Vườn lựu có nhỏ giọt thì bón phân qua đường ống là tiện nhất: phân tới thẳng vùng rễ, chia được nhiều lần nhỏ. Bài này tổng hợp lịch bón của Viện Làm vườn Vùng khô hạn (ICAR-CIAH, Ấn Độ), thí nghiệm của Đại học Bagalkot và khuyến cáo của Trung tâm Nghiên cứu Lựu Quốc gia Ấn Độ (ICAR-NRCP), kèm phép đổi ra phân cho một cây.

Tổng lượng phân cho một cây mỗi năm

Theo ICAR-CIAH, cây lựu đang cho trái từ 5 tuổi trở lên mỗi năm cần 45 kg phân chuồng và 625 g N – 250 g P2O5 – 250 g K2O. Các viện, trường Ấn Độ khuyến cáo khoảng 400–625 g N, 200–250 g P2O5, 200–250 g K2O mỗi cây; Đại học Bagalkot dùng mức 400 – 200 – 200 g. Cây dưới 5 tuổi cần ít hơn.

Chia theo giai đoạn (lịch ICAR-CIAH)

Lịch làm cho vụ ra hoa mùa mưa, sau khi xiết nước, tỉa cành, phun ethephon cho rụng lá; giống Bhagwa mất 6–7 tháng từ ra hoa tới thu hoạch.

  • Sau xử lý ra hoa, khi tưới lại và cây ra lá non: bón lót 30 kg phân chuồng, 500 g bánh dầu neem, 1/3 đạm, 1/3 kali, 2/3 lân. Tức 625 ÷ 3 ≈ 208 g N, 250 × 2/3 ≈ 167 g P2O5, 250 ÷ 3 ≈ 83 g K2O.

  • Hoa nở rộ – đậu trái: 1/3 đạm và 1/3 kali tiếp theo (208 g N, 83 g K2O); châm thêm phân tan 12-61-0 4 kg/ha mỗi tuần.

  • Trái lớn: châm 19-19-19 4 kg/ha mỗi tuần.

  • Nuôi trái: châm 0-52-34 4 kg/ha mỗi tuần.

  • Trái chín: châm canxi nitrat 12,5 kg/ha, phun lá kali sunphat 10 g/lít. Thu hoạch 210–230 ngày sau hoa rộ.

  • Nghỉ sau thu hoạch, sau tỉa: 15 kg phân chuồng và 1/3 còn lại: 208 g N, 83 g P2O5, 83 g K2O.

Đổi ra phân tan cho một cây

Hàm lượng: urê 46% N; MAP 12% N, 61% P2O5; kali sunphat 50% K2O (loại 52% thì chia cho 0,52); kali nitrat 13% N, 46% K2O; axit photphoric 85% chứa khoảng 61,6% P2O5. Tính lân, kali trước, trừ phần đạm đi kèm rồi mới bù urê.

Lần 1 (sau xử lý ra hoa): 208 g N, 167 g P2O5, 83 g K2O

  • MAP 12-61: 167 ÷ 0,61 ≈ 273 g, mang theo 273 × 0,12 ≈ 33 g N.

  • Kali sunphat: 83 ÷ 0,50 ≈ 167 g (loại 52%: khoảng 160 g).

  • Urê: (208 − 33) ÷ 0,46 ≈ 381 g.

  • Dùng kali nitrat thay kali sunphat: 83 ÷ 0,46 ≈ 181 g, mang 24 g N; urê còn (208 − 33 − 24) ÷ 0,46 ≈ 330 g.

  • Dùng axit photphoric 85% thay MAP: 167 ÷ 0,616 ≈ 271 g (khoảng 160 ml); khi đó urê là 208 ÷ 0,46 ≈ 453 g.

Lần 2 (hoa rộ – đậu trái): 208 g N, 83 g K2O

  • Kali sunphat 167 g + urê 208 ÷ 0,46 ≈ 453 g; hoặc kali nitrat 181 g + urê (208 − 24) ÷ 0,46 ≈ 400 g.

Lần 3 (nghỉ sau thu hoạch): 208 g N, 83 g P2O5, 83 g K2O

  • MAP 83 ÷ 0,61 ≈ 137 g (mang 16 g N) + kali sunphat 167 g + urê (208 − 16) ÷ 0,46 ≈ 417 g.

