Nhiều nhà vườn bón phân xoài theo cảm tính: cây non bón quá tay thì cháy rễ, cây lớn thiếu kali thì trái nhỏ, kém ngọt. Dưới đây Chelate Asia tổng hợp lượng đạm (N), lân (P2O5), kali (K2O) cho mỗi cây mỗi năm theo tuổi, cách chia đợt và quy ra phân đơn.

Lượng N-P-K cho mỗi cây mỗi năm theo tuổi

Khung liều theo Ủy ban Phát triển Làm vườn Quốc gia Ấn Độ (NHB). Tài liệu ghi gọn N, P, K; theo thông lệ khuyến cáo ở Ấn Độ, lân và kali tính theo P2O5 và K2O như số in trên bao phân.

Liều khuyến cáo: (phân chuồng hoai – N – P2O5 – K2O, mỗi cây mỗi năm)

  • Năm thứ 1: 5 kg phân chuồng – 100 g N – 50 g P2O5 – 100 g K2O.

  • Năm thứ 2: 10 kg – 200 g N – 100 g P2O5 – 200 g K2O.

  • Năm thứ 3: 15 kg – 300 g N – 200 g P2O5 – 300 g K2O.

  • Năm thứ 4: 20 kg – 400 g N – 300 g P2O5 – 400 g K2O.

  • Năm thứ 5: 25 kg – 500 g N – 400 g P2O5 – 500 g K2O.

  • Năm thứ 6: 30 kg – 600 g N – 500 g P2O5 – 600 g K2O.

  • Năm thứ 7: 35 kg – 700 g N – 500 g P2O5 – 700 g K2O.

  • Năm thứ 10 trở đi: 50 kg – 1.000 g N – 500 g P2O5 – 1.000 g K2O. Năm 8–9 tăng dần lên mức này.

Đối chiếu: TNAU Agritech khuyến cáo cây từ năm thứ 6 dùng 50 kg phân chuồng, 1 kg N, 1 kg P2O5, 1,5 kg K2O mỗi năm; mức NHB vừa phải, hợp để bắt đầu.

Quy đổi ra phân đơn mỗi cây mỗi năm

Cách tính: lượng phân = dưỡng chất chia hàm lượng (100 g N : 0,46 ≈ 217 g urê). Urê 46% N, supe lân 16% P2O5, kali clorua (KCl) 60% K2O, kali sunphat (SOP) 50% K2O; số đã làm tròn.

  • Năm 1: urê 0,22 kg – supe lân 0,31 kg – KCl 0,17 kg hoặc SOP 0,2 kg.

  • Năm 2: urê 0,43 kg – supe lân 0,63 kg – KCl 0,33 kg hoặc SOP 0,4 kg.

  • Năm 3: urê 0,65 kg – supe lân 1,25 kg – KCl 0,5 kg hoặc SOP 0,6 kg.

  • Năm 4: urê 0,87 kg – supe lân 1,88 kg – KCl 0,67 kg hoặc SOP 0,8 kg.

  • Năm 5: urê 1,09 kg – supe lân 2,5 kg – KCl 0,83 kg hoặc SOP 1 kg.

  • Năm 6: urê 1,3 kg – supe lân 3,13 kg – KCl 1 kg hoặc SOP 1,2 kg.

  • Năm 7: urê 1,52 kg – supe lân 3,13 kg – KCl 1,17 kg hoặc SOP 1,4 kg.

  • Năm 10 trở đi: urê 2,17 kg – supe lân 3,13 kg – KCl 1,67 kg hoặc SOP 2 kg.

Dùng kali sunphat (SOP) loại 52% K2O thì 1.000 g K2O ≈ 1,92 kg. Thay supe lân bằng DAP (18% N, 46% P2O5) cho cây trưởng thành: 500 g P2O5 ≈ 1,09 kg DAP, mang theo khoảng 196 g N, nên urê giảm còn khoảng 1,75 kg.

