Lưu huỳnh (S): nguyên tố trung lượng của đạm và dầu
Ban Kỹ thuật Chelate Asia 20 slide khoảng 19 phút 5 câu trắc nghiệm
Lưu huỳnh là nguyên tố trung lượng đứng thứ tư về lượng cây cần, chỉ sau đạm, lân, kali, và là bạn đồng hành không thể thiếu của đạm trong việc tạo protein. Bài này dành cho nhà vườn và nhân viên tư vấn, giải thích lưu huỳnh làm gì trong cây, vì sao lá non vàng nhạt khi thiếu và vì sao bón nhiều đạm mà thiếu lưu huỳnh thì đạm bị lãng phí. Học xong, bạn nhận biết được cây thiếu lưu huỳnh, đọc được %S trên nhãn, phân biệt dạng sunphat với lưu huỳnh nguyên tố và chọn đúng loại phân cho từng tình huống.
DINH DƯỠNG TRUNG LƯỢNG
Lưu huỳnh (S)
Nguyên tố trung lượng của đạm và dầu
Lưu huỳnh trong đất tồn tại ở dạng nào?
SO₄²⁻
- Tên quốc tế của lưu huỳnh là Sulfur (Sulphur), ký hiệu S.
- Lưu huỳnh hữu cơ: phần lớn lưu huỳnh trong đất nằm trong mùn và tàn dư cây; cây chưa dùng được ngay.
- Sunphat hòa tan: chỉ là phần nhỏ của tổng lưu huỳnh, nhưng là dạng rễ cây hút trực tiếp.
- Sunphat bám keo đất: ở tầng đất chua giàu sắt, nhôm, một phần SO₄²⁻ bị oxit sắt, nhôm giữ lại.
- Khoáng vật và không khí: thạch cao, pyrit trong đất; khí SO₂ trong không khí theo mưa rơi xuống.
Khác với kali hay canxi là các ion dương bám trên keo đất, lưu huỳnh mà cây dùng được là ion âm sunphat, nên keo đất giữ rất kém. Kho dự trữ lưu huỳnh thật sự của đất là chất hữu cơ: đất càng giàu mùn thì nguồn lưu huỳnh càng bền. Đất cát, đất bạc màu nghèo mùn vừa có ít lưu huỳnh dự trữ, vừa để sunphat trôi theo nước, nên là nhóm đất dễ thiếu lưu huỳnh nhất.
Vòng tuần hoàn lưu huỳnh trong đất
- Khoáng hóa: vi sinh vật phân giải chất hữu cơ, giải phóng SO₄²⁻; nhanh khi đất ấm, đủ ẩm và thoáng khí.
- Cố định sinh học: vùi rơm rạ, tàn dư nghèo lưu huỳnh, vi sinh vật giữ lấy sunphat để sinh sôi, cây tạm thời thiếu.
- Ôxy hóa lưu huỳnh nguyên tố: vi khuẩn Thiobacillus biến S thành SO₄²⁻, mất vài tuần đến nhiều tháng và sinh axit.
- Rửa trôi: SO₄²⁻ là ion âm, ít bị keo đất giữ, trôi theo nước giống nitrat, mạnh nhất trên đất cát mưa nhiều.
- Khử trong đất ngập: ruộng ngập nước lâu, SO₄²⁻ bị khử thành H₂S có mùi trứng thối, gây độc rễ lúa.
Mọi con đường đưa lưu huỳnh đến rễ đều phải đi qua dạng sunphat hòa tan, và tốc độ tạo ra sunphat phụ thuộc vào vi sinh vật đất. Vì vậy đầu vụ, khi đất còn lạnh hoặc úng, khoáng hóa chậm, cây con hay thiếu lưu huỳnh tạm thời dù đất không nghèo. Ngược lại, đất ấm, tơi xốp, giàu mùn thì lưu huỳnh được giải phóng đều đặn suốt vụ.
Lưu huỳnh trong cây
- Rễ hút lưu huỳnh ở dạng ion sunphat SO₄²⁻; lá cũng hấp thu được một ít khí SO₂ từ không khí.
- Lưu huỳnh chiếm khoảng 0,1–0,5% chất khô, thấp nhất trong các nguyên tố đa lượng và trung lượng.
