Thắp đèn thanh long (nhiều nơi gọi là chong đèn) là cách nhà vườn kéo cây ra hoa trái vụ vào mùa ngày ngắn. Bà con hay hỏi: thắp mấy giờ mỗi đêm, bao nhiêu đêm thì ra nụ, dùng đèn gì cho đỡ tốn điện.
Trả lời ngắn theo nghiên cứu nước ngoài: thường thắp 4–6 giờ mỗi đêm, liên tục khoảng 5–7 tuần thì nụ ra; đèn sợi đốt 100 W, compact 23 W, LED 15 W đều đã được thử thành công. Trời lạnh quá thì thắp bao nhiêu cũng khó ra hoa.
Vì sao thắp đèn thanh long lại ra hoa?
Thanh long là cây ngày dài: theo một nghiên cứu trên tạp chí International Journal of Molecular Sciences (2024), cây không ra hoa khi ngày có dưới 12 giờ chiếu sáng. Ngoài trời, thanh long thường ra hoa khoảng tháng 5 đến tháng 11; tháng 11 đến tháng 3 ngày ngắn, nắng yếu nên cây nghỉ.
Thắp đèn ban đêm "ngắt" đêm dài thành hai đêm ngắn, cây tưởng đang mùa ngày dài nên phân hóa mầm hoa. Ở Hải Nam (Trung Quốc), cây không thắp đèn không ra hoa suốt mùa đông.
Thắp đèn thanh long vào thời điểm nào?
Một nghiên cứu trên thanh long ruột đỏ thắp từ khoảng tháng 9 đến tháng 3 năm sau để có trái nghịch vụ.
Ở Hải Nam, thường thắp từ tháng 11 đến tháng 3; một thí nghiệm thắp liên tục từ 1/1 đến 31/3.
Nhiệt độ quyết định thành bại. Ở Hải Nam, thắp đủ sáng thì cây ra hoa khi nhiệt độ không khí thấp nhất từ 15 °C trở lên. Thí nghiệm buồng khí hậu với thanh long ruột trắng khắt khe hơn: ra hoa ở ngày/đêm từ 29/19 °C trở lên, không ra hoa dưới 27/17 °C.
Gặp rét kéo dài thì dời lịch thắp sang lúc trời ấm.
Thắp bao nhiêu giờ mỗi đêm, bao nhiêu đêm?
Số giờ mỗi đêm
Hải Nam: thắp 5 giờ mỗi đêm, từ 18 giờ 30 đến 23 giờ 30.
Bangladesh: so sánh 6, 8 và 10 giờ, tốt nhất là 6 giờ (18 giờ đến 24 giờ) với bóng sợi đốt 100 W.
Một thí nghiệm so ba khung 4 giờ (đầu hôm, giữa đêm, gần sáng): khung giữa đêm (22 giờ 30–2 giờ 30) tốt nhất, có lứa hoa nở sớm hơn đối chứng 15 ngày.
Một nghiên cứu trên thanh long ruột đỏ khuyên thắp quanh nửa đêm: cuối thu chỉ cần 1 giờ, đầu xuân 4 giờ; thắp 4–6 giờ như thường làm hay khiến cây ra hoa quá nhiều.
Số đêm thắp
Miền Nam Đài Loan, 23 dòng thanh long ruột đỏ – hồng, thắp 4 giờ mỗi đêm, độ sáng 150–220 lux: cần 33 đến 48 ngày thì ra hoa, cả 23 dòng đều đáp ứng.
Từ nhú nụ đến hoa nở rộ mất khoảng 20–25 ngày (Hải Nam).
Thắp đèn thanh long bằng đèn gì?
Đèn sợi đốt: một nghiên cứu trên giống ruột đỏ Da Hong dùng bóng 100 W, 4 giờ mỗi đêm; vườn nhà lưới có thắp đèn cho 4 lứa hoa mùa xuân, 3 lứa mùa đông. Hiệu quả nhưng tốn điện nhất.
