Phân bón giả, kém chất lượng làm bà con mất tiền, mất cả mùa vụ. Từ ngày 05/8/2026, nghị định xử phạt trong lĩnh vực trồng trọt đã được thay mới. Bài này tóm tắt văn bản xử phạt đang áp dụng, mức phạt tiêu biểu và quyền của người mua.

Văn bản xử phạt nào đang áp dụng?

  • Nghị định 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ về xử phạt trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, hiệu lực từ 05/8/2026, làm Nghị định 31/2023/NĐ-CP hết hiệu lực. Vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước ngày đó thì áp dụng nghị định có hiệu lực lúc vi phạm (khoản 1 Điều 53).

  • Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP, 24/2025/NĐ-CP) về hàng giả, hàng cấm, bảo vệ người tiêu dùng: áp dụng cho phân bón giả, không rõ nguồn gốc.

  • Nghị định 119/2017/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP) về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng: áp dụng cho vi phạm về chất lượng, nhãn hàng hóa lưu thông.

Mức phạt tối đa và thời hiệu

Khoản 2 Điều 5 Nghị định 214/2026/NĐ-CP ghi: “Mức phạt tiền tối đa cho một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón đối với cá nhân là 100.000.000 đồng.” Tổ chức bị phạt gấp 02 lần mức của cá nhân. Thời hiệu xử phạt với vi phạm về sản xuất, buôn bán, nhập khẩu phân bón là 02 năm (Điều 3).

Mức phạt tiêu biểu theo Nghị định 214/2026/NĐ-CP

Với cơ sở sản xuất

  • Sản xuất phân chưa được công nhận lưu hành: từ 40.000.000 – 50.000.000 đồng (lô dưới 50.000.000 đồng) đến 80.000.000 – 90.000.000 đồng (lô từ 150.000.000 đến dưới 200.000.000 đồng); tước giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất có thời hạn, buộc tiêu hủy phân (Điều 22).

  • Sản xuất khi chưa có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất: 60.000.000 – 70.000.000 đồng (điểm d khoản 5 Điều 22).

  • Không thử nghiệm chất lượng từng lô trước khi đưa ra thị trường: 15.000.000 – 20.000.000 đồng, buộc thu hồi để thử nghiệm lại (khoản 3 Điều 22).

Với người buôn bán

  • Buôn bán phân chưa được công nhận lưu hành: từ 10.000.000 – 20.000.000 đồng (lô dưới 50.000.000 đồng) đến 40.000.000 – 50.000.000 đồng (lô từ 150.000.000 đến dưới 200.000.000 đồng); đình chỉ buôn bán từ 01 đến 15 tháng, buộc tiêu hủy hàng, nộp lại số lợi bất hợp pháp (Điều 23).

Với người sử dụng

Theo Điều 28, dùng phân không đúng hướng dẫn trên nhãn bị phạt cảnh cáo; dùng phân không có nguồn gốc xuất xứ bị phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng cho mỗi loại. Vì vậy nên mua ở chỗ đàng hoàng và giữ hóa đơn.

Phân bón giả và hàng không rõ nguồn gốc

Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả gồm cả hàng có chỉ tiêu chất lượng chính “chỉ đạt mức từ 70% trở xuống” so với mức tối thiểu đã đăng ký, công bố hoặc ghi trên nhãn, và hàng giả mạo tên, địa chỉ, mã số, bao bì của đơn vị khác.

  • Buôn bán hàng giả (Điều 9): khung cơ bản từ 1.000.000 – 3.000.000 đồng đến 50.000.000 – 70.000.000 đồng tùy giá trị hàng; phân bón bị phạt gấp hai lần (điểm b khoản 2).

  • Sản xuất hàng giả (Điều 10): khung cơ bản từ 5.000.000 – 10.000.000 đồng đến 70.000.000 – 100.000.000 đồng; phân bón cũng bị phạt gấp hai lần, tịch thu máy móc, buộc tiêu hủy.

  • Kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc (Điều 17): từ cảnh cáo hoặc 300.000 – 500.000 đồng đến 40.000.000 – 50.000.000 đồng tùy giá trị; phân bón bị phạt gấp hai lần (khoản 12).

Phân kém chất lượng chưa tới mức hàng giả xử theo Nghị định 119/2017/NĐ-CP; ví dụ bán hàng không phù hợp quy chuẩn kỹ thuật bị phạt từ 03 đến 05 lần tổng giá trị hàng vi phạm đã tiêu thụ (điểm a khoản 7 Điều 20). Trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu hình sự theo Điều 195 Bộ luật Hình sự (tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón…).

Quyền của người mua khi gặp phân bón dỏm

  • Luật Trồng trọt (khoản 1 Điều 54): người dùng phân bón được cung cấp thông tin, hướng dẫn sử dụng và “được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật”; người bán có nghĩa vụ bồi thường (Điều 51).

  • Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2024), Điều 4: được yêu cầu bồi thường khi hàng không phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng…; được khiếu nại, tố cáo, khởi kiện. Luật này áp dụng khi mua để tiêu dùng, sinh hoạt, không vì mục đích thương mại (như phân cho rau nhà, cây cảnh).

Khi nghi mua phải phân dỏm, bà con giữ lại bao bì, nhãn, hóa đơn và một ít phân làm bằng chứng, chụp ảnh vườn bị ảnh hưởng; rồi báo Ủy ban nhân dân xã, cơ quan nông nghiệp hoặc quản lý thị trường, thương lượng với người bán, không xong thì khiếu nại, khởi kiện.

Tóm lại

Từ 05/8/2026, vi phạm về phân bón xử theo Nghị định 214/2026/NĐ-CP, phạt tối đa 100.000.000 đồng với cá nhân, gấp đôi với tổ chức; phân bón giả, không rõ nguồn gốc xử theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP với mức gấp hai lần. Người mua có quyền đòi bồi thường, nhớ giữ chứng cứ.

Bà con cần tư vấn chọn phân có nguồn gốc rõ ràng, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Bài viết tóm tắt để bà con dễ hiểu, không thay thế văn bản pháp luật. Thông tin cập nhật đến tháng 10/2026; khi cần áp dụng, bà con tra cứu văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan nông nghiệp địa phương.

Tài liệu tham khảo: Nghị định 214/2026/NĐ-CP (Điều 3, 5, 22–29, 52, 53); Nghị định 31/2023/NĐ-CP (hết hiệu lực từ 05/8/2026); Nghị định 98/2020/NĐ-CP, đã sửa đổi (Điều 3, 9, 10, 17); Nghị định 119/2017/NĐ-CP, đã sửa đổi (Điều 20); Bộ luật Hình sự (Điều 195); Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14, đã sửa đổi (Điều 51, 54); Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 (Điều 3, 4).

Ảnh minh họa: Timothy A. Gonsalves, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).