Dưa hấu trồng trên luống phủ màng, có ống nhỏ giọt chạy dọc, là kiểu làm được nhiều nhà vườn chọn vì tiết kiệm nước và tiết kiệm công. Nhưng câu hỏi bà con hỏi nhiều nhất vẫn là: mỗi ngày cho bao nhiêu đạm, bao nhiêu kali, bắt đầu từ tuần nào? Bài này tổng hợp hướng dẫn của khuyến nông Đại học Maryland và Đại học Florida (Mỹ), đổi sang kg/ha và gam trên 1.000 m² cho dễ nhẩm. Đây là con số tham khảo của vùng đất cát nước ngoài, về ruộng mình phải thử và chỉnh dần.
Chia phân thế nào: bón lót một phần, còn lại cho chạy theo ống
Theo hướng dẫn của Đại học Florida, cả vụ dưa hấu cần khoảng 150 lb đạm nguyên chất trên mỗi acre, tức khoảng 168 kg N/ha. Với ruộng phủ màng tưới nhỏ giọt, nên trộn vào luống trước khi phủ màng khoảng 20–40% lượng đạm và kali, cộng toàn bộ lân và vi lượng. Phần còn lại cho chạy qua ống nhỏ giọt theo từng giai đoạn của cây.
Bảng mẫu của Đại học Maryland cho vụ 125 lb N và 125 lb K2O/acre lót 25 lb N (khoảng 28 kg/ha) và 50 lb K2O (khoảng 56 kg/ha). Kali lót có thể dùng kali sunphat. Mọi con số dưới đây là lượng dinh dưỡng nguyên chất (N, K2O), không phải lượng phân nguyên bao. Ra số ký phân thì lấy lượng nguyên chất chia hàm lượng % trên bao.
Lượng đạm, kali mỗi ngày theo tuần (đất cát, ít hữu cơ, kali thấp đến trung bình)
Bảng gốc dùng lb/acre/ngày; quy đổi 1 lb/acre = 1,12 kg/ha, và 1 ha = 10.000 m². Cột đạm và kali của bảng này cùng một con số:
Tuần 1–2 (cây con, bắt đầu ra dây): 1 lb/acre/ngày, khoảng 1,1 kg/ha/ngày, tức chừng 110 g N và 110 g K2O trên 1.000 m² mỗi ngày.
Tuần 3–4 (dây phát triển mạnh): 1,5 lb/acre/ngày, khoảng 1,7 kg/ha/ngày, chừng 170 g mỗi loại trên 1.000 m².
Tuần 5–8 (ra hoa, đậu và nuôi trái): 2 lb/acre/ngày, khoảng 2,2 kg/ha/ngày, chừng 220 g mỗi loại trên 1.000 m². Đây là giai đoạn ăn nhiều nhất.
Tuần 9–10 (thu hoạch): giảm về 1,5 lb/acre/ngày, chừng 170 g trên 1.000 m².
Tuần 11–12 (thu tỉa tiếp): 1 lb/acre/ngày, chừng 110 g trên 1.000 m².
Cộng lại, đạm chạy qua ống cả vụ khoảng 141 kg/ha (14 kg trên 1.000 m²), cộng phần lót là gần đủ mức 150 lb N của Florida.
Ruộng đất thịt, nhiều hữu cơ: dùng bảng nhẹ tay hơn
Maryland có thêm một bảng cho đất hàm lượng hữu cơ trên 2%, đất mịn hơn, kali từ trung bình trở lên: vụ 100 lb N và 50 lb K2O, lót 50 lb N và 50 lb K2O. Lượng mỗi ngày qua ống theo thứ tự năm giai đoạn trên:
Đạm: 0,4 – 0,9 – 1,4 – 0,9 – 0,4 lb/acre/ngày, tức khoảng 45 – 100 – 160 – 100 – 45 g N trên 1.000 m² mỗi ngày.
Kali: 0,3 – 0,6 – 0,9 – 0,6 – 0,3 lb/acre/ngày, tức khoảng 34 – 67 – 100 – 67 – 34 g K2O trên 1.000 m² mỗi ngày.