Đèn compact: cùng nghiên cứu dùng bóng 23 W thay sợi đốt 100 W.
Đèn LED: Hải Nam dùng LED 15 W pha đỏ – xanh lam tỷ lệ 7:1, độ sáng trên 110 lux trong phạm vi 1,5 m. Tổng quan trên tạp chí PeerJ (2025) dẫn thử nghiệm treo LED cách cây khoảng 50 cm, bóng cách nhau 1,5 m.
Quan trọng nhất là ánh sáng phủ đều, trụ nào cũng được chiếu. Mức sáng trong thí nghiệm chỉ khoảng 110–220 lux: không cần chói, cần đều và đủ số đêm.
Chăm sóc dinh dưỡng kèm khi thắp đèn
Thắp đèn chỉ "ra lệnh" cho cây ra hoa; nuôi được nụ, giữ được trái là nhờ dinh dưỡng và nước. Khuyến nông Đại học Florida (UF/IFAS) hướng dẫn:
Phân cân đối dạng 6-6-6, 8-3-9 hoặc 8-4-12 có 2–3% magie; cây từ năm thứ tư bón 227–341 g mỗi cây, 3–4 lần mỗi năm.
Phun vi lượng 4–6 lần trong mùa ấm; đất kiềm tưới sắt chelate quanh gốc.
Mùa khô giúp phân hóa hoa, nhưng đã ra hoa mà để hạn thì năng suất kém: tưới định kỳ từ ra hoa đến thu hoạch, tránh úng.
Các chai "kích ra hoa" pha sẵn được pha từ hoạt chất gốc như lân, kali, vi lượng hay chất điều hòa sinh trưởng. Bà con muốn tự pha để nuôi hoa, nuôi trái thì xem Combo Thanh Long hoặc magie sunphat bổ sung magie, liều theo hướng dẫn trên bao bì. Xem thêm các loại kích ra hoa đang bán.
Lưu ý
Dây điện, đui đèn ngoài vườn phải chống nước, có cầu dao chống giật.
Thắp quá dài dễ ra hoa ồ ạt, cây nuôi không xuể; nhiều nụ thì tỉa bớt.
Hỏi nhanh – đáp gọn
Thắp đèn thanh long mấy giờ mỗi đêm? Thường 4–6 giờ; có nghiên cứu cho thấy cuối thu 1 giờ quanh nửa đêm đã có tác dụng, đầu xuân nên 4 giờ.
Thắp bao lâu thì ra nụ? Thí nghiệm ở Nam Đài Loan cần 33–48 đêm liên tục.
Đèn LED có thay được bóng sợi đốt không? Được. LED 15 W đã làm thanh long ra hoa mùa đông ở Hải Nam, tốn điện ít hơn nhiều.
Tự pha phân từ hoạt chất gốc có rẻ hơn mua chai pha sẵn không? Thường rẻ hơn, chủ động liều, nhưng phải cân đong kỹ, pha đúng hướng dẫn trên bao bì.
Tóm lại
Thắp đèn thanh long là bù phần ngày thiếu trong mùa đông: khoảng 4–6 giờ mỗi đêm (giữa đêm tốt hơn), liên tục 5–7 tuần, sáng đều; chọn lúc trời không quá lạnh, bón đủ phân có magie, tưới đều từ khi ra hoa.
Bà con cần tư vấn chăm thanh long mùa thắp đèn, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: Xiong và cs. (2020), BMC Genomics – chiếu sáng bổ sung kích ra hoa thanh long mùa đông. Wang và cs. (2024), International Journal of Molecular Sciences – chiếu sáng vườn thanh long mùa đông. Chen và cs. (2025), PeerJ – tổng quan chiếu sáng LED cho thanh long. UF/IFAS Extension – Pitaya (Dragonfruit) Growing in the Florida Home Landscape (HS303).
Ảnh minh họa: Janak Bhatta, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).