Phân 19-19-19 có tác dụng gì? Công thức tưới nhỏ giọt tự pha
Phân 19-19-19 có tác dụng gì, dùng lúc nào? Công thức phân tưới nhỏ giọt 19-19-19+TE tự pha cho 100 kg: thành phần, chia bao A – B khỏi kết tủa, liều 1 g/L, lượng mỗi tuần.
Phân 19-19-19 có tác dụng gì mà nhà vườn tưới nhỏ giọt nào cũng hỏi? Đây là phân ba số đều, đạm – lân – kali bằng nhau, dùng khi cây đang lớn: sau trồng, nuôi thân lá, ra đọt, phục hồi sau thu hoạch. Bà con tự trộn được 100 kg phân tưới nhỏ giọt 19-19-19+TE từ các hoạt chất gốc tan hoàn toàn: urê, kali nitrat, MAP, MKP, canxi nitrat, vi lượng chelate. Bài này cho lượng từng thứ, cách chia hai bao A – B để khỏi kết tủa, liều và lượng châm mỗi tuần.
Phân 19-19-19 có tác dụng gì, dùng cho cây nào
Ba số bằng nhau: cây nhận đạm, lân, kali cân đối, không thiên về đọt hay trái. Phân 3 số đều hợp lúc cây xây bộ khung: rau, dưa lưới, cà chua, ớt trước ra hoa; cây ăn trái, cà phê, tiêu ra đọt sau thu hoạch; cây con, cây chậu. Khuyến nông Đại học Mississippi (Hoa Kỳ) nêu nguyên tắc tưới phân qua nhỏ giọt: cho ăn ít khi cây nhỏ, tăng khi mang trái; ra hoa nuôi trái thì đổi sang công thức nhiều kali. Tài liệu này cũng nhắc lân kém di động, nên bón lót; công thức 19% lân hợp vườn chưa bón lót lân, cây trên giá thể. Muốn cây bung đọt mạnh hơn, xem các loại kích thích sinh trưởng đang bán.
Thành phần cho 100 kg thành phẩm
| Nguyên liệu | Lượng cho 100 kg | Bao | Vai trò |
|---|---|---|---|
| Urê (N 46%) | 27,5 kg | B | Đạm chính |
| Kali nitrat (N 13%, K2O 46%) | 19 kg | A | Kali, đạm nitrat |
| MKP (P2O5 52%, K2O 34%) | 17,5 kg | B | Lân, kali; làm chua nhẹ |
| MAP 12-61 (N 12%, P2O5 61%) | 16 kg | B | Lân chính, đạm amoni |
| Kali sunphat (K2O 52%, S 18%) | 7,5 kg | B | Kali không clo, lưu huỳnh |
| Canxi nitrat (N 15,5%, Ca 19%) | 6,5 kg | A | Canxi, đạm nitrat |
| Magie nitrat 6 nước (N 11%, Mg 9%) | 5 kg | A | Magie |
| Sắt chelate Fe-EDTA 13% | 0,5 kg | A | Sắt |
| Kẽm chelate Zn-EDTA 15% | 0,25 kg | B | Kẽm |
| Mangan chelate Mn-EDTA 13% | 0,1 kg | B | Mangan |
| Bo octaborat DOT (B 20,5%) | 0,1 kg | B | Bo |
| Đồng chelate Cu-EDTA 15% | 0,05 kg | B | Đồng |
| Tổng | 100 kg | A 31 + B 69 | Không chất độn |
| Hàm lượng thành phẩm | N 18,6%; P2O5 18,9%; K2O 18,6% | S 1,35%; Ca 1,2%; Mg 0,45% | Fe 650, Zn 375, B 205, Mn 130, Cu 75 ppm |
Hàm lượng thành phẩm tính theo hàm lượng chuẩn của nguyên liệu: đạm 18,6%, lân 18,9%, kali 18,6%. Nguyên liệu khác hàm lượng thì thành phẩm lệch theo.
Nguyên liệu: cách chọn và tác dụng từng loại
Urê: tan nhanh, nước lạnh đi khi tan. Sở Công nghiệp Sơ cấp New South Wales (Úc) xếp urê là đạm ưa dùng cho tưới nhỏ giọt: đậm đặc, rẻ, ít rửa trôi; đất lạnh cần nitrat thì công thức đã có 4% đạm nitrat.
Kali nitrat: tài liệu Úc khuyên dùng vì tan tốt, kèm đạm; Mississippi nhắc nó khó tan nhất trong bảng phân tưới, chỉ hòa khoảng 120 g mỗi lít nước lạnh.
MAP, MKP: dùng loại tan hoàn toàn như MAP 12-61 tan trong nước; MAP kỹ thuật có tới 11% cặn (bảng Úc). Hai muối cho dung dịch chua (pH 4–5 theo Viện Dinh dưỡng Cây trồng Quốc tế IPNI), giúp bồn B ít kết tủa.
