Nhiều nhà vườn tự ủ phân chuồng, phân xanh để bón ruộng nhà, rồi băn khoăn: tự ủ phân bón có phải xin phép không, có phải làm hồ sơ công nhận như phân bón bán ngoài chợ không? Bài này tóm tắt quy định phân bón hiện hành để bà con biết chỗ nào được làm thoải mái, chỗ nào phải làm thủ tục.

Văn bản nào đang điều chỉnh việc này?

Tính đến tháng 11/2026, các văn bản chính bà con cần biết gồm:

  • Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14 do Quốc hội thông qua ngày 19/11/2018, có hiệu lực từ 01/01/2020; đã được sửa đổi bởi Luật số 146/2025/QH15 ở một số điều.

  • Nghị định 84/2019/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý phân bón, đã được sửa đổi bởi Nghị định 130/2022/NĐ-CP và gần nhất là Nghị định 33/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 21/01/2026).

  • Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ (ban hành ngày 18/5/2026) về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; các nội dung về phân bón áp dụng từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027.

  • Nghị định 214/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, ban hành ngày 18/6/2026, có hiệu lực từ 05/8/2026.

Tự ủ phân hữu cơ để bón ruộng nhà: không phải công nhận lưu hành

Khoản 1 Điều 36 Luật Trồng trọt nói rõ: phân bón là hàng hóa kinh doanh có điều kiện và phải được cấp Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, luật cũng nêu ba trường hợp không phải công nhận:

  • Phân bón hữu cơ sản xuất để sử dụng, không vì mục đích thương mại. Đây chính là trường hợp bà con tự ủ phân chuồng, phân xanh, rơm rạ, vỏ cà phê… để bón cho vườn, ruộng của mình.

  • Phân bón nhập khẩu thuộc các trường hợp tại khoản 2 Điều 44 (khảo nghiệm, hàng mẫu, nghiên cứu…).

  • Phân bón sản xuất để xuất khẩu theo hợp đồng với đối tác nước ngoài.

Như vậy, nhà vườn tự ủ phân hữu cơ để bón cho cây của mình thì không phải làm hồ sơ công nhận phân bón lưu hành, cũng không cần khảo nghiệm.

Hai điểm bà con hay hiểu nhầm

  • Trường hợp được miễn chỉ ghi cho phân bón hữu cơ. Luật không ghi trường hợp miễn tương tự cho việc tự phối trộn phân vô cơ (đạm, lân, kali, NPK) thành sản phẩm mới.

  • Điều kiện then chốt là không vì mục đích thương mại. Ủ để dùng thì được miễn; ủ để bán thì không còn thuộc trường hợp này.

Khi nào phải làm thủ tục?

Nếu bà con muốn đóng bao, đặt tên, bán phân ra thị trường thì đã là sản xuất, kinh doanh phân bón. Lúc đó áp dụng các quy định chung:

  • Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón: khoản 1 Điều 41 Luật Trồng trọt quy định tổ chức, cá nhân sản xuất phân bón phải có giấy này. Khoản 2 cùng điều đặt yêu cầu về địa điểm, dây chuyền thiết bị, hệ thống quản lý chất lượng, người điều hành. Giấy có thời hạn 05 năm.

  • Quyết định công nhận phân bón lưu hành: sản phẩm phải đáp ứng chỉ tiêu chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và có kết quả khảo nghiệm, trừ trường hợp được miễn khảo nghiệm (Điều 37, Điều 39 Luật Trồng trọt). Theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP, từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027, thời hạn quyết định này là 10 năm (luật gốc là 05 năm).

  • Điều kiện buôn bán phân bón: Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP cho phép từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027 không thực hiện điều kiện buôn bán phân bón tại Điều 42 Luật Trồng trọt. Nhưng phân bón bày bán vẫn phải là phân đã được công nhận lưu hành.

Nói gọn: bán phân tự ủ mà chưa có giấy chứng nhận sản xuất và chưa được công nhận lưu hành là trái quy định, có thể bị xử phạt theo Nghị định 214/2026/NĐ-CP.

Ủ phân dùng trong nhà, trang trại: nên làm gì cho yên tâm?

  • Chỉ dùng cho đất, trang trại của mình; không đóng bao, gắn nhãn, quảng cáo bán.

  • Ghi chép đơn giản nguyên liệu, ngày ủ, ngày bón để tiện truy xuất khi bán nông sản.

  • Nếu muốn mở rộng thành sản phẩm để bán, nên hỏi Sở Nông nghiệp và Môi trường địa phương trước khi đầu tư máy móc, bao bì.

Lưu ý

  • Luật chỉ dùng cụm "không vì mục đích thương mại"; trong các văn bản đã đối chiếu, chúng tôi không thấy quy định riêng về quy mô (bao nhiêu tấn, bao nhiêu héc-ta). Trang trại lớn, hợp tác xã ủ dùng chung nên hỏi cơ quan nông nghiệp địa phương.

  • Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP chỉ áp dụng có thời hạn đến hết 28/02/2027. Sau mốc này, bà con cần cập nhật xem quy định nào được giữ, quy định nào trở lại.

Tóm lại

Bà con tự ủ phân hữu cơ để bón ruộng, vườn, trang trại của mình thì không phải xin công nhận phân bón lưu hành, theo khoản 1 Điều 36 Luật Trồng trọt 2018. Khi đem bán, phân tự ủ phải đi đủ đường: giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, quyết định công nhận lưu hành, đúng quy chuẩn chất lượng.

Bà con cần tư vấn thêm cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Bài viết tóm tắt để bà con dễ hiểu, không thay thế văn bản pháp luật. Thông tin cập nhật đến tháng 11/2026; khi cần áp dụng, bà con tra cứu văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan nông nghiệp địa phương.

Tài liệu tham khảo: Quốc hội, Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14; Chính phủ, Nghị định 84/2019/NĐ-CP quy định về quản lý phân bón; Chính phủ, Nghị định 33/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các nghị định lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật; Chính phủ, Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; Chính phủ, Nghị định 214/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật.

Ảnh minh họa: Acabashi, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).