Chống rụng trái non cho cam, bưởi: vì sao rụng, phun gì, lúc nào
Chống rụng trái non cam bưởi: hai đợt rụng sinh lý là bình thường, chỉ lo khi rụng quá mức. Vì sao rụng, phun gì (bo, kẽm, canxi, GA3), lúc nào theo từng cỡ trái.
Chống rụng trái non cam bưởi là nỗi lo mỗi mùa đậu trái: hoa nở trắng cây, vài tuần sau trái non bằng hạt đậu, bằng đầu ngón tay rụng đầy gốc. Trả lời ngắn: cây có múi rụng bớt trái là bình thường, cây chỉ giữ nổi 1–2 % số hoa thành trái; việc của bà con là đừng để cây rụng nhiều hơn mức đó bằng tưới đều, bón cân đối, không cho đọt non giành ăn với trái và phun bo – kẽm – canxi đúng lúc.
Cam, bưởi rụng trái non hai đợt: đợt nào là bình thường?
Theo Iglesias, cây có múi có hai đợt rụng sinh lý. Đợt một ngay sau khi hoa nở: nụ, hoa và bầu nhụy thụ phấn kém rụng trước. Đợt hai nước ngoài gọi là "rụng tháng 6", rơi vào lúc trái non cỡ đầu ngón tay, dưới 2,5 cm theo Đại học California: trái bắt đầu lớn nhanh, cần nhiều đường bột, cây không đủ nuôi nên tự thải bớt trái yếu.
Con số để bà con khỏi hoang mang: một cây cam ngọt trưởng thành có thể ra tới 250.000 hoa nhưng chưa tới 1 % đi được đến ngày thu hoạch (Iglesias 2007). Chỉ khi rụng trái non hàng loạt, rụng cả trái đã to, lá héo kèm theo, mới phải xử lý.
Vì sao cam, bưởi rụng trái non nhiều hơn bình thường?
Thiếu nước rồi úng đột ngột. Iglesias ghi nhận thiếu nước gây rụng mạnh nhất đúng đợt rụng thứ hai; UC IPM xếp hạn là nguyên nhân hàng đầu.
Nắng nóng, gió khô lúc trái non. Gió khô kèm nhiệt độ cao gây hậu quả giống hạn; nắng nóng ập đến ngay sau đậu trái làm rụng trái nhỏ (Iglesias, UC IPM).
Đọt non giành ăn với trái. Trái đang lớn là nơi tiêu thụ năng lượng mạnh nhất trên cây (UF/IFAS); cơi đọt bung đúng lúc trái 1–2 cm thì đường bột bị chia đôi, trái yếu rụng trước.
Bón đạm dồn, thiếu bo – kẽm – canxi. UC IPM khuyên đủ đạm nhưng không dư, vì đạm dư đẩy đọt. Thiếu bo, kẽm, canxi làm thụ phấn kém, cuống yếu; đây là kiến thức dinh dưỡng chung, nguồn không nêu liều.
Sâu bệnh: bọ trĩ, nhện, nấm hại hoa và cuống; quản lý theo khuyến cáo bảo vệ thực vật.
Giữ trái cây có múi bằng gì: phần nào theo nguồn, phần nào theo kinh nghiệm
Tưới đều, tủ gốc, bón cân đối (theo nguồn). Hai nguồn California đều coi giữ ẩm đều từ ra hoa tới khi trái 3–4 cm là biện pháp số một; tủ gốc bằng rơm, cỏ khô; không tỉa nặng.
GA3 lúc hoa nở rộ (theo nguồn). GA3 phun thời kỳ hoa giúp quýt không hạt đậu trái tốt hơn (Iglesias). Bảng của UF/IFAS cho quýt và bưởi chùm phun GA3 lúc hoa nở rộ 8–30 g hoạt chất mỗi mẫu Anh với khoảng 1.900 lít nước, quy ra chỉ cỡ 4–16 mg/lít; cam ngọt 15–25 g. Cũng tài liệu này nhắc GA3 sai thời điểm làm giảm hoa vụ sau, nên phải thử vài cây trước.