Kali sunphat: tan kém nhất nhóm (Úc: 11 kg/100 L; IPNI: 120 g/L), chỉ 7,5 kg nên tan hết; chọn loại mịn, không clo; IPNI ghi hợp mọi thứ trừ canxi.
Canxi nitrat, magie nitrat: tan rất tốt nhưng hút ẩm mạnh; dùng loại cấp phân bón như Canxi nitrat N 15,5% – CaO 26%. Mississippi nhắc hai muối nitrat này có thể nổi váng tạp chất, vớt bỏ trước khi châm.
Vi lượng chelate EDTA: tan hoàn toàn, không kết tủa với lân, ví dụ Sắt chelate Fe-EDTA 13%; Khuyến nông Đại học bang North Dakota lưu ý Fe-EDTA chỉ giữ sắt ở pH đất dưới 6,3, đất kiềm dùng Fe-EDDHA.
Cách trộn
Bước 1 – cân thành hai bao, không gộp. Bao A (31 kg): canxi nitrat 6,5 + magie nitrat 5 + kali nitrat 19 + sắt chelate 0,5. Bao B (69 kg): urê 27,5 + MKP 17,5 + MAP 16 + kali sunphat 7,5 + kẽm 0,25 + mangan 0,1 + bo 0,1 + đồng 0,05. Khuyến nông Đại học bang Pennsylvania dặn giữ canxi ở bồn khác với sunphat và phốt phát vì chúng kết tủa, nghẹt béc; Mississippi cũng ghi vậy với dung dịch đặc. Vi lượng trộn trước với vài kg urê rồi mới đảo cả bao.
Bước 2 – dung dịch mẹ: bồn A hòa 3,1 kg bao A trong 100 L nước; bồn B hòa 6,9 kg bao B trong 100 L. Khi tưới, mỗi bồn châm 1 L cho 100 L nước → 1 g/L. Không pha đặc quá 5 lần mức này vì kali sunphat, MAP tới giới hạn tan.
Pha thẳng vào phuy 200 L: 62 g bao A + 138 g bao B; A tan hết rồi mới cho B. Nước mềm thì chung phuy được; nước giếng nhiều vôi thử một xô trước, đục hay cặn là phải châm riêng.
Cách châm: tài liệu Úc khuyên ba giai đoạn — tưới cho đất ướt, châm phân, tưới nước sạch xả ống. Mississippi dặn lên đủ áp rồi mới châm, điểm châm trước bộ lọc, không châm chung hóa chất bảo vệ thực vật hay clo; Alabama nhắc lắp van một chiều.
Lưu ý khi trộn
Không gộp A và B một bao khô: canxi, magie nitrat hút ẩm, bao ướt, vón, canxi gặp phốt phát, sunphat thành cặn không tan.
Nước cứng: tài liệu Úc cảnh báo MAP với nước nhiều canxi, magie dễ kết tủa phốt phát, nghẹt béc; thử trong xô trước, cần thì hạ pH nước bằng axit.
Không cộng thêm canxi bo, vi lượng sunphat vào cùng bồn. Phân ăn mòn kim loại: dùng bồn, ống nhựa. Cân bột đeo khẩu trang, găng tay.
Bảo quản
Hai bao đựng túi hai lớp, buộc kín, nơi khô mát; bao A hút ẩm nhanh, trộn đủ dùng vài tuần. Dung dịch mẹ dùng trong ngày; ống hút của bộ châm cách đáy bồn 30 cm, có lưới lọc (Mississippi).
Nồng độ sử dụng khuyến cáo
Liều khuyến cáo: 1 g cho 1 lít nước tưới; bình 16 L: 16 g; phuy 200 L: 200 g; 1 m³: 1 kg. Tài liệu Úc giới hạn tổng muối trên đường ống 5 g/L; cây lớn khỏe có thể lên 2 g/L, không hơn.
Lượng mỗi tuần: Mississippi tính cho cà chua 7–14 pound đạm/acre/tuần (8–16 kg N/ha). Với phân 18,6% đạm là 42–84 kg/ha/tuần, tức 4–8 kg cho 1.000 m², cây đang lớn dùng mức thấp; ở 1 g/L cần 4–8 m³ nước. Nước tưới ít hơn thì chia nhiều lần, không tăng nồng độ.
Ở nồng độ này cây nhận được bao nhiêu
Nồng độ trong nước tưới (ppm) = hàm lượng (%) × số gam mỗi lít × 10. Với 1 g/L:
| Chất | Trong nước tưới (1 g/L) |
|---|---|
| Đạm (N) | 186 ppm (urê 127, nitrat 40, amoni 19) |
| Lân | 189 ppm P2O5 (82 ppm P) |
| Kali | 186 ppm K2O (154 ppm K) |
| Lưu huỳnh / Canxi / Magie | 13,5 / 12 / 4,5 ppm |
| Sắt / Kẽm / Bo / Mangan / Đồng | 0,65 / 0,38 / 0,21 / 0,13 / 0,075 ppm |
So với dung dịch thủy canh Sonneveld cải tiến trong ví dụ của Khuyến nông Pennsylvania (đạm 150, lân 31, kali 210, canxi 90, magie 24 ppm), công thức này nhiều đạm, lân hơn nhưng canxi, magie thấp hơn hẳn: hai chất đó phải từ đất, vôi, dolomite bón nền (tài liệu Úc khuyên rải theo cách thông thường), nên không dùng cho thủy canh. Tưới dư nước sẽ đẩy phân xuống dưới tầng rễ (Mississippi).