- Sunphat đi lên theo mạch gỗ; sau khi đã vào protein, lưu huỳnh gần như không chuyển lại từ lá già sang lá non.
- Vì vậy thiếu lưu huỳnh biểu hiện ở lá non trước, ngược với đạm thiếu ở lá già trước.
- Cây họ cải, hành tỏi, cây họ đậu và cây lấy dầu là các nhóm cần nhiều lưu huỳnh nhất.
Nhu cầu lưu huỳnh của nhiều cây xấp xỉ nhu cầu lân, nên nhiều tài liệu xếp lưu huỳnh là nguyên tố thứ tư sau đạm, lân, kali. Điểm khác biệt quan trọng là tính kém di động: cây không rút được lưu huỳnh từ lá già để nuôi đọt, nên phải được cung cấp liên tục từ khi nảy mầm đến khi chín. Cây lấy dầu như đậu nành, lạc, vừng, cải dầu lấy đi nhiều lưu huỳnh theo hạt, nên là nhóm phản ứng rõ nhất với phân lưu huỳnh.
Tác dụng của Lưu huỳnh: xây dựng protein cùng với đạm
- Lưu huỳnh là thành phần của ba axit amin: cystein, cystin và methionin.
- Cầu nối disulfua (–S–S–) giữa hai cystein giữ cho phân tử protein và enzyme đúng hình dạng để hoạt động.
- Thiếu lưu huỳnh, cây không gắn được đạm đã hút vào protein; nitrat và đạm tự do ứ lại trong lá.
- Bón nhiều đạm mà thiếu lưu huỳnh thì đạm không được dùng hết, hiệu quả phân đạm giảm rõ rệt.
- Ở cây ngũ cốc, tỷ lệ N:S trong cây khoảng 15:1 là thuận lợi cho tổng hợp protein; cải dầu cần khoảng 7:1.
Đạm và lưu huỳnh là hai viên gạch của cùng một bức tường protein, nên không thể tăng một thứ mà bỏ quên thứ kia. Khi đo mô lá, tỷ lệ N:S vượt khoảng 16–20 ở lúa mì là dấu hiệu cây đang thiếu lưu huỳnh so với đạm. Đây là lý do nhiều vườn bón rất nhiều urê mà lá vẫn nhạt, cây vẫn còi: lượng đạm hút vào không được chuyển thành protein vì thiếu lưu huỳnh đi kèm.
Tác dụng của Lưu huỳnh: enzyme, vitamin và diệp lục
- Có mặt trong coenzyme A, vitamin B1 (thiamin), biotin và axit lipoic, các trung tâm chuyển hóa năng lượng.
- Nằm trong ferredoxin và các protein sắt-lưu huỳnh, chuyền điện tử trong quang hợp, khử nitrat và khử sunphat.
- Glutathion chứa lưu huỳnh là chất chống oxy hóa chính, giúp cây chống chịu hạn, nóng, lạnh và bệnh.
- Cần cho tổng hợp diệp lục dù không nằm trong phân tử diệp lục; thiếu lưu huỳnh lá nhạt màu, quang hợp giảm.
- Ở cây họ đậu, lưu huỳnh cần cho hình thành nốt sần và enzyme cố định đạm.
Phần lớn lưu huỳnh trong cây nằm trong protein, nhưng phần nhỏ còn lại giữ các vị trí then chốt: coenzyme A tham gia hầu hết các phản ứng tạo và đốt chất béo, còn ferredoxin là mắt xích chuyền điện tử trong quang hợp. Glutathion là dạng dự trữ và vận chuyển lưu huỳnh khử trong cây, đồng thời là lá chắn chống stress oxy hóa. Vì thế cây đủ lưu huỳnh thường khỏe hơn trước thời tiết bất lợi, dù lượng lưu huỳnh cần không nhiều.
Tác dụng của Lưu huỳnh: dầu, hương vị và chất lượng nông sản
- Cây lấy dầu (đậu nành, lạc, vừng, cải dầu) cần nhiều lưu huỳnh; đủ lưu huỳnh thì hạt tích lũy dầu và protein tốt hơn.
- Mùi vị đặc trưng của hành, tỏi, hẹ do các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi; thiếu lưu huỳnh mùi vị nhạt đi.
