Thuê drone phun thuốc cho lúa giờ đã quen với nhiều nhà nông: nhanh, đỡ lội ruộng, đỡ ngấm thuốc. Đi kèm là thói quen "drone phun mịn nên bớt thuốc cũng được". Một nghiên cứu ngoài đồng ở Ấn Độ vừa công bố cho thấy, ít nhất với bệnh đạo ôn, bớt thuốc khi phun drone làm hiệu quả giảm rõ, nhất là với đạo ôn cổ bông.

Bài báo của Đại học Nông nghiệp Professor Jayashankar Telangana (Ấn Độ) đăng trên tạp chí bình duyệt Frontiers in Plant Science ngày 30/10/2026.

Thí nghiệm được làm thế nào

  • Ruộng thí nghiệm ở Trạm Nghiên cứu Nông nghiệp Kampasagar, bang Telangana, làm hai vụ liền: vụ mưa 2022 và vụ khô 2022–2023.

  • Giống lúa Samba Masuri (BPT 5204), giống rất dễ nhiễm đạo ôn. Mỗi ô thí nghiệm rộng tối thiểu 360 m², lặp lại 3 lần, để drone bay được như ngoài ruộng thật.

  • Ba loại thuốc đang đăng ký ở Ấn Độ: tricyclazole 75% WP; azoxystrobin 16,7% + tricyclazole 33,3% SC; azoxystrobin 18,2% + difenoconazole 11,4% SC.

  • Mỗi thuốc phun theo ba cách: drone đủ liều khuyến cáo, drone 75% liều, và máy phun đeo vai chạy động cơ đủ liều. Drone dùng 40 lít nước mỗi ha, máy đeo vai dùng 375 lít.

  • Phun hai lần: lần đầu trong khoảng từ làm đòng đến trổ, lần hai cách 20 ngày.

Kết quả chính

Đạo ôn cổ bông: giảm liều là tụt hiệu quả

Vụ mưa 2022, ruộng không phun có tỷ lệ bệnh đạo ôn cổ bông tới 50,87%. Với các ô phun drone đủ liều, mức bệnh chỉ còn 7,87–26,10%. Các ô phun drone 75% liều có mức bệnh 27,17–42,40%, còn phun máy đeo vai đủ liều là 30,30–39,47%.

  • Hiệu quả trừ bệnh cổ bông của drone đủ liều đạt 48,7–84,5%, trong khi drone 75% liều chỉ đạt 16,6–46,6%.

  • Ví dụ rõ nhất là hỗn hợp azoxystrobin + tricyclazole: drone đủ liều đạt 84,5%, drone 75% liều còn 46,6%, máy đeo vai đủ liều đạt 40,5%.

  • Sang vụ khô 2022–2023, cùng thuốc này, drone đủ liều đạt 75,7%, còn drone 75% liều chỉ 21,7% và máy đeo vai 26,9%.

Năng suất và tiền lời

  • Vụ mưa 2022, ô phun drone đủ liều hỗn hợp azoxystrobin + tricyclazole cho 6.150 kg/ha, ô phun tricyclazole bằng máy đeo vai cho 6.033 kg/ha; ruộng không phun chỉ được 3.300 kg/ha.

  • Vụ khô, ô tốt nhất đạt 4.550 kg/ha, so với 2.600 kg/ha ở ruộng không phun.

  • Về tiền lời trên mỗi đồng bỏ ra, tricyclazole (thuốc cũ, rẻ) lại có lợi nhất: vụ mưa phun máy đeo vai đạt tỷ lệ 1:13,5; vụ khô phun drone đạt 1:10,3 và máy đeo vai 1:10,0.

Vì sao bớt thuốc thì kém

Các tác giả giải thích: drone phun rất ít nước (40 lít/ha), nếu lại bớt thuốc thì lượng hoạt chất bám trên cây giảm, độ phủ kém, nhất là khi bệnh nặng. Bài báo cũng nhắc phun dưới liều từng được xem là yếu tố có thể thúc đẩy nấm sinh kháng thuốc.

Theo Ngân hàng Tri thức Lúa gạo của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), đạo ôn cổ bông và đốt thân đánh thẳng vào bông lúa nên thiệt hại rất nặng; nếu cổ bông nhiễm bệnh trước giai đoạn ngậm sữa thì hạt không vào chắc được, nhiễm muộn hơn thì hạt kém chất lượng.

Bà con mình nên để ý gì

  • Khi thuê drone, pha đúng lượng thuốc cho mỗi ha theo nhãn, đừng vì drone phun mịn mà tự bớt thuốc. Nước ít đi nhưng lượng thuốc cho một ha phải đủ.

  • Chỉ dùng thuốc được phép sử dụng, đọc kỹ nhãn về liều, thời gian cách ly và đồ bảo hộ.

  • Theo IRRI, phun thuốc lúc lúa trổ có thể giúp kiểm soát đạo ôn cổ bông.

  • Phòng từ gốc theo IRRI: dùng giống chống chịu, chia phân đạm làm nhiều lần, không bón thừa đạm, giữ nước ruộng khi có thể.

Lưu ý

Đây là thí nghiệm ở một địa điểm, hai vụ, trên một giống lúa dễ nhiễm bệnh tại Ấn Độ. Chính các tác giả nhấn mạnh drone và máy đeo vai khác nhau cả về lượng nước lẫn nồng độ, nên không thể cho rằng mọi khác biệt là nhờ drone. Liều trong bài là liều đăng ký tại Ấn Độ, không phải hướng dẫn cho ruộng nhà mình; bà con luôn theo nhãn thuốc.

Tóm lại

Nghiên cứu công bố ngày 30/10/2026 cho thấy phun drone đủ liều trừ đạo ôn cổ bông tốt hơn hẳn phun drone 75% liều, và trong thí nghiệm này còn tốt hơn máy đeo vai. Drone giúp đỡ công, nhưng không phải lý do để bớt thuốc.

Bà con cần tư vấn thêm về chăm sóc lúa giai đoạn làm đòng, trổ bông cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Kiran Babu T. và cộng sự (2026), "UAV-based application of fungicides for management of blast disease in rice: comparative evaluation with manual spraying at recommended and reduced doses", Frontiers in Plant Science 17:1936875; IRRI Rice Knowledge Bank – Blast (node and neck); IRRI Rice Knowledge Bank – Blast (leaf and collar).

Ảnh minh họa: Shreesha Sharma, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).