Kinh nghiệm chăm sóc từng loại cây, từng giai đoạn: xử lý ra hoa, đậu trái, nuôi trái, phòng trừ sâu bệnh, cải tạo đất, tưới tiêu và mô hình canh tác hiệu quả.
Sau khi mắt cua sầu riêng nhú, cần chuyển dần từ giai đoạn xử lý ra hoa sang nuôi mầm hoa và chuẩn bị cơi đọt. Mục tiêu là giúp mắt cua phát triển tương đối đồng đều, phục hồi độ ẩm và dinh dưỡng từng bước, sau đó bố trí cơi đọt đi sau mắt cua để cơi lá kịp trưởng thành trước xổ nhụy, hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng với hoa và trái non.
Quản lý đọt sầu riêng phải thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của trái. Giai đoạn trái non cần hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng; sau đó có thể chủ động tạo và nuôi cơi đọt để bộ lá trưởng thành trước khi trái tăng kích thước và vào cơm mạnh. Kéo đọt, thả đọt, nuôi đọt và chặn đọt vì vậy cần được hiểu đúng và áp dụng theo tình trạng thực tế của cây
Sau mưa lớn, đất vườn còn ướt sũng và bão hòa nước khiến bộ rễ có nguy cơ thiếu oxy, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Việc vội vàng rải NPK có thể làm tăng áp lực muối vùng rễ và gây thất thoát dinh dưỡng. Nhà vườn nên ưu tiên thoát nước, kiểm tra tình trạng rễ, chờ đất thông thoáng rồi mới cung cấp dinh dưỡng phù hợp.
Trong giai đoạn làm bông, mắt cua sầu riêng bị đen, khô và khó phát triển có thể do nhiều yếu tố như thời tiết ẩm ướt, nấm bệnh, cây phát triển cơi đọt hoặc sử dụng thuốc kích không phù hợp. Xác định đúng nguyên nhân giúp bà con có hướng xử lý phù hợp, bảo vệ mắt cua và hỗ trợ quá trình ra hoa phát triển ổn định.
Từ nhú mắt cua đến xổ nhụy, sầu riêng cần được quản lý đồng thời nước, bộ rễ, cơi đọt và dinh dưỡng. Miền Tây thường can thiệp và kéo đọt sớm hơn, trong khi miền Đông – Tây Nguyên thường chờ mắt cua phát triển rõ mới cấp nước và dinh dưỡng. Quan trọng nhất là giúp cơi đọt trưởng thành trước xổ nhụy, tránh cạnh tranh dinh dưỡng giữa đọt non và hoa
Sau thu hoạch, bộ rễ cây ăn trái thường suy yếu và khả năng hấp thu dinh dưỡng giảm. Thay vì bón phân mạnh ngay, nên kiểm tra vùng rễ, xử lý nguyên nhân và ưu tiên kích rễ trước. Khi rễ trắng mới hình thành và cây phục hồi khả năng hấp thu, mới tăng dần lượng phân bón.
Sầu riêng lá nhỏ, chậm ra đọt có thể liên quan đến suy rễ, úng, mặn, pH đất hoặc ảnh hưởng của phân – thuốc. Bà con cần xác định và xử lý nguyên nhân trước, sau đó mới hỗ trợ cây giảm stress, phục hồi bộ rễ và hình thành cơi lá mới khỏe hơn.
Chuối có thể bị sốc phân khi bón quá liều, rải phân sát gốc, bón lúc đất quá khô hoặc tưới phân quá đậm đặc, làm nồng độ muối vùng rễ tăng cao và gây tổn thương rễ. Khi phát hiện, cần ngừng bón phân, loại bỏ phân dư, tưới rửa muối nếu đất thoát nước tốt và duy trì độ ẩm phù hợp.
Sau thu hoạch, đất có thể bị chai cứng, đóng váng và kém thông thoáng, làm bộ rễ suy yếu và cây chậm phục hồi. Cần ưu tiên xới nhẹ lớp đất mặt, bổ sung chất hữu cơ kết hợp Humic, sử dụng Fulvic hỗ trợ bộ rễ và duy trì độ ẩm đất hợp lý. Khi đất và rễ phục hồi tốt mới tăng dần NPK để cây tái tạo thân, cành và bộ lá.
Giai đoạn 4–5 tháng tuổi là thời kỳ quan trọng trước khi cây chuối bước sâu vào giai đoạn sinh sản. Mục tiêu chăm sóc không chỉ là thúc cây lớn nhanh mà cần tập trung phát triển bộ rễ khỏe, thân giả to chắc, duy trì bộ lá xanh khỏe và cung cấp dinh dưỡng cân đối. Cần quản lý tốt nước, hạn chế úng rễ, kiểm soát chồi cạnh tranh và tránh bón quá thiên về đạm.
Khi cây bị ngập úng do mưa kéo dài, cần ưu tiên thoát nước và giúp vùng rễ thông thoáng trước khi kích rễ hoặc bón phân. Sau khi đất ráo có thể xử lý vi sinh, hỗ trợ cây bằng Brassinolide và tiến hành kích rễ bằng IBA-K, Na-NAA, rong biển, trung – vi lượng. Chỉ nên bón phân phục hồi khi kiểm tra thấy rễ trắng mới bắt đầu phát triển.
Nứt cơm, bể cơm sầu riêng không nên quy về một nguyên nhân duy nhất. Tốc độ phát triển trái, sức khỏe bộ rễ, khả năng quang hợp, nước tưới và sự cân đối NPK, K, Ca, Mg, Bo đều có thể ảnh hưởng đến quá trình tích lũy vật chất và chất lượng cơm.