- Vị cay nồng của cải, mù tạt do glucosinolat; mỗi phân tử glucosinolat chứa 2–3 nguyên tử lưu huỳnh.
- Lúa mì thiếu lưu huỳnh cho protein kém chất lượng, bột làm bánh mì nở kém.
- Rau ăn lá đủ lưu huỳnh ít tích lũy nitrat hơn, vì đạm hút vào được chuyển thành protein.
Lưu huỳnh là nguyên tố của chất lượng: cùng một năng suất, hạt đủ lưu huỳnh có tỷ lệ dầu và protein cao hơn, hành tỏi thơm hơn, cải có vị đặc trưng hơn. Với rau ăn lá, lưu huỳnh còn giúp giảm nitrat tồn dư trong lá, một chỉ tiêu an toàn thực phẩm ngày càng được quan tâm. Đây là lý do các vùng trồng hành tỏi, rau cải, đậu lạc nên coi lưu huỳnh là dinh dưỡng bắt buộc chứ không phải phụ thêm.
Triệu chứng thiếu Lưu huỳnh
- Lá non vàng nhạt đều cả phiến lá, kể cả gân; lá già bên dưới vẫn xanh đậm hơn.
- Cây nhỏ, thân mảnh, lóng ngắn, sinh trưởng chậm, ra hoa và chín muộn.
- Ngô, lúa, lúa mì: lá ngọn vàng nhạt, có thể thấy sọc vàng dọc gân trên lá non.
- Cải dầu, cải bắp: lá non vàng xanh, gân sẫm, cuốn lòng thìa, mép lá ửng đỏ tím; hoa nhỏ nhạt màu, đậu quả kém.
- Cây họ đậu: lá non vàng, cây thấp, nốt sần kém phát triển nên thiếu luôn cả đạm.
- Hay xuất hiện đầu vụ khi đất lạnh, ướt, rễ nhỏ; cây có thể tự hồi phục khi đất ấm lên và khoáng hóa mạnh.
Dấu hiệu quan trọng nhất là vị trí: lá non nhạt màu trước trong khi lá già vẫn xanh, trái ngược với thiếu đạm. Thiếu nhẹ thường chỉ thấy cây lớn chậm, lá hơi nhạt, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với thiếu đạm, và người trồng lại bón thêm urê khiến tỷ lệ N:S càng mất cân đối. Với cải dầu và cây họ cải, thiếu lưu huỳnh có thể không ảnh hưởng nhiều đến thân lá nhưng làm hoa nhỏ, nhạt màu và quả kém phát triển.
Phân biệt thiếu Lưu huỳnh với thiếu Đạm, Sắt và Magie
| Nguyên tố thiếu | Vị trí lá | Biểu hiện chính | Đất thường gặp |
|---|---|---|---|
| Lưu huỳnh (S) | Lá non, ngọn | Vàng nhạt đều cả phiến lá lẫn gân | Đất cát, nghèo mùn, mưa nhiều |
| Đạm (N) | Lá già, lá chân | Vàng đều từ chóp lá, lá già rụng sớm | Mọi loại đất khi bón thiếu đạm |
| Sắt (Fe) | Lá non, đọt | Vàng trắng thịt lá, gân xanh mảnh | Đất kiềm, đất nhiều vôi |
| Magie (Mg) | Lá già, lá chân | Vàng thịt lá giữa các gân, gân còn xanh | Đất chua, đất cát, bón nhiều kali |
Hai câu hỏi giúp chẩn đoán nhanh: lá già hay lá non bị trước, và gân lá còn xanh hay vàng theo. Thiếu lưu huỳnh và thiếu sắt đều ở lá non, nhưng thiếu sắt gân vẫn xanh rõ và thường gặp trên đất kiềm, còn thiếu lưu huỳnh gân vàng theo và thường gặp trên đất chua, đất cát. Khi không chắc, cách kiểm tra đơn giản là bón thử phân sunphat tan trên một góc vườn và theo dõi lá non, hoặc gửi mẫu lá phân tích hàm lượng S và tỷ lệ N:S.
Đất nào dễ thiếu Lưu huỳnh?
- Đất cát, đất nhẹ, dung tích hấp thu thấp: sunphat trôi theo nước mưa và nước tưới.
