MAP 12-61-0 tan hoàn toàn: cách dùng tưới nhỏ giọt, phun lá
MAP 12-61-0 loại tan hoàn toàn khác MAP hạt bón gốc thế nào, dùng tưới nhỏ giọt và phun lá ra sao, và vì sao không được pha đậm đặc chung với canxi, magie.
Nhiều bà con hỏi: cũng là MAP, sao có loại hạt chỉ bón gốc, có loại bột trắng tan hết trong nước? Pha chung với canxi, magie được không? Bài này nói rõ cách dùng MAP loại tan hoàn toàn cho tưới và phun, nhất là chuyện pha chung sao cho khỏi kết tủa, nghẹt béc.
MAP 12-61-0 là gì?
MAP là viết tắt của mono ammonium phosphate (amoni dihydro phosphat), công thức NH₄H₂PO₄. Theo tài liệu Nutrient Source Specifics của IPNI, MAP là loại phân rắn phổ biến chứa nhiều lân nhất.
12% đạm (N) ở dạng amoni.
61% lân (P₂O₅), gần như không có kali.
Độ tan cao: khoảng 370 gam trong 1 lít nước ở 20°C (IPNI).
Lân giúp gì cho cây?
Theo Teagasc (cơ quan nông nghiệp Ireland), lân là thành phần của ATP – "đồng tiền năng lượng" của tế bào. Lân cần cho phân chia tế bào, cho bộ rễ khỏe, và đặc biệt quan trọng giai đoạn nảy mầm, ra rễ, cây con mới bén. Lân lại rất ít di chuyển trong đất, dễ bị sắt, nhôm, canxi giữ chặt, nên đưa lân tan theo nước tới vùng rễ là cách có lợi.
MAP tan hoàn toàn khác MAP hạt bón gốc ở đâu?
Khác ở độ tinh khiết:
MAP hạt thông thường: hàm lượng thường khoảng 11-52-0, vì axit phosphoric dùng sản xuất còn lẫn tạp chất. IPNI cho biết tạp chất như sắt, nhôm còn giúp hạt đỡ vón cục. Loại này hợp để bón gốc, rải hoặc bón theo hàng.
MAP tinh khiết (dạng kỹ thuật, tan nước): làm từ axit phosphoric đặc biệt sạch nên đạt khoảng 61% P₂O₅. Theo IPNI, loại này tan thành dung dịch trong, dùng được để phun lá hoặc hòa vào nước tưới.
FAO nhấn mạnh phân cho tưới nhỏ giọt phải tan tốt, không tạo váng hay cặn gây nghẹt béc.
Phản ứng axit nhẹ – lợi thế khi pha
Dung dịch MAP có pH khoảng 4–4,5, tức hơi chua (IPNI). Tính chua nhẹ này giúp:
Giảm thất thoát đạm dạng khí amoniac.
Hạn chế lân bị kết tủa trong dung dịch hơn so với khi nước bị kiềm. Tài liệu khuyến nông Đại học Florida cho biết các nguồn lân tan nước chỉ ít kết tủa khi hỗn hợp nước tưới còn giữ được độ chua.
Dùng MAP tan hoàn toàn vào giai đoạn nào?
Ra rễ, cây con mới trồng: lúc cây cần lân nhiều cho bộ rễ và sinh trưởng ban đầu (Teagasc).
Tưới nhỏ giọt định kỳ: bổ sung lân đều theo nước tưới.
Phun lá: khi cần bổ sung lân nhanh. Về giai đoạn phân hóa mầm hoa, các nguồn chúng tôi đã đọc không nêu khuyến cáo cụ thể cho MAP, nên bà con hỏi kỹ thuật trước khi dùng cho mục đích này.
Tương thích: KHÔNG trộn đậm đặc với canxi, magie
Đây là phần quan trọng nhất. IPNI ghi rõ: dung dịch phun lá hay nước tưới có MAP không nên trộn với phân chứa canxi hoặc magie. Lý do là gốc phosphat gặp canxi tạo canxi phosphat, gặp magie tạo magie phosphat – cả hai đều không tan. Đại học Florida (HS1202) cho biết kết tủa này làm nghẹt ống và béc.
