỡ thường xơ, mất giá.

  • Thuốc bảo vệ thực vật, chế phẩm sinh học chỉ dùng loại được phép lưu hành, đúng liều, đúng thời gian cách ly ghi trên nhãn.

Tóm lại

Trồng mùa mát, cây con khỏe, khoảng cách hợp lý, tưới đều tay, bón lót đủ hữu cơ, bón thúc đúng lúc, thăm ruộng hằng tuần trị sâu tơ sớm và thu khi củ cỡ 5–7,5 cm – làm chắc mấy việc đó thì củ xơ, nứt, trổ ngồng sẽ giảm rõ.

Bà con cần tư vấn thêm về chăm sóc su hào, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Utah State University Extension – How to Grow Kohlrabi in Your Garden; University of Arkansas Cooperative Extension – Home Gardening Series: Kohlrabi (FSA6089); Assam Agricultural University – Package of Practices for Horticultural Crops of Assam 2021: Knolkhol; University of Wisconsin–Madison, Vegetable Entomology – Diamondback Moth; University of Saskatchewan, Gardening at USask – Splits or cracks in vegetable fruits and roots.

Ảnh minh họa: 4028mdk09, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).