Tần suất
Châm 1 lần mỗi tuần là đủ với đất thịt (theo Mississippi); đất cát, giá thể chia 2–3 lần, tổng không đổi. Vườn đã bón lót thì bắt đầu châm sau trồng 2 tuần; ra hoa chuyển công thức nhiều kali, dùng tiếp 3 số đều cây dễ ra đọt thay vì ra hoa.
Dùng quá liều / tác dụng không mong muốn
Xót rễ, nghẹt béc khi pha đặc, châm dồn: Mississippi cảnh báo phân hòa không hết lắng đáy, béc nghẹt vì phân không tan gần như không thông lại được.
Thừa đạm: lá mềm, lóng dài, cây vống, ít hoa, dễ sâu bệnh.
Chua đất: ấn phẩm phân vô cơ của Mississippi tính urê cần 1,8, MAP cần 5,3 phần vôi mỗi phần đạm; 100 kg phân này tương đương khoảng 33 kg vôi. Đo pH đất mỗi vụ.
Vi lượng: bo 0,21 ppm là an toàn, nhưng chồng thêm phân bo, kẽm, đồng khác suốt vụ thì vượt ngưỡng.
Hỏi nhanh – đáp gọn
Phân 19-19-19 có tác dụng gì? Cấp đạm, lân, kali bằng nhau cho cây đang lớn nuôi thân, lá, rễ cân đối; bà con gọi là phân 3 số đều, NPK cân bằng.
Phân 19-19-19 dùng cho cây gì, lúc nào? Rau, dưa, cà chua, ớt trước ra hoa; cây ăn trái lúc ra đọt sau thu hoạch; cây con. Ra hoa, nuôi trái đổi sang kali cao.
Pha cho phuy 200 lít bao nhiêu? 200 g (62 g bao A + 138 g bao B), A tan hết rồi mới cho B.
Tự pha từ hoạt chất gốc có lợi gì? Biết rõ trong bao có gì, chỉnh tỷ lệ theo vụ, không trả tiền bao bì; đổi lại phải cân đúng, giữ hai bao A – B. Cần thêm trung vi lượng, xem nhóm bổ sung trung vi lượng.
Lưu ý pháp lý
Công thức để bà con tham khảo, tự pha dùng trong vườn nhà, không đóng gói bán.
Theo Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14 (sửa đổi bởi Luật số 146/2025/QH15), phân bón lưu hành phải có Quyết định công nhận lưu hành (Điều 36), cơ sở sản xuất phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất (Điều 41), chi tiết tại Nghị định 84/2019/NĐ-CP (đã sửa đổi); tra hiệu lực trên vanban.chinhphu.vn.
Dùng hóa chất có nhãn, mang bảo hộ. Kết quả tùy đất, cây, nước, thời tiết; châm thử một hàng, để vài cây đối chứng.
Tóm lại
Phân 19-19-19 là phân 3 số đều cho cây đang lớn; tự pha 100 kg từ 12 nguyên liệu, cân thành hai bao A (31 kg) và B (69 kg), hòa hai bồn mẹ riêng, châm 1 g/L, mỗi tuần 4–8 kg cho 1.000 m², ra hoa thì đổi công thức; không dùng cho thủy canh.
Bà con cần tư vấn chọn nguyên liệu hay chỉnh công thức theo nước tưới, đất vườn mình, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Nguồn: Bộ phận kỹ thuật Chelate Asia.
Tài liệu tham khảo: NSW DPI (Úc) – Horticultural fertigation; Khuyến nông Đại học Mississippi – P2037 Fertigation basics, P2500 Inorganic fertilizers (2024); Khuyến nông Đại học bang Pennsylvania – Hydroponics: two basic equations; IPNI – Selecting the right source of potassium fertilizer; Khuyến nông Đại học bang North Dakota – Iron chlorosis in trees (F1868); Khuyến nông Alabama – Fertigation of vegetable crops; Luật Trồng trọt 31/2018/QH14; Nghị định 84/2019/NĐ-CP.
Ảnh minh họa: Vis M, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
Chelate Asia NPK 19-19-19 hoạt chất gốc cách pha phân tưới nhỏ giọt công thức tưới nhỏ giọt phân 19-19-19 có tác dụng gì phân 3 số đều phân NPK tưới nhỏ giọt phân bón cho cây con phân bón cho hệ thống tưới nhỏ giọt phân tan hoàn toàn