Những loại thường gây kết tủa khi trộn đậm đặc với MAP:
Canxi nitrat, canxi clorua và các phân bón canxi khác.
Magie sulfat, magie nitrat.
Ngoài phân, chính nguồn nước cũng có thể gây chuyện. Bộ Nông nghiệp bang Victoria (Úc) lưu ý nước cứng hoặc nước giếng nhiều sắt có thể phản ứng với phân lân. Đại học Florida khuyên không bơm axit phosphoric khi tổng canxi và magie trong nước trên 50 ppm.
Cách dùng 2 bồn A/B
Theo Bộ Nông nghiệp bang Victoria, phân chứa lân hoặc lưu huỳnh nên bơm tách riêng với phân chứa canxi, và nhiều nhà vườn thâm canh dùng bồn riêng cho việc này. Cách làm phổ biến:
Bồn A: phân canxi (như canxi nitrat), có thể kèm phân đạm, kali nitrat.
Bồn B: MAP 12-61-0, có thể kèm phân kali không chứa canxi, magie như kali sulfat.
Phân magie: không để chung bồn đậm đặc với MAP. Magie sulfat cũng không để chung với canxi vì tạo thạch cao (Đại học Florida). Tốt nhất bơm riêng, xả ống giữa các lần, hoặc hỏi kỹ thuật trước.
Hai bồn chỉ gặp nhau khi đã pha loãng trong đường ống chính. Nếu chỉ có một bơm hút, bơm lần lượt từng bồn và xả nước sạch ở giữa.
Đại học Florida khuyên xả sạch phân canxi khỏi hệ thống trước khi bơm lân, và sau mỗi lần bơm phân chạy nước sạch ít nhất 30 phút để rửa ống, béc.
FAO khuyên hòa phân trong thùng riêng trước, khuấy đều, định kỳ dọn cặn đáy bồn.
Thử bằng lọ trước khi pha bồn lớn
Đại học Florida hướng dẫn: lấy nước tưới cho vào lọ thủy tinh, pha phân theo đúng tỷ lệ sẽ dùng ngoài đồng, để quan sát 1–2 giờ. Nếu nước đục như sữa hoặc có cặn thì không nên bơm vào hệ thống.
Lưu ý
Nồng độ phun lá: các nguồn chúng tôi tham khảo không nêu con số cụ thể cho MAP, nên bà con pha theo hướng dẫn trên bao bì và thử trên vài cây trước khi phun cả vườn.
Không pha chung MAP với phân canxi, magie trong cùng bình phun đậm đặc.
MAP rất tinh khiết dễ hút ẩm, vón cục (IPNI): bảo quản nơi khô, buộc kín bao.
Không dùng MAP hạt bón gốc cho tưới nhỏ giọt.
Tóm lại
MAP 12-61-0 tan hoàn toàn là nguồn lân đậm đặc, hơi chua, hợp cho tưới nhỏ giọt và phun lá, nhất là giai đoạn ra rễ và cây con. Nguyên tắc vàng: tách MAP khỏi canxi, magie bằng hai bồn A/B, thử lọ trước, xả ống sau mỗi lần bơm. Bà con có thể tham khảo MAP 12-61 loại tan trong nước.
Bà con cần tư vấn thêm cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: IPNI – Nutrient Source Specifics: Monoammonium Phosphate (MAP); Đại học Florida (UF/IFAS) – How to Reduce Clogging Problems in Fertigation (HS1202) và Fertigation for Citrus Trees (HS1306); Bộ Nông nghiệp bang Victoria (Úc) – Fertigation; FAO – Pressurized Irrigation Techniques, Chương 16: Fertigation; Teagasc (Ireland) – Phosphorus.
Ảnh minh họa: Vis M, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
Chelate Asia MAP 12-61-0 Tưới nhỏ giọt bồn A/B fertigation kết tủa canxi phosphat mono ammonium phosphate phun lá phân lân tan tương thích phân bón