- Đất nghèo chất hữu cơ, đất bạc màu, đất đồi dốc bị xói mòn mất tầng mặt.
- Vùng mưa nhiều hoặc tưới nhiều; đầu vụ đất lạnh, úng, khoáng hóa chậm.
- Xa khu công nghiệp, đô thị: ít SO₂ trong không khí theo mưa bổ sung cho đất.
- Bón lâu năm bằng urê, DAP, kali clorua, NPK hàm lượng cao: các loại này gần như không chứa lưu huỳnh.
- Năng suất cao, thu hoạch mang đi nhiều lưu huỳnh theo hạt, củ, trái mà không trả lại.
Trước đây lưu huỳnh ít được nhắc tới vì cây nhận được lưu huỳnh miễn phí từ hai nguồn: khí thải công nghiệp theo mưa rơi xuống và các loại phân cũ như sunphat amoni, supe lân đơn vốn chứa nhiều lưu huỳnh. Khi chuyển sang urê, DAP và kali clorua, nguồn lưu huỳnh đi kèm biến mất, trong khi năng suất ngày càng cao lấy đi nhiều hơn. Nhiều vùng trên thế giới ghi nhận thiếu lưu huỳnh tăng lên vì chính hai thay đổi này.
Tương tác của Lưu huỳnh với các dinh dưỡng khác
- Với đạm: hai nguyên tố cùng làm protein; tăng đạm thì phải tăng lưu huỳnh tương ứng, nếu không đạm bị lãng phí.
- Với molipden: SO₄²⁻ và MoO₄²⁻ cạnh tranh khi rễ hút; bón nhiều sunphat kéo dài có thể làm cây thiếu molipden.
- Với canxi: SO₄²⁻ gặp Ca²⁺ nồng độ cao tạo thạch cao kết tủa; không pha sunphat đậm đặc chung với canxi nitrat.
- Với pH đất: lưu huỳnh nguyên tố và sunphat amoni làm chua đất; thạch cao, kali sunphat gần như không đổi pH.
- Thừa sunphat: ít gây độc trực tiếp, nhưng làm tăng độ mặn (EC) của đất và dung dịch tưới.
Tương tác đáng nhớ nhất là cặp đạm và lưu huỳnh: hãy coi lưu huỳnh là một phần của chương trình bón đạm chứ không phải một loại phân riêng. Khi pha phân cho hệ thống tưới, mọi dạng sunphat phải để khác ngăn với canxi nitrat, vì thạch cao kết tủa sẽ làm tắc béc tưới. Trên đất đã chua, chọn nguồn lưu huỳnh trung tính như thạch cao hoặc kali sunphat sẽ an toàn hơn sunphat amoni và lưu huỳnh nguyên tố.
PHẦN 2
Các loại phân bón chứa Lưu huỳnh
Cách đọc hàm lượng lưu huỳnh trên nhãn, phân biệt dạng sunphat với lưu huỳnh nguyên tố và đặc điểm từng loại phân thường gặp.
Hàm lượng Lưu huỳnh trên nhãn: %S hay %SO₃?
SO₃ = S × 2,5
- Nhãn phân bón Việt Nam ghi hàm lượng lưu huỳnh theo %S nguyên tố; ví dụ sunphat amoni: N 21%, S 24%.
- Một số nước ghi theo %SO₃: nhân %S với 2,5 được %SO₃; nhân %SO₃ với 0,4 được %S.
- Nhãn ghi %SO₄ (sunphat) thì %S = %SO₄ × 0,33.
- Phân biệt lưu huỳnh dạng sunphat (tan, cây dùng ngay) với lưu huỳnh nguyên tố (phải được ôxy hóa mới dùng được).
- So sánh hai sản phẩm phải quy về cùng đơn vị và cùng dạng lưu huỳnh.
Giống như lân ghi theo P₂O₅ và kali ghi theo K₂O, lưu huỳnh ở một số thị trường được ghi theo oxit SO₃ dù trong bao không hề có chất đó. Hai nhãn ghi 24% S và 60% SO₃ thực ra cùng một lượng lưu huỳnh. Quan trọng hơn con số là dạng lưu huỳnh: 90% S nguyên tố không có nghĩa là cây được nhiều lưu huỳnh hơn 24% S sunphat trong vụ này, vì phần lớn lưu huỳnh nguyên tố còn phải chờ vi khuẩn chuyển hóa.
