Công thức phun lá vi lượng cho cà chua: lượng pha theo giai đoạn

Nhiều nhà vườn trồng cà chua thấy lá vàng, trái nứt, trái thối đít là lao đi mua đủ thứ vi lượng về phun, pha bao nhiêu thì tính theo cảm giác. Phun nhiều quá lá cháy, phun lệch thời điểm thì phí tiền. Bài này gom lại lượng pha và thời điểm phun từ tài liệu của các trường đại học, viện nghiên cứu, quy ra cho 1.000 m² và bình 16 lít để bà con dễ áp dụng.

Phun lá chỉ là bước bổ sung

Tài liệu của Đại học Florida (UF/IFAS) nói rõ: bón qua lá là biện pháp cuối cùng, hợp nhất cho vi lượng, và dùng thừa vi lượng thì cây bị ngộ độc. Phần nền vẫn là bón gốc theo kết quả phân tích đất. Cũng theo tài liệu này, cà chua hợp đất có pH khoảng 6,0 đến 6,5, mức đạm tham chiếu là 200 lb N/mẫu Anh (khoảng 224 kg/ha). Nếu đất đang chua hoặc rễ yếu thì phun lá bao nhiêu cũng khó cứu.

Lượng pha cho 1.000 m², mỗi lần phun

UF/IFAS cho lượng phun lá theo pound trên mẫu Anh (1 lb/mẫu Anh = 1,12 kg/ha = khoảng 112 g cho 1.000 m²). Bảng dưới là số đã quy đổi, tính cho 1.000 m² mỗi lần phun:

• Magie sunfat (10–15 lb/mẫu Anh): 1,1–1,7 kg.

• Canxi clorua hoặc canxi nitrat (5–10 lb): 560–1.120 g.

• Bo: borax (2–5 lb) tương đương 224–560 g; loại bo tan nhanh kiểu Solubor (1–1,5 lb) tương đương 112–168 g.

• Kẽm: kẽm sunfat (2–4 lb) tương đương 224–448 g; kẽm chelate (0,75–1 lb) tương đương 84–112 g.

• Mangan sunfat (2–4 lb): 224–448 g.

• Sắt chelate (0,75–1 lb): 84–112 g. Tài liệu khuyên dùng chelate vì sắt sunfat dễ bị oxy hóa trong nước.

Tài liệu chỉ cho lượng trên diện tích, không cho sẵn số lít nước. Nước nhiều hay ít là do máy phun của mình. Ví dụ tính (số của Chelate, không phải số của nguồn): nếu 1.000 m² phun hết 10 bình 16 lít (160 lít), thì mỗi bình cần khoảng 8–11 g kẽm chelate, hoặc 110–170 g magie sunfat, hoặc 56–112 g canxi clorua. Phun ít nước hơn thì dung dịch đặc hơn, dễ cháy lá, nên càng phải thử trước.

Phun lúc nào, mấy lần

Các nguồn dưới đây nêu thời điểm khác nhau, bà con chọn theo cây của mình:

• Bo, giai đoạn cây lớn tới ra hoa. Một thí nghiệm trên cà chua ở Ấn Độ (Kumari và Sharma, Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Ấn Độ) phun các vi lượng ở mức 100 ppm, bắt đầu 30 ngày sau khi trồng, lặp lại thêm hai lần cách nhau 10 ngày. Bo cho kết quả tốt nhất về sinh trưởng. 100 ppm là 100 mg bo nguyên chất trong mỗi lít, tức 1,6 g bo cho một bình 16 lít. Muốn biết cần bao nhiêu phân, lấy 1,6 g chia cho phần trăm bo ghi trên bao (bao ghi 20% bo thì cần 8 g). Lưu ý đây là thí nghiệm lấy hạt giống, một nghiên cứu đơn lẻ, nên bà con ưu tiên mức thấp trong bảng của UF/IFAS.

• Canxi, khi trái non đã to bằng một phần ba đến một nửa. Trung tâm Nông nghiệp Đại học bang Louisiana (LSU AgCenter) cho phun canxi khi thấy triệu chứng thối đít, cách 7–10 ngày một lần, làm 3–4 lần. Cách pha của họ là 2 muỗng canh đầy canxi clorua 96% cho 1 gallon nước (khoảng 3,8 lít). Canxi nitrat cũng pha 2 muỗng canh cho 1 gallon, phun vào cuối ngày.

• Magie, khi đất thiếu. UF/IFAS khuyên bón gốc 35 lb magie/mẫu Anh nếu đất xét nghiệm dưới 20 ppm; phun lá magie sunfat là cách bổ sung thêm.

Đừng trông cậy phun canxi để chữa hết thối đít

UF/IFAS lưu ý canxi di chuyển rất kém trong cây, nên phun lá canxi khó sửa được tình trạng thiếu. LSU nói thối đít trái thường xảy ra khi đất lúc khô lúc ướt thất thường, hoặc cây ra lá quá tốt đầu vụ rồi gặp khô hạn. Cách của họ là tưới đều, phủ gốc giữ ẩm, giữ pH đất khoảng 6,5 và không bón đạm quá tay. Phun canxi chỉ là phần phụ.

Lưu ý khi pha

• Thử trước. Phun thử trên vài cây, chờ 2–3 ngày xem lá có cháy mép, đốm hay không rồi mới phun cả vườn.

• Phun lúc trời râm hoặc chiều mát, không phun giữa trưa nắng. LSU cảnh báo dùng canxi quá liều có thể cháy lá.

• Hòa tan từng chất riêng trong xô cho tan hết rồi mới đổ vào bình đã có nước. Đừng trộn canxi chung với phân có sunfat hay photphat trong một dung dịch đặc, vì dễ kết tủa. Muốn trộn nhiều loại, thử trong chai nhỏ trước.

• Cộng cả lượng vi lượng có sẵn trong thuốc. Thuốc nấm gốc đồng, mangan, kẽm cũng đưa vi lượng vào cây. Phun chồng lên nhau rất dễ thừa.

• Không phun theo lịch cứng. Tài liệu chỉ cho lượng mỗi lần, không bảo phun liên tục cả vụ. Cây đủ chất rồi thì thôi.

• Đeo găng, khẩu trang khi cân và hòa phân; để xa tầm tay trẻ em.

Chọn chất nào ở đâu

Với hàng nguyên liệu, bà con có thể xem Magie Sulfate để bổ sung magie, Canxi Nitrat cho canxi, và Kẽm Chelate khi cây thiếu kẽm. Mỗi loại cứ đọc nhãn để quy từ lượng sản phẩm ra lượng hoạt chất cho đúng.

Tóm lại

Bón gốc đúng, tưới đều, pH ổn thì cà chua mới ít cần phun vi lượng. Khi cần, đừng đoán: lấy lượng trên 1.000 m² rồi chia cho số bình của mình, phun lúc mát, thử trước vài cây. Tránh nhất là phun thêm vì "cho chắc".

Bà con cần tư vấn thêm về vi lượng và phân bón, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Đại học Florida (UF/IFAS), "Fertilizer Management for Vegetable Production in Florida" (CV296); LSU AgCenter, "Blossom-end Rot"; Kumari và Sharma, "Effect of micronutrient sprays on tomato seed production", Indian Journal of Agricultural Sciences.

Ảnh minh họa: Kolforn, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).