Bà con trồng lúa chắc hay nghe chuyện giá gạo lên xuống, nhưng ít ai để ý nước Mỹ – một nước xuất khẩu gạo lâu năm – năm nay cũng đang thiếu gạo. Ngày 14/10/2026, Cơ quan Nghiên cứu Kinh tế (ERS) thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) ra bản tin Rice Outlook tháng 10. Bài này kể lại những điều bản tin nói, để bà con có thêm một góc nhìn: cung – cầu gạo thế giới đang chặt hơn một chút.

Vụ lúa Mỹ thấp nhất 33 năm

Theo ERS, sản lượng lúa Mỹ niên vụ 2026/27 (tính từ tháng 8/2026 đến tháng 7/2027) được hạ thêm 0,4 triệu tạ Anh (cwt) so với tháng trước, còn 157,7 triệu cwt. Đây là mức thấp nhất kể từ niên vụ 1993/94. Quy đổi gần đúng (1 cwt khoảng 45,4 kg) thì khoảng 7,2 triệu tấn lúa. Năm ngoái con số này là 206,7 triệu cwt, tức năm nay thấp hơn gần một phần tư.

Lý do chính là diện tích thu hoạch quá nhỏ: 2,057 triệu mẫu Anh, thấp nhất kể từ niên vụ 1972/73. Riêng lúa hạt dài (loại gạo cơm tơi, phổ biến ở miền Nam nước Mỹ) có sản lượng thấp nhất kể từ 1987/88; bang Arkansas chỉ thu hoạch 775.000 mẫu, ít nhất từ 1977/78. Năng suất thì không tệ: bình quân 7.668 pound/mẫu Anh, cao hơn năm trước 2%, dù tháng này bị cắt 22 pound do California và Louisiana giảm. Đến tuần kết thúc ngày 4/10, vụ gặt hầu như đã xong, trừ California.

Tồn kho giảm, giá lúa trong nước Mỹ tăng

  • Tồn kho cuối vụ dự báo 40,0 triệu cwt, thấp nhất 3 năm và thấp hơn năm trước 32%.

  • Giá lúa bình quân nông dân bán được nâng thêm 0,30 USD lên 15,20 USD/cwt, cao hơn năm trước 23% và là mức cao nhất 3 năm. Riêng lúa hạt dài là 14,00 USD/cwt.

  • Giá kỳ hạn lúa thô đầu tháng 10 trung bình trên 16,00 USD/cwt, cao nhất từ tháng 7/2024.

  • Nhập khẩu gạo vào Mỹ dự báo kỷ lục 49,8 triệu cwt, phần lớn là gạo thơm châu Á như jasmine của Thái Lan và basmati của Ấn Độ, Pakistan. Riêng tháng 8, lượng nhập là 4,4 triệu cwt, cũng kỷ lục cho tháng 8.

  • Xuất khẩu gạo Mỹ dự báo 78,0 triệu cwt, giảm 3% so với năm trước.

Bức tranh thế giới: sản lượng giảm, tiêu thụ kỷ lục

Phần quốc tế của bản tin dùng đơn vị triệu tấn gạo xát. ERS dự báo sản lượng gạo toàn cầu 2026/27 là 533,1 triệu tấn, giảm 0,8 triệu tấn so với dự báo tháng 9 và là mức thấp nhất trong 3 năm. So với ước tính 545,7 triệu tấn của niên vụ trước thì thấp hơn khoảng 12,6 triệu tấn, tức chừng 2,3% (số này tự tính từ hai con số trong bản tin).

  • Philippines giảm 0,3 triệu tấn, còn 12,1 triệu tấn: thời tiết khô làm chậm gieo sạ, nước tưới từ bơm, giếng và kênh bị hạn chế.

  • Pakistan giảm 0,2 triệu tấn, còn 9,4 triệu tấn, do mưa gió mùa dưới trung bình ở Punjab và Sindh.

  • Nga và Ai Cập cũng giảm vì diện tích thu hoạch nhỏ lại.

Ở đầu cầu tiêu thụ, mức dùng gạo thế giới vẫn ở kỷ lục 538,8 triệu tấn dù bị cắt 0,8 triệu tấn. Còn thương mại thế giới năm 2026/27 được hạ 1,3 triệu tấn xuống 61,4 triệu tấn, nhưng vẫn là kỷ lục sau hai năm tăng liên tiếp. Phần giảm chủ yếu do Ấn Độ xuất chậm hơn dự kiến (giảm 1,0 triệu tấn), trong lúc giá nhích lên từ tháng 8. Giá gạo trắng 5% tấm của Ấn Độ ngày 9/10 khoảng 384 USD/tấn, cao hơn tháng trước 9 USD (375) và cao hơn cùng kỳ năm ngoái 23 USD (361). Dù vậy, bản tin nhận xét Ấn Độ vẫn chào giá cạnh tranh nhất trong các nước xuất khẩu lớn.

Giá cao làm người mua dè dặt: Trung Quốc giảm dự kiến nhập 0,5 triệu tấn xuống 3,5 triệu tấn. Tồn kho cuối vụ toàn cầu dự báo 198,5 triệu tấn, cao hơn dự báo tháng 9 là 1,5 triệu tấn.

Bà con mình nên để ý gì

  • Đây là dự báo của USDA, sẽ được cập nhật hàng tháng; kỳ tới là ngày 13/11/2026. Đừng coi là con số chốt.

  • Nguồn cung hạt dài của Mỹ thấp, giá lúa Mỹ tăng là một yếu tố đỡ giá cho thị trường chung, nhưng giá gạo ở mỗi nước còn tùy vụ mùa, chính sách và nhu cầu từng nơi. Bản tin không nói gì về giá lúa trong nước của bà con.

  • Thời tiết khô và mưa thất thường đã làm vụ lúa ở Philippines và Pakistan hụt. Ruộng chủ động nước, chăm cây khỏe thì đỡ rủi ro hơn.

Tóm lại: theo USDA ERS (14/10/2026), vụ lúa Mỹ thấp nhất 33 năm, tồn kho Mỹ xuống mức thấp 3 năm, sản lượng gạo thế giới giảm xuống thấp nhất 3 năm trong khi tiêu thụ ở mức kỷ lục. Bà con cần tư vấn chăm sóc lúa, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: USDA Economic Research Service, Rice Outlook: October 2026 (RCS-26I), 14/10/2026; trích dẫn USDA NASS Crop Production ngày 9/10/2026 và USDA WAOB, báo cáo WASDE.