Các loại phân chứa Lưu huỳnh phổ biến
| Loại phân | Hàm lượng thường gặp | Dạng lưu huỳnh | Cách dùng chính |
|---|---|---|---|
| Sunphat amoni (SA) | 21% N, 24% S | Sunphat, tan nhanh | Bón gốc, pha tưới |
| Kali sunphat | 50% K₂O, 17–18% S | Sunphat, tan vừa | Bón gốc, tưới, phun lá |
| Kali magie sunphat | 22% K₂O, 18% MgO, 22% S | Sunphat, tan nhanh | Bón gốc nuôi trái |
| Magie sunphat 7 nước | 16% MgO, 13% S | Sunphat, tan nhanh | Phun lá, tưới, bón gốc |
| Thạch cao nông nghiệp | 15–18% S, giàu canxi | Sunphat, ít tan | Bón đất, cải tạo đất mặn kiềm |
| Supe lân đơn | 16–20% P₂O₅hh, 11–12% S | Sunphat | Bón lót |
| Lưu huỳnh nguyên tố | 90–99% S | Nguyên tố, tan chậm | Bón lót, hạ pH đất kiềm |
| Amoni thiosunphat | 12% N, 26% S | Thiosunphat, dạng lỏng | Tưới nhỏ giọt, pha với phân lỏng |
Phân chứa lưu huỳnh chia thành hai nhóm rõ rệt. Nhóm sunphat tan gồm sunphat amoni, kali sunphat, magie sunphat, kali magie sunphat: có hiệu quả ngay, dùng khi cây đang thiếu hoặc bón thúc. Nhóm tan chậm gồm thạch cao và lưu huỳnh nguyên tố: dùng bón lót để tạo nền. Hàm lượng trong bảng là mức thường gặp, sản phẩm cụ thể cần căn cứ chỉ tiêu ghi trên nhãn.
Sunphat amoni (SA)
(NH₄)₂SO₄
- Tinh thể trắng, chứa 21% N dạng amoni (NH₄⁺) và 24% S dạng sunphat.
- Tan tốt trong nước, cây dùng được ngay; vừa cấp đạm vừa cấp lưu huỳnh trong một lần bón.
- Là phân sinh lý chua: rễ hút NH₄⁺ và quá trình nitrat hóa đều thải H⁺, làm đất chua dần nếu bón lâu năm.
- Phù hợp đất kiềm, đất nhiều vôi, đất mặn kiềm; trên đất chua cần bón vôi hoặc dolomite định kỳ, bón tách đợt.
- Không trộn chung với vôi, tro bếp hay phân có tính kiềm: amoni gặp kiềm bay hơi thành NH₃, mất đạm.
Sunphat amoni là nguồn lưu huỳnh sunphat rẻ và thông dụng nhất, đồng thời là cách đơn giản nhất để đưa lưu huỳnh vào chương trình bón đạm: thay một phần urê bằng sunphat amoni là cây có đủ lưu huỳnh. Trên đất không có vôi, đạm amoni của sunphat amoni ít bay hơi hơn urê khi bón trên mặt đất, nhưng tính chua sinh lý mạnh hơn, nên trên đất chua phải theo dõi pH. Với cây con, bón xa gốc và tránh để hạt phân rơi vào nõn lá gây cháy.
Lưu huỳnh nguyên tố và thạch cao: hai cực đối lập
2S + 3O₂ + 2H₂O → 2H₂SO₄
Lưu huỳnh nguyên tố (S)
- 90–99% S, không tan trong nước, cây chưa dùng được ngay.
- Vi khuẩn đất ôxy hóa thành SO₄²⁻ trong vài tuần đến nhiều tháng; nhanh khi đất ấm, ẩm, thoáng, hạt mịn.
- Sinh axit sunphuric nên hạ pH: dùng để chua hóa đất kiềm, đất nhiều vôi.
- Bón lót sớm trước vụ; không dùng để chữa thiếu lưu huỳnh đang xảy ra.
