Bón gốc cho sầu riêng bao nhiêu là đủ – nhà vườn nào cũng băn khoăn, vì cây mỗi năm một lớn mà lượng phân vẫn “áng chừng” như cũ. Trả lời ngắn: lượng phân tăng theo tuổi và tán cây, chia 3–4 đợt bám nhịp sinh trưởng (sau thu hoạch – trước ra hoa – nuôi trái – trước thu), lấy khuyến cáo của các viện nghiên cứu sầu riêng ở Thái Lan, Indonesia, Úc làm mốc rồi chỉnh theo vườn mình. Bảng dưới đây để bà con tra nhanh.

Bón gốc cho sầu riêng theo tuổi cây: lượng phân mỗi gốc mỗi năm

Số liệu từ hướng dẫn của dự án ITTO tại Indonesia (cây chưa cho trái) và các báo cáo của Cục Nông nghiệp Thái Lan (DOA) đo lượng dinh dưỡng trái Monthong lấy đi và thử bón theo phân tích đất trên cây 8–15 tuổi. Lượng tính cho mỗi gốc, mỗi năm:

Tuổi câyLượng phân mỗi gốc mỗi nămNguồn
Hố trồng10–15 kg phân chuồng hoaiITTO
Năm 1NPK 15-15-15: 40–80 g, chia 2 lần + hữu cơ 15–20 kgITTO
Năm 2NPK 15-15-15: 150–300 g, chia 2 lần + hữu cơ 15–20 kgITTO
Năm 3–4NPK 15-15-15: 400–600 g, chia 2 lần + hữu cơ 15–20 kgITTO
8–10 tuổi, cho trái ổn định≈ 850 g N – 315 g P2O5 – 1.300 g K2O (bón theo phân tích đất)DOA, Chanthaburi
≈ 12 tuổi, tán 7 m≈ 1.000 g N – 300 g P2O5 – 1.000 g K2O + phân chuồngDOA, tính từ lượng trái lấy đi
15 tuổi, năng suất cao≈ 1.240 g N – 370 g P2O5 – 1.640 g K2ODOA, Surat Thani

Mỗi ký trái Monthong lấy đi khoảng 3,2 g N, 1 g P2O5 và 5,3 g K2O – tỷ lệ gần 3 : 1 : 5, nên phân cho cây kinh doanh phải nặng kali, lân chỉ cần vừa phải. Ở vườn 8–10 tuổi tại Chanthaburi, lô bón theo phân tích đất thu 178–195 kg trái/cây, hơn lô bón theo thói quen (143–163 kg) mà tiền phân giảm khoảng 12%, nhờ cắt lân thừa.

Chia đợt trong năm: đợt nào bón phân gì

Bảng chia đợt của DOA cho cây khoảng 12 tuổi; Viện RIRDC (Úc) cũng khuyên đợt chính ngay khi cây nhú đọt sau thu hoạch, các đợt sau nhỏ hơn:

  • Đợt 1 – sau thu hoạch, tỉa cành xong: đạm cao cho cây hồi sức, đi cơi đọt. Urê 1,2–1,3 kg/cây cùng phân chuồng hoai.

  • Đợt 2 – trước ra hoa 1–1,5 tháng (tạo mầm): lân, kali cao, đạm thấp. NPK 8-24-24 khoảng 500 g/cây.

  • Đợt 3 – nuôi trái: 13-13-21 khoảng 1,5 kg cộng kali sunfat (0-0-50) 500 g, chia 2 lần.

  • Đợt 4 – khoảng 1 tháng trước thu (lên cơm): kali sunfat 500–600 g/cây. Hai đợt cuối tài liệu Thái chỉ dùng kali dạng sunfat.

Quy đổi sang phân đơn – tự trộn từ hoạt chất gốc

Tự trộn từ các hoạt chất gốc như urê, DAP, kali sunfat giúp chủ động tỷ lệ từng đợt và thường rẻ hơn tính trên mỗi ký dinh dưỡng. Lấy mốc 1.000 g N – 300 g P2O5 – 1.000 g K2O/cây/năm:

  • Lân: 300 ÷ 0,46 ≈ 650 g DAP (18-46-0), kèm sẵn 115 g N.

  • Đạm: (1.000 − 115) ÷ 0,46 ≈ 1,9 kg urê.

