Mỗi trụ tiêu kinh doanh một năm cần bao nhiêu đạm, lân, kali, vôi, phân chuồng, chia mấy lần? Bài này tổng hợp khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Gia vị Ấn Độ (ICAR-IISR) trong tài liệu Thực hành nông nghiệp tốt cho hồ tiêu năm 2026, đối chiếu với hướng dẫn của Đại học Nông nghiệp Kerala (KAU). Đây là khuyến cáo cho vườn tiêu Ấn Độ, bà con dùng làm khung rồi chỉnh theo đất, tuổi vườn, năng suất nhà mình.

Khung bón cho một trụ tiêu kinh doanh

Theo IISR, tiêu từ 3 năm tuổi trở lên bón 50 g N, 50 g P2O5 và 150 g K2O mỗi trụ mỗi năm (viết gọn 50:50:150). Đây là lượng chất nguyên chất, chưa phải lượng phân. Kèm theo:

  • Phân hữu cơ: phân bò hoặc phân ủ 10 kg/trụ, bón đầu mùa mưa (ở Ấn Độ là tháng 5). Có thể thêm bánh dầu neem 1 kg/trụ.

  • Vôi: chỉ khi đất rất chua, bón vôi hoặc đôlômit 500 g/trụ vào tháng 4–5 (lúc có mưa đầu mùa), cách một năm bón một lần.

  • Magie: đất thiếu magie thì bón thêm magie sunphat 200 g/trụ. Tài liệu không nói rõ loại ngậm nước nào.

  • Kẽm: đất thiếu kẽm thì IISR khuyên phun lá kẽm sunphat 0,25% (2,5 g/lít nước) hai lần mỗi năm, tháng 5–6 và tháng 9–10.

Một số vùng ở bang Kerala có liều riêng: Panniyur, Kannur dùng 50:50:200; Kozhikode dùng 140:55:270 g/trụ/năm (KAU ghi 140:55:275).

Quy ra phân thương phẩm

Lấy lượng chất nguyên chất chia cho hàm lượng in trên bao. Ở đây tính với urê 46% N, super lân 16% P2O5 và kali clorua (kali đỏ) 60% K2O; bao nhà mình ghi khác thì thay số.

  • Liều 50:50:150: urê 50 ÷ 0,46 ≈ 109 g; super lân 50 ÷ 0,16 ≈ 313 g; kali clorua 150 ÷ 0,60 = 250 g mỗi trụ mỗi năm.

  • Liều 50:50:200: urê, lân như trên; kali clorua ≈ 333 g.

  • Liều 140:55:270: urê ≈ 304 g, super lân ≈ 344 g, kali clorua 450 g.

  • Dùng kali sunphat 52% K2O thay kali clorua thì 150 g K2O ứng với khoảng 150 ÷ 0,52 ≈ 288 g phân.

Tiêu còn nhỏ

IISR khuyên năm đầu bón 1/3 liều, năm hai 2/3 liều, từ năm ba bón đủ. Với liều chung, năm đầu khoảng 36 g urê, 104 g super lân, 83 g kali clorua mỗi trụ; năm hai khoảng 72 g urê, 208 g super lân, 167 g kali clorua. KAU thì ghi năm hai chỉ 1/2 liều.

Chia đợt theo mùa mưa

IISR và KAU đều chia phân hóa học làm hai lần: lần một tháng 5–6, sau vài trận mưa thấm đất; lần hai tháng 8–9. Đó là đầu và giữa mùa mưa ở Ấn Độ; bà con quy về mùa mưa vùng mình, lần hai bón trước khi mưa dứt.

Tài liệu không ghi mỗi lần bao nhiêu phần. Một kết quả nghiên cứu của IISR trên đất đỏ laterit cho thấy nên bón hết lân vào đầu mùa mưa, còn đạm và kali chia đôi cho hai lần. Áp cách chia này vào liều chung:

  • Lần 1 (đầu mùa mưa): khoảng 54 g urê + 313 g super lân + 125 g kali clorua mỗi trụ, cùng 10 kg phân chuồng hoai.

  • Lần 2 (giữa mùa mưa): khoảng 54 g urê + 125 g kali clorua mỗi trụ.

Bón theo phân tích đất

IISR nói rõ 50:50:150 là liều "chung"; vườn đang cho trái nên bón theo phân tích đất, khoảng 3 năm làm một lần. Bảng của viện tính theo kg/ha: ví dụ đất nghèo cả ba chất, nhắm 6 tấn tiêu khô/ha thì cần khoảng 100 kg N, 80 kg P2O5, 310 kg K2O mỗi ha; đất càng giàu càng bớt. IISR trồng trụ 3 × 3 m, khoảng 1.110 trụ/ha, nên mức đó tương đương chừng 90 g N, 72 g P2O5, 279 g K2O mỗi trụ. Vườn mật độ khác thì chia lượng mỗi ha cho số trụ thực tế.

Nếu bón chế phẩm vi sinh Azospirillum 50 g/trụ, IISR cho phép giảm một nửa lượng đạm. Một thí nghiệm của IISR (2014) thấy nửa lượng đạm cộng magie cho năng suất hơn đối chứng chỉ bón NPK khoảng 21%, nhưng đó mới là một điểm thí nghiệm.

Lưu ý khi bón

  • Không bón sát gốc. Rải phân thành vòng cách gốc khoảng 30 cm rồi lấp đất, tránh để phân chạm thẳng vào rễ.

  • Đừng cuốc xới mạnh quanh gốc để khỏi đứt rễ. KAU hướng dẫn bón phân chuồng vào bồn sâu 10–15 cm quanh gốc.

  • Đất phải đủ ẩm lúc bón, IISR ghi rõ điều này. Đừng rải phân lên đất khô.

  • Vôi đi trước, phân đi sau. Theo lịch IISR, vôi bón tháng 4–5, phân hóa học tháng 5–6, không bón cùng lúc. Chỉ bón vôi khi đất thật sự chua, tốt nhất có kết quả đo pH.

  • Thử trước khi đổi cả vườn. Liều Ấn Độ tính cho giống, đất, năng suất của họ. Muốn thay đổi, bà con thử trên vài hàng trụ, theo dõi lá, trái một hai vụ rồi mới làm rộng.

Tóm lại

Khuyến cáo chung của Ấn Độ cho mỗi trụ tiêu kinh doanh mỗi năm là 50 g N, 50 g P2O5, 150 g K2O, tức khoảng 109 g urê, 313 g super lân, 250 g kali clorua; thêm 10 kg phân chuồng, vôi 500 g cách năm khi đất rất chua, magie sunphat 200 g khi thiếu magie. Chia hai lần trong mùa mưa, bón cách gốc 30 cm khi đất ẩm. Vườn năng suất cao hay đất khác thì dựa vào phân tích đất mà chỉnh. Bà con cần tư vấn thêm về phân bón cho vườn tiêu, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: ICAR-Indian Institute of Spices Research, "Good Agricultural Practices (GAP) for Black Pepper" (2026); ICAR-IISR, tờ hướng dẫn kỹ thuật "Black Pepper"; Kerala Agricultural University, Cổng thông tin nông nghiệp – Hồ tiêu: bón phân và quản lý dinh dưỡng; ICAR-IISR, tóm tắt kết quả nghiên cứu kỹ thuật sản xuất cây gia vị; Thankamani và cộng sự, "Application of Azospirillum and nutrients on yield, quality parameters and economics of black pepper", Indian Journal of Horticulture 71(2), 2014.

Ảnh minh họa: Tonbi ko, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).