Thạch cao (CaSO₄·2H₂O)
- 15–18% S kèm canxi; tan ít nhưng sunphat giải phóng ra cây dùng được ngay.
- Gần như không làm đổi pH đất; dùng được cả đất chua lẫn đất kiềm.
- Cấp canxi cho đất mặn kiềm, đất nhiễm natri, cho lạc và cây lấy củ.
- Chỉ bón đất; không dùng để phun lá hay pha vào hệ thống tưới nhỏ giọt.
Hai loại này cùng rẻ và cùng dùng bón đất nhưng hành xử ngược nhau. Lưu huỳnh nguyên tố là phân chậm, phải nhờ vi khuẩn đất ôxy hóa mới thành sunphat, quá trình này ở đất lạnh có thể kéo dài hơn một năm, và đi kèm là đất bị chua hóa, nên nó vừa là phân vừa là chất hạ pH. Thạch cao thì ngược lại: sunphat có sẵn, không đổi pH, lại cấp thêm canxi, nên là lựa chọn an toàn trên đất chua cần lưu huỳnh. Cả hai đều không phù hợp để xử lý nhanh khi cây đang vàng lá non.
Kali sunphat, magie sunphat và các dạng sunphat khác
- Kali sunphat (K₂SO₄): 50% K₂O, 17–18% S, không clo; hợp cây mẫn cảm clo như thuốc lá, khoai tây, cây ăn trái.
- Kali magie sunphat: 22% K₂O, 18% MgO, 22% S; cấp ba dưỡng chất một lần, hợp giai đoạn nuôi trái.
- Magie sunphat: 16% MgO, 13% S, tan nhanh; nguồn lưu huỳnh tiện lợi khi phun lá hoặc tưới gốc.
- Supe lân đơn: lân kèm 11–12% S và canxi; supe lân kép, DAP, MAP gần như không có lưu huỳnh.
- Vi lượng dạng sunphat (kẽm, mangan, đồng, sắt sunphat) cũng mang theo một ít lưu huỳnh.
- Thiosunphat (amoni, kali): dạng lỏng, vi sinh vật chuyển thành sunphat trong khoảng 1–2 tuần, tiện cho tưới nhỏ giọt.
Nhiều loại phân quen thuộc đã sẵn chứa lưu huỳnh, nên trước khi mua thêm phân lưu huỳnh riêng, hãy cộng lại lượng S từ các phân đang dùng. Vườn dùng kali sunphat và magie sunphat thường xuyên hiếm khi thiếu lưu huỳnh, trong khi vườn chỉ dùng urê, DAP và kali clorua thì không có nguồn nào cả. Chọn dạng sunphat nào tùy vào dưỡng chất đi kèm mà cây đang cần: kali cho nuôi trái, magie cho lá, canxi cho đất mặn kiềm.
Khi nào cần bón Lưu huỳnh và bón bao nhiêu?
- Bón lót đầu vụ: sunphat amoni, supe lân đơn, thạch cao; lưu huỳnh nguyên tố phải bón trước nhiều tháng trên đất kiềm.
- Giai đoạn lớn nhanh, làm hạt, tích dầu: nhu cầu cao nhất; cây họ cải, họ đậu, cây lấy dầu, hành tỏi cần nhiều hơn.
- Khi lá non vàng nhạt đầu vụ: bón thúc ngay dạng sunphat tan; phát hiện sớm thì cây hồi phục tốt.
- Khuyến nông Mỹ gợi ý khoảng 15–30 kg S/ha cho cây lấy hạt, 30–55 kg S/ha cho cây họ đậu làm thức ăn gia súc; liều cụ thể theo nhãn sản phẩm.
- Đất cát, vùng mưa nhiều: chia nhỏ, bón nhiều lần cùng với đạm.
- Bón lưu huỳnh đi kèm đạm theo tỷ lệ cây cần; không bón đạm liều cao mà quên lưu huỳnh.
Lưu huỳnh nên được bón như một phần của phân đạm, cùng thời điểm và chia đợt tương tự, vì cả hai đều dễ rửa trôi và cùng phục vụ việc tạo protein. Lượng gợi ý trên lấy từ tài liệu khuyến nông vùng ôn đới; ở Việt Nam, lượng và cách bón theo nhãn sản phẩm và quy trình của từng cây. Nguyên tắc chung là lưu huỳnh dạng sunphat bón sát lúc cây cần, còn lưu huỳnh nguyên tố bón sớm để có thời gian chuyển hóa.