Bảng này tính cho luống cách nhau 7 ft (khoảng 2,1 m), tương đương gần 6.200 ft ống mỗi acre (khoảng 4.700 m ống trên ha). Luống khác khoảng cách thì chỉnh lượng theo tỷ lệ.
Ví dụ pha cho 1.000 m² ở tuần 5–8
Mỗi ngày cần khoảng 220 g N và 220 g K2O. Đây là phép tính của Chelate Asia cho dễ hình dung, không phải công thức từ nguồn. Dùng kali nitrat (13-0-46) cho phần kali: 220 g chia 0,46 là khoảng 490 g, mang theo chừng 63 g N. Phần đạm còn thiếu khoảng 160 g N bù bằng canxi nitrat (15,5% N), cỡ 1.040 g. Hòa vào một thùng nước sạch khoảng 100 lít cho dễ khuấy, rồi châm vào đường ống ở giữa lần tưới. Nguồn Maryland khuyên phần bón lót nên có ít nhất một nửa đạm ở dạng nitrat, nên bà con cân nhắc đừng chạy toàn urê.
Nước: đừng nói số phút mà quên lưu lượng ống
Chuyên gia Hochmuth (Đại học Florida) nhấn mạnh: không bàn thời gian tưới nếu chưa biết lưu lượng ống nhỏ giọt. Ống chảy mạnh khoảng 0,45–0,5 gallon/phút trên 100 ft (khoảng 1,7–1,9 lít/phút trên 30 m) thì một lần tưới 1,5 giờ tương đương 3 giờ của ống chảy yếu 0,22 gallon/phút (khoảng 0,83 lít/phút trên 30 m). Giai đoạn nuôi trái nước cần tăng mạnh, nhiều ruộng phải tưới hai đến ba lần mỗi ngày.
Theo dõi cây để chỉnh liều
Giai đoạn đậu và lớn trái, Florida ghi nhận ruộng bón thường quy hay chạy khoảng 2,5 lb/acre/ngày (chừng 2,8 kg/ha) cho cả đạm và kali. Bắt đầu thu thì hạ còn 2 lb, giữ đến một tuần trước lần hái cuối.
Dưa không hạt: bón đạm quá tay có thể làm tăng nguy cơ rỗng ruột trái.
Lưu ý khi pha
Hòa từng loại phân trong xô riêng cho tan hết, lọc rồi mới đổ vào thùng châm, kẻo cặn làm nghẹt đầu nhỏ giọt.
Không pha đậm đặc canxi nitrat chung thùng với phân chứa sunphat hoặc phốt phát, dễ kết tủa. Muốn dùng kali sunphat hay MKP thì pha thùng riêng, châm lần khác.
Chạy nước sạch vài phút sau mỗi lần châm để rửa ống.
Chia nhỏ nhiều lần trong tuần còn hơn dồn một lần. Châm mỗi ngày hay hai ba lần một tuần đều được, miễn cộng đủ lượng cả tuần.
Thử trên một vài luống trước, quan sát lá và dây vài ngày rồi mới làm đại trà. Con số chỉ là điểm xuất phát.
Tóm lại
Dưa hấu tưới nhỏ giọt ăn tăng dần: đầu vụ khoảng 1 lb/acre/ngày, đỉnh điểm lúc nuôi trái 2 đến 2,5 lb, rồi giảm khi thu hoạch. Bà con tính theo lượng nguyên chất và canh theo lưu lượng ống, đừng canh theo số phút. Bà con cần tư vấn thêm về nguyên liệu pha, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: Đại học Maryland Extension, Mid-Atlantic Commercial Vegetable Production Recommendations, chương Watermelons (bảng fertigation); UF/IFAS, Nutrient Management Recommendation Series: Watermelon (SL522/SS735); UF/IFAS Suwannee Valley, Weekly Watermelon Crop Update 10/5/2021 (R. Hochmuth).