  • Kali: 1.000 ÷ 0,50 = 2,0 kg kali sunfat (loại 52% K2O: 1,9 kg).

Chia vào 4 đợt theo bảng DOA (mỗi gốc):

ĐợtUrêDAPKali sunfat
Sau thu hoạch1.200–1.300 g––
Trước ra hoa–≈ 260 g≈ 240 g
Nuôi trái (chia 2 lần)≈ 260 g≈ 420 g≈ 1.130 g
Trước thu 1 tháng––500–600 g
Cả năm≈ 1,5 kg≈ 0,7 kg≈ 1,9 kg

Đạm còn thiếu so với mốc trông vào phân chuồng đợt 1. Cây 8–10 tuổi (845–315–1.315 g) cần khoảng 1,6 kg urê, 0,7 kg DAP, 2,6 kg kali sunfat mỗi gốc mỗi năm, chia đợt cùng tỷ lệ; cây 3–4 tuổi chỉ 400–600 g NPK 15-15-15, mua bao cho tiện. Kali sunfat nguyên chất xem Kali Sunphat (SOP) 52% K2O; đợt lên cơm có Combo Lên cơm (tưới) pha sẵn tỷ lệ, xem thêm trang nuôi trái, lên cơm cho sầu riêng.

Lưu ý khi bón gốc

  • Làm sạch cỏ trước mỗi lần bón (Bộ Nông nghiệp Philippines ghi rõ), rải theo hình chiếu tán – từ 1/3 tán ra tới mép tán, nơi rễ tơ tập trung – không rải sát gốc; xới nhẹ, lấp mỏng, tưới đẫm.

  • Đất phải ẩm: mùa khô tưới trước một ngày, phủ rơm cỏ giữ ẩm; không bón lúc mưa dầm, đất úng hay gốc đang thối rễ. Có thể tưới kèm HP Humic Acid cho đất tơi, rễ hút phân tốt hơn.

  • Không bón đạm khi cây đang ra hoa rộ, xổ nhụy – dễ bung đọt cạnh tranh bông, trái non. Vôi, phân canxi bón riêng, cách xa đợt lân – sunfat.

  • Thử trên vài cây trước, chỉnh theo đất, năng suất vụ trước và màu lá; RIRDC khuyên xem lại lượng phân hằng năm theo lá và số trái đã hái.

Hỏi nhanh – đáp gọn

Sầu riêng mới trồng bón gì, bao nhiêu? ITTO: NPK 15-15-15 chỉ 40–80 g/cây/năm chia 2 lần cộng 15–20 kg hữu cơ; quan trọng hơn là tưới đủ 4–5 lít/ngày.

Bón theo tuổi hay theo tán? Cả hai: tuổi để tra bảng, tán và số ký trái vụ trước để chỉnh.

Tự trộn từ hoạt chất gốc có rẻ hơn NPK bao? Thường rẻ hơn tính trên ký dinh dưỡng, chỉnh được tỷ lệ từng đợt; đổi lại phải cân đong, trộn đều.

Có nên dùng kali clorua cho sầu riêng? Bảng Thái Lan chọn kali sunfat cho đợt nuôi trái và lên cơm; kali clorua nếu dùng chỉ ở đợt sau thu hoạch, lượng vừa phải.

Tóm lại

Bón gốc cho sầu riêng theo tuổi cây: cây con 40–600 g NPK/năm cộng hữu cơ; cây kinh doanh 850–1.240 g N, 300–370 g P2O5, 1.000–1.640 g K2O mỗi gốc mỗi năm, chia 4 đợt – đạm cao sau thu hoạch, lân – kali trước ra hoa, kali sunfat khi nuôi trái và lên cơm. Rải theo tán, lấp nhẹ, tưới đẫm, chỉnh theo cây mình.

Bà con cần công thức trộn cho vườn mình, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Cục Nông nghiệp Thái Lan (DOA) – “Fruit nutrients removal of durian cv. Monthong” (2017) và “Fertilizer recommendation system based on soil test for durian” (2019); ITTO – “Propagation and Cultivation Techniques of Bentara Durian”; Bộ Nông nghiệp Philippines – “Durian Production Guide”; RIRDC/AgriFutures Australia – Lim & Luders, “Boosting Durian Productivity” (1997).