Chia đợt bón trong năm

Cây chưa cho trái: UF/IFAS (Đại học Florida) khuyên năm đầu bón 2–3 tháng một lần, các năm sau 2–3 lần mỗi năm, lượng tăng theo tán. NHB chia đơn giản: nửa N-P-K cùng toàn bộ phân chuồng vào đầu mùa mưa, nửa còn lại cuối mùa mưa.

Cây cho trái: theo hướng dẫn ngành xoài Úc (dựa trên tài liệu Queensland), đạm bón sau thu hoạch 60–70%, trước ra hoa 20–30%, nuôi trái 0–10%; kali khoảng 20% sau thu hoạch, 20% quanh ra hoa, 60% lúc nuôi trái. Áp dụng cho cây từ 10 năm:

Liều khuyến cáo: (một cây, cây từ 10 năm tuổi)

  • Đợt 1 – sau thu hoạch, tỉa cành: 50 kg phân chuồng hoai + urê 1,3 kg (600 g N) + supe lân 3,13 kg (toàn bộ lân) + KCl 0,33 kg hoặc SOP 52% 0,38 kg (200 g K2O).

  • Đợt 2 – trước ra hoa: urê 0,65 kg (300 g N) + KCl 0,33 kg hoặc SOP 52% 0,38 kg (200 g K2O). Lá còn xanh đậm thì giảm hoặc bỏ urê để khỏi kích đọt non.

  • Đợt 3 – nuôi trái (chia 2–3 lần): urê tối đa 0,22 kg (100 g N) + KCl 1 kg hoặc SOP 52% 1,15 kg (600 g K2O). Ngừng đạm gần thu hoạch.

Ngành xoài Úc khuyên dùng kali sunphat thay kali clorua, nhất là đất nhiễm mặn, cho trái chắc, ngon hơn. Vườn thiếu magie có thể bổ sung magie sunphat theo hướng dẫn trên bao bì.

Lưu ý khi bón

  • Rải theo hình chiếu tán: NHB khuyên làm sạch cỏ, rải dưới tán, cách gốc ít nhất 50 cm, xới trộn vào lớp đất mặt khoảng 15 cm; cây lớn có thể đào rãnh rộng 25 cm, sâu 25–30 cm, cách gốc khoảng 2 m.

  • Tưới sau khi bón: tưới đủ ẩm ngay để phân tan, ngấm xuống rễ, hạn chế mất đạm và cháy rễ.

  • Phân tích đất và lá: lấy mẫu lá mỗi năm 1–2 lần (sau thu hoạch, trước ra hoa). Ngưỡng tham khảo ở Úc: kali lá 0,75–1,2%; đạm lá khoảng 1,0–1,4% tùy giống.

  • Thử và điều chỉnh theo vườn: mỗi giống, loại đất, năng suất cần lượng khác nhau; bà con thử trên vài hàng, theo dõi đọt, hoa, trái rồi tăng giảm cho mùa sau.

  • Không bón dư đạm: thừa đạm làm cây ra đọt liên tục, ít hoa, trái mềm, kém màu, dễ bệnh.

Tóm lại

Tăng phân dần theo tuổi, từ năm thứ 10 ổn định khoảng 1 kg N, 0,5 kg P2O5, 1 kg K2O cùng 50 kg phân chuồng mỗi cây mỗi năm. Đạm dồn sau thu hoạch, kali dồn lúc nuôi trái, lân bón cùng phân hữu cơ; rải đúng tán, tưới ngay và điều chỉnh theo phân tích đất, lá.

Bà con cần tư vấn thêm cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo

  • National Horticulture Board (Ấn Độ) – Mango: Manures and Fertilizers.

  • Tamil Nadu Agricultural University, TNAU Agritech – Fertilizer Schedule: Mango.

  • University of Florida IFAS Extension – Mango Growing in the Florida Home Landscape (HS2).

  • Australian Mango Industry Association (dựa trên tài liệu Bộ Nông nghiệp Queensland) – Fact sheets: Nitrogen; Potassium.