Phân tan 4 kg/ha mỗi tuần, với vườn trồng 4,5 × 3 m như NRCP khuyên (10.000 ÷ 13,5 ≈ 740 cây/ha), là 4.000 ÷ 740 ≈ 5,4 g/cây/tuần, hay 0,4 kg cho 1.000 m². Canxi nitrat 12,5 kg/ha ≈ 17 g/cây. Muốn đưa lượng mỗi lần qua nhỏ giọt thì chia đều cho các lần châm hằng tuần của giai đoạn đó.

Kinh nghiệm từ thí nghiệm Bagalkot

Tanari và cộng sự (2019) thử trên vườn Bhagwa 5 tuổi, 493 cây/ha, châm hằng tuần bằng MAP, urê, kali sunphat, axit photphoric. Năng suất cao nhất khi 25% phân bón vào đất, 75% qua nhỏ giọt, chia 5% N, 15% P2O5, 15% K2O lúc lót; 75% lúc cây sinh trưởng mạnh; 20% N, 10% P2O5, 10% K2O lúc nghỉ. Với mức 400 – 200 – 200 g, lót chỉ 20 – 30 – 30 g; giai đoạn chính 300 – 150 – 150 g; lúc nghỉ 80 – 20 – 20 g. Năng suất đạt 18,49 kg/cây, so với 11,36 kg khi bón hết vào đất; tác giả cho rằng ít đạm lúc đầu giúp ra nhiều hoa lưỡng tính.

Nước tưới đi kèm

Thí nghiệm của NRCP (2017) trên đất thịt nhẹ: cây cho trái, tán khoảng 1,95 m, cần chừng 5–13 lít/cây/ngày từ tháng 12 tới tháng 5. Thiếu nước, trái nứt 38–59%; đủ nước gần như không nứt.

Lưu ý khi pha và khi bón

  • Thứ tự pha: cho nước vào thùng trước, hòa tan từng loại rồi mới đổ chung; axit photphoric thì luôn đổ axit vào nước, đeo găng, kính.

  • Canxi nitrat để riêng: không pha chung với MAP, 0-52-34, kali sunphat vì dễ kết tủa, tắc béc; châm ngày khác.

  • Tắc béc: NRCP khuyên lọc nước tốt; đã tắc thì xả ống bằng dung dịch axit pH 4,5 khoảng một giờ rồi xả nước sạch.

  • Đất mặn: NRCP khuyên không bón qua nhỏ giọt vì phân tan làm đất mặn thêm.

  • Đừng thừa đạm: theo NRCP, đạm nhiều làm ít hoa, ít trái, dễ nhiễm bệnh cháy lá do vi khuẩn.

  • Ưu tiên kali sunphat: theo NRCP, trái bảo quản lâu, chất lượng tốt hơn.

  • Thử trước vài cây, theo dõi một hai tuần rồi mới làm cả vườn.

Tóm lại

Cây lựu từ 5 tuổi theo ICAR-CIAH cần 45 kg phân chuồng và 625 – 250 – 250 g N – P2O5 – K2O mỗi năm, chia ba lần: sau xử lý ra hoa, lúc hoa rộ – đậu trái và lúc nghỉ; giữa vụ châm 12-61-0, 19-19-19, 0-52-34 hằng tuần, gần chín thêm canxi nitrat.

Bà con cần tư vấn chọn phân tan cho vườn lựu cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: ICAR-Central Institute for Arid Horticulture – Optimizing flower regulation technology for quality harvest in pomegranate (Indian Horticulture, 2025); Tanari và cộng sự – Effect of fertigation of primary nutrients on pomegranate fruit productivity and quality (Tropical Plant Research, 2019); ICAR-National Research Centre on Pomegranate – Frequently Asked Questions on Pomegranate (2018); ICAR-NRCP, Marathe và Dhinesh Babu – Irrigation scheduling in pomegranate (Indian Journal of Horticulture, 2017).

Ảnh minh họa: Shlomo Roded (שלמה רודד), PikiWiki - Israel free image collection project, Wikimedia Commons (CC BY 2.5).