Dừa cho trái gần như quanh năm nên cần phân đều đặn. Nhiều vườn chỉ bón urê, trong khi kali cây dừa cần còn nhiều hơn đạm. Bài này gom lượng phân bón gốc cho mỗi cây mỗi năm của Viện Nghiên cứu Cây trồng Đồn điền Trung ương Ấn Độ (ICAR-CPCRI), Đại học Nông nghiệp Tamil Nadu (TNAU), Đại học Nông nghiệp Kerala (KAU) và Cục Dừa Philippines (PCA), kèm phép đổi ra urê, supe lân, kali clorua.

Lượng phân cho một cây dừa kinh doanh mỗi năm

Mức chung của ICAR-CPCRI cho cây từ năm thứ tư trở đi là 500 g N + 320 g P2O5 + 1.200 g K2O mỗi cây mỗi năm, kèm khoảng 50 kg lá xanh hoặc phân hữu cơ hoai. Để ý lượng kali gấp hơn hai lần đạm.

Đổi ra phân đơn theo hàm lượng thông dụng (urê 46% N, supe lân 16% P2O5, kali clorua 60% K2O):

  • Urê: 500 ÷ 0,46 ≈ 1.090 g, tức khoảng 1,1 kg. CPCRI làm tròn là "khoảng 1 kg".

  • Supe lân: 320 ÷ 0,16 = 2.000 g, tức 2 kg. Đất chua có thể thay bằng khoảng 1,5 kg phân lân đá (rock phosphate) theo CPCRI.

  • Kali clorua (MOP): 1.200 ÷ 0,60 = 2.000 g, tức 2 kg.

Các nơi khác khuyên thế nào

  • TNAU (Tamil Nadu): 560 g N + 320 g P2O5 + 1.200 g K2O và 50 kg phân chuồng mỗi cây từ năm thứ 5, tức khoảng 1,2–1,3 kg urê, 2 kg supe lân, 2 kg kali clorua.

  • KAU (Kerala): vườn chăm sóc trung bình 340 g N + 170 g P2O5 + 680 g K2O (khoảng 740 g urê, 1,06 kg supe lân, 1,13 kg kali clorua); vườn chăm sóc tốt dùng mức như CPCRI, 500 – 320 – 1.200 g.

  • PCA (Philippines): cây từ 5 tuổi bón 1,5 kg amoni sunfat (SA) kèm 1,7 kg muối ăn nếu đất giàu kali, hoặc kèm 2 kg kali clorua nếu đất thiếu kali. Phân hữu cơ bón trước phân hóa học khoảng một tháng.

Cách dùng muối ăn là kinh nghiệm của Philippines; vườn ven biển đã nhiễm mặn thì không nên tự thêm muối.

Dừa non bón theo tuổi

Bảng của CPCRI (tổng cả năm, mỗi cây), kèm phép đổi ra phân đơn:

  • Năm thứ 1: 50 g N + 40 g P2O5 + 135 g K2O, tức khoảng 110 g urê, 250 g supe lân, 225 g kali clorua.

  • Năm thứ 2: 160 g N + 120 g P2O5 + 405 g K2O, tức khoảng 350 g urê, 750 g supe lân, 675 g kali clorua.

  • Năm thứ 3: 330 g N + 240 g P2O5 + 810 g K2O, tức khoảng 720 g urê, 1,5 kg supe lân, 1,35 kg kali clorua.

  • Từ năm thứ 4: đủ mức cây lớn, 500 – 320 – 1.200 g như trên.

TNAU tính đơn giản hơn: năm thứ 2, 3, 4 lần lượt bón 1/4, 1/2 và 3/4 mức cây lớn; phân chuồng năm đầu 10 kg, mỗi năm tăng 10 kg cho tới 50 kg từ năm thứ 5. CPCRI nhấn mạnh bón đều từ năm đầu giúp cây lớn nhanh, ra hoa sớm.

