Thanh long là cây họ xương rồng nên nhiều bà con nghĩ cây "ăn ít", bón qua loa cũng được. Thực tế cây leo trụ, ra nhiều đợt hoa trái nên cần dinh dưỡng đều đặn, nhất là trong ba năm đầu khi cây đang phủ kín đầu trụ. Bài này chia sẻ công thức bón gốc cho thanh long theo tuổi cây của Chelate Asia, tổng hợp từ tài liệu trồng thanh long của Viện Khoa học Thực phẩm và Nông nghiệp, Đại học Florida (UF/IFAS), có quy đổi ra gam cho mỗi trụ.

Nguyên tắc chung

  • Bón ít mà nhiều lần: rễ thanh long ăn nông, bón dồn một lần dễ xót rễ và phí phân.

  • Dùng phân NPK cân đối có magie: tài liệu UF/IFAS gợi ý các loại 6-6-6, 8-3-9 hoặc 8-4-12 có 2–3% magie, hay công thức tương tự.

  • Luôn kèm phân chuồng hoai hoặc phân hữu cơ ủ kỹ rải quanh gốc, không để chạm sát thân.

  • Bổ sung vi lượng bằng cách phun lá trong mùa mưa ấm, và bổ sung sắt chelate qua gốc nếu đất có vôi, pH cao.

Lượng phân dưới đây tính cho một cây (một hom trồng). Nếu mỗi trụ trồng 3–4 hom thì bà con nhân lên theo số hom trên trụ.

Công thức bón gốc thanh long theo tuổi cây

Năm thứ nhất

  • Liều khuyến cáo: khoảng 113 g NPK (loại 6-6-6, 8-3-9 hoặc 8-4-12 có magie) cho mỗi cây, 2 tháng bón một lần, tức khoảng 6 lần trong năm.

  • Phân chuồng hoai: khoảng 1,8 kg mỗi cây, rải quanh gốc.

  • Vi lượng: phun lá 4–6 lần trong mùa mưa ấm (thời gian tương ứng tháng 3 đến tháng 9 ở Florida).

  • Đất vôi, pH cao: tưới quanh gốc mỗi cây 7–14 g sắt chelate. Đất trung tính hoặc chua thì có thể rải một ít sắt sunfat ở gốc.

Năm thứ hai và thứ ba

  • Liều khuyến cáo: tăng dần lên 136–181 g NPK mỗi cây, vẫn 2 tháng một lần.

  • Phân chuồng hoai tăng dần lên khoảng 2,7 kg mỗi cây.

  • Số lần phun vi lượng giữ như năm đầu; sắt chelate tưới gốc tăng dần lên 21–28 g mỗi cây (đất pH cao).

Từ năm thứ tư trở đi (cây cho trái ổn định)

  • Liều khuyến cáo: 227–340 g NPK mỗi cây mỗi lần, bón 3–4 lần trong năm.

  • Phân chuồng hoai hoặc phân hữu cơ ủ: khoảng 2,3 kg mỗi cây mỗi lần, bón 2 lần trong năm.

  • Vi lượng phun lá và sắt chelate giữ như năm thứ ba.

Quy đổi đơn vị

Tài liệu tiếng Anh ghi theo pound và ounce. Chelate Asia đã đổi sang gam theo: 1 pound = 453,6 g; 1 ounce = 28,35 g. Ví dụ: 0,25 pound = 113 g; 0,3–0,4 pound = 136–181 g; 0,5–0,75 pound = 227–340 g; 4 pound = 1,8 kg; 6 pound = 2,7 kg; 5 pound = 2,3 kg; 0,25–0,5 ounce = 7–14 g; 0,75–1 ounce = 21–28 g.

Ví dụ cho một trụ 4 cây năm thứ hai

Mỗi cây 136–181 g NPK, trụ có 4 cây thì mỗi lần bón khoảng 544–724 g NPK cho cả trụ, chia đều quanh chân trụ, 2 tháng một lần. Phân chuồng: 4 × 2,7 kg ≈ 11 kg cho một trụ trong năm, bà con có thể chia làm 2 lần rải.

Cách bón

  • Rải phân thành vòng quanh gốc, cách thân một khoảng, rộng dần theo tán rễ. Rễ cây lớn lan ra ngoài cả mép tán.

  • Bón xong tưới nước nhẹ cho phân tan, không xới sâu làm đứt rễ.

  • Phủ gốc bằng rơm rạ, vỏ trấu, cỏ khô để giữ ẩm và hạn chế cỏ, nhưng chừa khoảng hở quanh thân.

  • Có thể dùng thêm Magie Sulfate (MgSO₄.7H₂O) khi phân NPK đang dùng không có magie, bón theo hướng dẫn trên bao bì.

Lưu ý khi pha và bón

  • Thứ tự: rải phân chuồng hoai trước, NPK sau, rồi mới tưới nước. Sắt chelate thì hòa trong xô nước sạch, tưới đều quanh gốc, không trộn chung với phân lân đậm đặc.

  • Thanh long cần một thời gian khô trong mùa khô để phân hóa hoa; khi cây đã ra hoa thì tưới đều đặn đến lúc thu hoạch. Không để gốc úng lâu vì dễ thối rễ, thối gốc.

  • Không bón nhiều đạm quanh khu vực trồng, vì UF/IFAS lưu ý bón nặng có thể làm giảm ra trái và chất lượng trái.

  • Thử trước trên vài trụ khi đổi loại phân mới, quan sát 1–2 tuần rồi mới áp dụng cả vườn.

  • Đất mỗi vùng khác nhau; nên đo pH và phân tích đất để điều chỉnh lượng phân cho sát hơn.

Tóm lại

Thanh long bón gốc theo tuổi: năm đầu khoảng 113 g NPK có magie mỗi cây, 2 tháng một lần; năm hai, ba 136–181 g; từ năm thứ tư 227–340 g mỗi lần, 3–4 lần một năm, luôn kèm phân chuồng hoai, vi lượng phun lá mùa mưa và sắt chelate trên đất pH cao. Bón ít mà đều, giữ gốc thoáng, không để úng là cây khỏe, ra hoa đều.

Bà con cần tư vấn thêm về cách pha, chọn nguyên liệu cho đúng vườn mình, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: University of Florida IFAS Extension – Pitaya (Dragonfruit) Growing in the Florida Home Landscape (HS1068, Crane và Balerdi); UF/IFAS – Pitaya cultural calendar; University of Florida – Florida Cooperative Extension, fruit crop fertilization guidelines.

Ảnh minh họa: Dragfyre, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).