Auxin tổng hợp: rất cẩn thận. Iglesias viết rõ auxin tổng hợp phun ngay sau đậu trái (lúc trái đang phân chia tế bào) làm trái non rụng nhiều hơn. Đại học California khuyên vườn nhỏ không tự dùng 2,4-D vì sai liều là cháy cây; loại này Chelate Asia không bán.
Các chai chống rụng trái ngoài thị trường thực ra pha loãng từ những hoạt chất gốc như bo, canxi, GA3, brassinolide. Bà con muốn tự pha từ hoạt chất gốc nguyên chất thì xem các loại chống rụng trái non đang bán; bộ pha sẵn có Combo chạy trái cam canh và Combo chống phân tầng rời, bo tan hoàn toàn thì dùng DOT siêu bo.
Chống rụng trái non cam bưởi: lúc nào phun gì
Trước hoa (nụ cỡ hạt gạo): tưới đều, ngừng đạm dồn (theo nguồn); phun bo + kẽm một lần, pha theo bao bì (kinh nghiệm).
Rụng cánh hoa, vừa đậu: quýt, cam khó đậu phun GA3 theo liều UF/IFAS; không phun auxin lúc này (theo nguồn); canxi – bo nhắc lại (kinh nghiệm).
Trái 1–2 cm (đợt rụng thứ hai): giữ ẩm đều, tủ gốc (theo nguồn); đọt bung rộ thì vặt bớt đọt non hoặc hãm nhẹ, phun canxi nitrat chiều mát (kinh nghiệm).
Trái 3–4 cm: qua đợt rụng, chuyển sang dưỡng trái bằng kali, canxi; tưới đều, không để hạn rồi úng (theo nguồn).
Hỏi nhanh – đáp gọn
Cam rụng trái non bao nhiêu là bình thường? Chưa tới 1–2 % số hoa thành trái là chuyện thường; rụng ồ ạt cả trái đã to, kèm héo lá, mới bất thường.
Bưởi rụng trái non phun gì? Lo đủ nước trước rồi mới tính phun: bo, kẽm trước hoa; canxi lúc trái 1–2 cm; GA3 chỉ lúc hoa nở rộ, đúng liều.
Phun GA3 lúc trái đã to có giữ được trái không? Nguồn chỉ ghi nhận GA3 giúp đậu trái khi phun thời kỳ hoa; phun muộn dễ làm giảm hoa vụ sau.
Tự pha từ hoạt chất gốc có rẻ hơn chai pha sẵn không? Thường rẻ hơn nhiều vì mua nguyên chất, tự pha đúng liều.
Lưu ý
GA3, auxin phải thử trên 2–3 cây, chờ 7–10 ngày rồi mới phun cả vườn; UF/IFAS nhắc nhãn hướng dẫn là luật. Không phun lúc nắng gắt; không pha GA3 với nước pH cao.
Tóm lại
Chống rụng trái non cam bưởi trước hết là hiểu cây: rụng hai đợt là sinh lý, chỉ lo khi rụng quá mức. Nước đều, tủ gốc, bón cân đối là gốc; bo – kẽm trước hoa, canxi lúc trái nhỏ là hỗ trợ; GA3 chỉ lúc hoa nở rộ; auxin phun sai lúc làm rụng thêm.
Bà con cần tư vấn chống rụng trái non cho cam, bưởi cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: Iglesias D.J. và cộng sự (2007) – Physiology of citrus fruiting, Brazilian Journal of Plant Physiology; UF/IFAS Extension – Management Options for Improving Flowering in Citrus Production; UF/IFAS Extension – 2026–2029 Florida Citrus Production Guide: Plant Growth Regulators; UC IPM – Fruit Drop of Citrus; UC Riverside / UC ANR – Questions and Answers to Citrus Management.
Ảnh minh họa: Jules Verne Times Two, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
Chelate Asia GA3 bưởi rụng trái non cam rụng trái non canxi-bo chống rụng trái non chống rụng trái non cam bưởi chống rụng trái non hoạt chất gốc giữ trái cây có múi rụng trái sinh lý