Chia 2 lần trong năm

  • Cách của CPCRI (vườn nhờ nước trời): lần 1 bón 1/3 lượng phân hóa học khi có mưa đầu mùa (ở Kerala là tháng 5–6); lần 2 bón 2/3 còn lại khi mùa mưa chính sắp dứt, đất còn ẩm (ở Kerala là tháng 9–10). Với cây lớn: lần 1 khoảng 360 g urê + 670 g supe lân + 670 g kali clorua; lần 2 khoảng 725 g urê + 1,33 kg supe lân + 1,33 kg kali clorua.

  • Cách của TNAU: chia hai phần bằng nhau, mỗi lần chừng 610–650 g urê + 1 kg supe lân + 1 kg kali clorua, bón vào hai đợt cách nhau khoảng 6 tháng.

  • Vườn có tưới: TNAU và KAU đều khuyên chia nhỏ thành 3–4 lần bằng nhau trong năm.

Cách bón vòng quanh gốc

  • Lần 1: rải đều phân trong vòng bán kính khoảng 1,8 m quanh gốc rồi xới nhẹ cho phân lẫn vào đất (CPCRI).

  • Lần 2: đào bồn tròn bán kính 1,8 m, sâu khoảng 25 cm; rải lá xanh hoặc phân hữu cơ (khoảng 50 kg/cây) xuống bồn, rải tiếp phần phân hóa học còn lại lên trên rồi lấp đất (CPCRI).

  • Sau khi bón: TNAU khuyên trộn phân vào đất rồi tưới nước; bón khi đất đủ ẩm.

Đất chua và magie

CPCRI khuyên đất chua bón thêm mỗi cây mỗi năm 1 kg đôlômit, hoặc 1 kg vôi kèm 0,5 kg magie sunfat. Khuyến cáo của bang Karnataka (TNAU tổng hợp) là rải vôi trước khi bón phân hóa học khoảng 15 ngày.

Lưu ý khi pha trộn và bón

  • Thứ tự: rải vôi hoặc đôlômit trước khoảng 15 ngày; phân hữu cơ rải xuống bồn trước, phân hóa học rải lên trên.

  • Trộn phân: urê, supe lân, kali clorua trộn xong là bón ngay trong ngày, không trộn sẵn để lâu vì hỗn hợp dễ hút ẩm, vón cục. Không trộn vôi chung với phân hóa học.

  • Rải đều: rải đều khắp vòng bồn, không đổ dồn một chỗ để tránh xót rễ.

  • Thử trước: tăng mạnh kali hay đổi loại phân thì bón vài cây, theo dõi vài tháng rồi mới làm cả vườn.

  • Theo đất: các mức trên là khuyến cáo chung; có điều kiện thì phân tích đất, lá để chỉnh liều cho sát.

Tóm lại

Dừa kinh doanh theo mức CPCRI cần mỗi cây mỗi năm khoảng 50 kg phân hữu cơ, 1,1 kg urê, 2 kg supe lân và 2 kg kali clorua, chia 1/3 đầu mùa mưa và 2/3 khi mùa mưa chính sắp dứt, rải trong vòng 1,8 m quanh gốc. Dừa non bón theo tuổi, đến năm thứ tư là đủ mức cây lớn; vườn có tưới thì chia 3–4 lần.

Bà con cần tư vấn chọn phân cho vườn dừa cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: ICAR-CPCRI (Krishi Vigyan Kendra, Kasaragod) – Coconut Cultivation Practices; Tamil Nadu Agricultural University – TNAU Agritech Portal: Coconut – Manuring; Tamil Nadu Agricultural University – Hệ chuyên gia cây dừa: Nutrient Management (gồm khuyến cáo của Kerala Agricultural University); Philippine Coconut Authority, Davao Research Center / Agricultural Training Institute (Bộ Nông nghiệp Philippines) – Coconut-Cacao Intercropping: Coconut Technology Guide.

Ảnh minh họa: Tanzeemfsugtvm, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).