Lưu ý khi sử dụng phân Lưu huỳnh
- Sunphat amoni và lưu huỳnh nguyên tố làm chua đất: theo dõi pH, bón vôi hoặc dolomite định kỳ trên đất chua.
- Không trộn sunphat amoni với vôi, tro, phân kiềm; không pha sunphat đậm đặc chung với canxi nitrat.
- Thạch cao và lưu huỳnh nguyên tố không tan: chỉ bón đất, không pha phun, không đưa vào hệ thống tưới nhỏ giọt.
- Phun lá dạng sunphat (magie sunphat, kali sunphat) theo nồng độ trên nhãn, phun lúc mát; qua lá chỉ bổ sung, không thay bón gốc.
- Ruộng lúa ngập lâu, đất có mùi trứng thối: hạn chế bón thêm sunphat, cần tháo nước phơi ruộng cho đất thoáng.
- Thừa sunphat làm tăng độ mặn của đất và dung dịch tưới; bón vừa đủ theo nhu cầu, không bón phòng liều cao.
Phần lớn sự cố với phân lưu huỳnh không đến từ chính lưu huỳnh mà từ dưỡng chất đi kèm: đạm amoni làm chua đất, canxi gây kết tủa với sunphat trong bồn pha, lưu huỳnh nguyên tố hạ pH quá mức nếu bón nhiều năm. Hãy chọn loại phân lưu huỳnh theo pH đất và theo dưỡng chất cây đang cần, rồi bón cùng nhịp với đạm. Làm như vậy, lưu huỳnh vừa rẻ vừa hiệu quả mà không gây tác dụng phụ.
Tóm tắt bài học về Lưu huỳnh
- Cây hút lưu huỳnh ở dạng SO₄²⁻; lưu huỳnh là thành phần của axit amin, protein, enzyme, vitamin và quyết định dầu, hương vị.
- Đạm và lưu huỳnh đi đôi: thiếu lưu huỳnh thì đạm không thành protein, nitrat ứ trong lá, phân đạm kém hiệu quả.
- Lưu huỳnh ít di chuyển trong cây nên thiếu biểu hiện ở lá non trước: vàng nhạt đều cả lá, ngược với đạm.
- Đất cát, nghèo mùn, mưa nhiều và bón lâu năm bằng urê, DAP, kali clorua là các nguyên nhân chính gây thiếu lưu huỳnh.
- Dạng sunphat (SA, kali sunphat, thạch cao, magie sunphat) có hiệu quả ngay; lưu huỳnh nguyên tố tan chậm và làm chua đất.
Lưu huỳnh là nguyên tố dễ bị quên nhất trong bốn nguyên tố cây cần nhiều, vì suốt một thời gian dài nó đi kèm miễn phí trong phân cũ và trong nước mưa. Hãy nhìn lá non trong giai đoạn cây lớn nhanh, cộng lại lượng lưu huỳnh từ các phân đang dùng và bón lưu huỳnh cùng nhịp với đạm. Làm được ba việc này là vườn đã khai thác được hết hiệu quả của phân đạm và giữ được chất lượng nông sản.
Trắc nghiệm cuối bài
5 câu hỏi về nội dung bài này. Trả lời đúng cả 5 câu để nhận một phần quà ngẫu nhiên, gửi kèm đơn hàng kế tiếp của bạn tại Chelate Asia (quà giữ 60 ngày). Mỗi bài được làm tối đa 3 lần.
Slide kiến thức khác
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Nguyên lý tổng hợp sinh khối và trao đổi chất ở cây trồng
18 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Đạm (N): dinh dưỡng khởi đầu của sự sống
22 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Lân (P): phát triển rễ và hoa
25 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Kali (K): kích hoạt enzyme, vận chuyển đường
25 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Canxi (Ca): giúp cây cứng cáp, bền vững
21 slide · có trắc nghiệm
Dinh dưỡng cây trồng căn bản
Magie (Mg): trung tâm của diệp lục
21 slide · có trắc nghiệm