Ngày 10/11/2026, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) tại Rome giới thiệu một cuốn cẩm nang mới về trồng trọt, tên tiếng Anh là "Optimization and Minimization: Towards sustainable plant production" (tạm dịch: Tối ưu hóa và Giảm thiểu – hướng tới trồng trọt bền vững). Thông điệp chính rất gần với chuyện ngoài đồng của bà con: làm ra nhiều hơn nhưng tốn ít đầu vào hơn, đồng thời bớt hao hụt mùa màng và bớt gây ô nhiễm.
Vì sao FAO ra cẩm nang này?
Theo thông cáo của FAO, sâu bệnh hại phá hủy tới 40% sản lượng cây trồng trên thế giới mỗi năm. Trong khi đó, cây trồng cung cấp hơn 80% lượng calo con người ăn vào và được trông đợi gánh khoảng 80% phần lương thực tăng thêm mà thế giới cần đến năm 2050.
Nói nôm na: ruộng vườn phải nuôi thêm nhiều người, mà đất, nước, công và tiền vật tư thì có hạn. Vì vậy FAO kêu gọi các nước đổi cách làm: tăng năng suất và sức chống chịu của cây nhưng dùng ít tài nguyên hơn.
"Tối ưu hóa" và "giảm thiểu" nghĩa là gì?
Theo một tài liệu tóm tắt năm 2023 của FAO về cùng hướng tiếp cận này:
Tối ưu hóa: làm tốt hơn những mặt có lợi của hệ thống trồng trọt, để đạt năng suất và lợi nhuận tốt nhất.
Giảm thiểu: bớt những mặt có hại – hao hụt năng suất, mất đa dạng sinh học, dùng nhiều hóa chất nông nghiệp và phát thải khí nhà kính.
Cẩm nang nói về những gì?
Cẩm nang soạn theo dạng mô-đun, dành cho cán bộ quản lý, nông dân, người làm nghề trồng trọt và các đối tác phát triển. Theo FAO, nội dung gồm:
Hệ thống giống: giúp nông dân có giống phù hợp, chất lượng cao.
Hệ thống canh tác và sử dụng tài nguyên hiệu quả.
Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và quản lý thuốc bảo vệ thực vật: trị sâu bệnh mà hạn chế dùng thuốc không cần thiết.
Cơ giới hóa và số hóa: dùng công lao động và nguồn lực hiệu quả hơn.
Khuyến nông, tư vấn: giúp nông dân tiếp cận kiến thức, công nghệ, kỹ năng.
FAO nhấn mạnh cách nhìn "cả hệ thống": giống, canh tác, quản lý dịch hại, cơ giới hóa và khuyến nông phải đi cùng nhau, với phương pháp dựa trên khoa học nhưng điều chỉnh theo từng địa phương, nhất là ở nông hộ nhỏ ít dùng vật tư đầu vào.
Trong lời nói đầu, Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc (QU Dongyu) viết rằng chuyển sang trồng trọt bền vững là việc thiết yếu, theo hướng tối ưu năng suất mà vẫn gìn giữ môi trường.
Quản lý dịch hại tổng hợp – phần gần bà con nhất
Theo FAO, quản lý dịch hại tổng hợp là cân nhắc mọi biện pháp phòng trừ rồi phối hợp chúng để sâu bệnh không bùng lên, kết hợp biện pháp sinh học, hóa học, vật lý và canh tác:
Trồng cây khỏe, ít làm xáo trộn hệ sinh thái đồng ruộng.
Khuyến khích khống chế sâu hại tự nhiên, bảo vệ thiên địch và côn trùng thụ phấn.
Giảm dùng thuốc, nhờ đó giảm dư lượng trong nông sản và môi trường.
Bà con mình nên để ý gì?
Cẩm nang viết cho cấp chính sách và cán bộ kỹ thuật, nhưng tinh thần thì áp dụng được ngay ở nông hộ:
Đầu tư giống tốt, rõ nguồn gốc.
Thăm ruộng, xem sâu bệnh tới đâu rồi mới quyết định phun; tránh phun theo thói quen.
Dùng bẫy dính màu vàng để theo dõi côn trùng; giữ bờ ruộng làm chỗ sống cho thiên địch.
Khi dùng thuốc, đọc kỹ nhãn, đúng liều, đúng thời gian cách ly.
Tính phân, nước, công cho vừa đủ: bớt lãng phí cũng là có lãi.
Lưu ý
Thông cáo của FAO không đưa ra liều phân, thuốc cụ thể cho từng cây. Bón bao nhiêu, phun gì, bà con làm theo khuyến cáo kỹ thuật cho từng cây và hướng dẫn trên bao bì.
Tóm lại
Cẩm nang FAO công bố ngày 10/11/2026 nhắn một điều: muốn đủ lương thực cho tương lai thì không thể chỉ tăng đầu vào, mà phải dùng giống, phân, nước, thuốc và công khéo hơn, kết hợp quản lý dịch hại tổng hợp để giảm hao hụt.
Bà con cần tư vấn về dinh dưỡng và chăm sóc cây trồng cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: FAO – thông cáo báo chí "New FAO guide shows how to grow more with fewer resources" (10/11/2026); FAO – Optimization and Minimization: Towards sustainable plant production (2026); FAO – Promoting sustainable plant production through optimization and minimization (2023); FAO – Integrated Pest Management (trang thông tin quản lý dịch hại tổng hợp).
Ảnh minh họa: Wee Hong, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).