Phun lá cho dưa leo: urê, canxi nitrat, bo pha bao nhiêu g/lít?

Dưa leo lớn nhanh, ra trái liên tục nên rất “đói” phân. Thấy lá vàng, trái cong là nhiều bà con xách bình đi phun đủ thứ. Phun lá có ích thật, nhưng phun sao cho đúng nồng độ, đúng lúc thì mới có lợi mà không cháy lá. Bài này gom lại những con số có nguồn từ thí nghiệm của các trường đại học, để bà con có chỗ dựa khi tự pha.

Phun lá chỉ là phần phụ, gốc mới là phần chính

Trước hết nói cho rõ: phân bón gốc vẫn là nền. Hướng dẫn của Đại học Florida (UF/IFAS) cho dưa leo nêu mục tiêu khoảng 150 lb đạm N mỗi acre, tức chừng 168 kg N/ha. Lân (120 lb P2O5/acre) và kali (120 lb K2O/acre) chỉ cần khi phân tích đất cho thấy hai chất này thật sự rất thấp.

Phun lá là để bồi thêm nhanh những thứ cây cần gấp hoặc khó đi từ rễ lên, như canxi, bo, kẽm, mangan. Giáo sư David Trinklein (Đại học Missouri) nhắc một nguyên tắc rất dễ nhớ: nên phun nồng độ nhạt mà phun thường xuyên hơn, còn hơn phun đậm mà thưa.

Con số từ thí nghiệm dưa leo trong nhà màng

Có một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Làm vườn (Journal of Horticultural Science, 2017) của nhóm tác giả Iran, thử phun lá cho dưa leo giống Khassib trồng trong nhà màng gần Karaj. Họ thử cả ba chất riêng lẻ và phối hợp với nhau, so với đối chứng không phun. Nồng độ như sau:

• Urê: 3 g pha trong 1 lít nước.

• Canxi nitrat: 10 g pha trong 1 lít nước.

• Axit boric: 0,5 g pha trong 1 lít nước (tức 0,05%).

Kết quả: cây phun canxi nitrat cho trung bình khoảng 3.918 g trái mỗi cây, so với 3.577 g ở cây không phun, hơn khoảng 9%. Phun axit boric cũng tăng từ 3.592 g lên 3.903 g, hơn khoảng 9%. Trong ba chất, canxi nitrat có vai trò rõ nhất, rồi đến bo, sau cùng là urê.

Có hai điều bà con cần tỉnh táo khi đọc con số này. Thứ nhất, bài báo không nêu rõ phun mấy lần và vào giai đoạn nào, nên bà con đừng coi đó là lịch phun hoàn chỉnh. Thứ hai, trộn nhiều chất chưa chắc tốt hơn: theo tác giả, sản lượng trái loại 1 cao nhất lại ở nghiệm thức chỉ phun urê. Thí nghiệm làm ở Iran, khí hậu và giống khác ta, nên coi đây là mốc để thử, không phải đơn thuốc.

Quy đổi theo diện tích để dễ làm

Bảng khuyến cáo phun lá của Đại học Delaware (do Đại học Missouri trích lại) tính theo pound trên acre. Để dễ hình dung, tài liệu này cho biết trong nhà màng, 1 ounce trên 3.000 ft² tương đương 1 lb/acre. Đổi ra đơn vị quen thuộc, 1 lb/acre xấp xỉ 1,12 kg/ha, hay khoảng 10 g cho 100 m². Các mức khuyến cáo là:

• Đạm (urê là dạng hiệu quả nhất): 1–10 lb/acre, tức khoảng 1,1–11 kg/ha, hay 10–100 g cho 100 m².

• Canxi nitrat: 10–15 lb/acre, khoảng 11–17 kg/ha, hay 100–150 g cho 100 m².

• Magie (dạng sunfat): 0,5–2 lb Mg/acre, khoảng 0,6–2,2 kg Mg/ha.

• Sắt, mangan (dạng sunfat): 1–2 lb/acre, khoảng 1,1–2,2 kg/ha.

• Kẽm sunfat: 0,25 lb/acre, khoảng 0,28 kg/ha, hay chừng 2,5 g cho 100 m².

Nguồn không ghi lượng nước cho mỗi diện tích, cũng không nói rõ mức canxi nitrat là tính theo thành phẩm hay theo canxi nguyên chất. Vì vậy cách an toàn là pha theo nồng độ g/lít như thí nghiệm ở trên, rồi phun vừa đủ ướt lá. Trinklein dặn đừng phun đến mức nước đọng thành giọt trên lá vì dễ gây cháy.

Chuyện magie: phun lá chỉ là cứu cấp

Họ bầu bí, trong đó có dưa leo, thiếu magie khá nhanh khi đất nghèo chất này. Hai nhà khoa học Joe Kemble và Jeremy Pickens (Hệ thống Khuyến nông Alabama) khuyên dùng 2 muỗng canh muối Epsom cho mỗi gallon nước, nhưng chỉ như biện pháp cấp cứu, vì lá hấp thu magie kém nên phun xong thường không cải thiện mạnh. Quy gần đúng khoảng 8 g mỗi lít nước (số ước chừng). Họ cũng dặn không cho xà phòng hay nước rửa chén vào bình phun vì dễ hại cây.

Lưu ý khi pha

• Thử trước: pha xong, phun thử trên vài cây, chờ 2–3 ngày xem lá có cháy mép, đốm hay không rồi mới phun cả luống.

• Giờ phun: lúc trời mát, khoảng 22°C. Với mùa nóng là sáng sớm hoặc chiều tối.

• Pha từng chất riêng: hòa tan hẳn từng loại trong một ít nước, rồi mới đổ vào bình nước đầy. Nguồn trên không quy định thứ tự cụ thể, đây là cách làm cẩn thận chung. Canxi dễ kết tủa khi gặp sunfat và phốt phát nên không trộn chung ba loại đó trong một bình nếu chưa thử.

• Canxi cần đúng lúc: canxi di chuyển rất chậm trong cây, nên phải phun khi trái còn non, đừng chờ trái lớn mới bổ sung.

• Đọc nhãn sản phẩm: nếu dùng sản phẩm khác dạng (chelate, bo dạng DOT…), hàm lượng khác nhau, phải tính lại theo nhãn.

Tóm lại

Gốc là nền, lá là phần bồi thêm. Với dưa leo, các mốc có nguồn đại học là urê 3 g/lít, canxi nitrat 10 g/lít, axit boric 0,5 g/lít (thí nghiệm nhà màng Iran), cùng mức quy đổi theo diện tích của Đại học Delaware. Nếu cần canxi, bà con tham khảo Canxi Nitrat; muốn bổ sung magie có thể xem Magie Sulfate; còn nguồn bo là DOT (khác axit boric về hàm lượng bo, nhớ tính theo nhãn).

Bà con cần tư vấn thêm cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Nasrolahzadehasl N., Delshad M., Kashi A., “Ảnh hưởng của phun lá urê, canxi nitrat và axit boric lên sinh trưởng và năng suất dưa leo nhà màng (giống Khassib)”, Journal of Horticultural Science (Iran), 2017; Hochmuth G., Hanlon E., “A Summary of N, P, and K Research with Cucumber in Florida” (SL335/CV226), UF/IFAS; Trinklein D., “Foliar Feeding Revisited”, Missouri Produce Growers Bulletin, Đại học Missouri, 2019; Kemble J., Pickens J., “Magnesium Important to Vegetable Growth”, Alabama Cooperative Extension System, 2020.

Ảnh minh họa: Amnsalem, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).