Cây chuối lớn nhanh, chưa đầy năm đã trổ buồng nặng cả chục ký nên "ăn" phân rất khỏe, nhất là kali. Bón theo cảm tính, mỗi lần một nắm, thì cây xanh tốt mà buồng nhỏ. Bài này tổng hợp lượng phân bón gốc cho mỗi cây chuối theo hướng dẫn của Đại học Nông nghiệp Tamil Nadu (TNAU) và Đại học Nông nghiệp Kerala (KAU) ở Ấn Độ, quy đổi sẵn ra urê, supe lân và kali clorua.
Một cây chuối cần bao nhiêu phân cả vụ?
Theo tài liệu chuyên đề về chuối của TNAU, mỗi cây chuối cần khoảng 150–200 g đạm (N), 40–60 g lân (P₂O₅) và 200–300 g kali (K₂O) cho một vụ, tùy đất và giống. Kali nhiều nhất, lân ít nhất. KAU khuyên các giống chuối thông thường dùng 160–200 g N, 160–200 g P₂O₅ và 320–400 g K₂O mỗi cây mỗi năm tùy độ màu mỡ của đất, chia hai lần bằng nhau vào tháng thứ 2 và tháng thứ 4 sau trồng.
Lưu ý: đây là lượng dưỡng chất, chưa phải lượng phân. Muốn đổi ra ký phân, lấy số gam dưỡng chất chia cho hàm lượng in trên bao. Bài này tính theo urê 46% N, supe lân 16% P₂O₅ và kali clorua (KCl, kali đỏ) 60% K₂O. Ví dụ: 40 g N ÷ 0,46 ≈ 87 g urê.
Bón lót khi trồng: phân chuồng và vôi
KAU khuyên bón 10 kg phân ủ, phân bò hoai hoặc lá xanh cho mỗi cây ngay lúc trồng.
KAU cũng ghi nên cho thêm khoảng nửa ký vôi khi trồng chuối.
Vôi, phân chuồng trộn đều với đất hố, không trộn chung với urê hay supe lân.
Công thức chia 6 lần theo tháng (KAU)
Với chuối Nendran có tưới, KAU khuyến cáo tổng 190 g N – 115 g P₂O₅ – 300 g K₂O mỗi cây mỗi năm. Nếu có điều kiện, chia làm 6 lần như dưới đây sẽ giúp trái to, buồng nặng hơn. Lượng phân thương phẩm là phần tính quy đổi:
1 tháng sau trồng: 40 N – 65 P₂O₅ – 60 K₂O → khoảng 87 g urê + 406 g supe lân + 100 g kali clorua.
2 tháng sau trồng: 30 – 50 – 60 → 65 g urê + 313 g supe lân + 100 g kali clorua.
3 tháng sau trồng: 30 – 0 – 60 → 65 g urê + 100 g kali clorua.
4 tháng sau trồng: 30 – 0 – 60 → 65 g urê + 100 g kali clorua.
5 tháng sau trồng: 30 – 0 – 60 → 65 g urê + 100 g kali clorua.
Ngay sau khi trổ buồng xong: 30 – 0 – 0 → 65 g urê.
Cộng cả vụ: khoảng 410 g urê, 720 g supe lân và 500 g kali clorua mỗi cây.
Cách chia 3 lần của TNAU
Với vườn đất cao trồng các giống chuối không phải Nendran, TNAU ghi lượng 110 g N – 35 g lân – 330 g kali mỗi cây. Đạm và kali chia 3 lần bằng nhau vào tháng thứ 3, 5 và 7 sau trồng; lân bón hết một lần vào tháng thứ 3. Tính lân theo P₂O₅ và kali theo K₂O như cách ghi thông dụng ở Ấn Độ, mỗi lần bón khoảng:
Tháng 3: 80 g urê + 183 g kali clorua + 219 g supe lân.
Tháng 5: 80 g urê + 183 g kali clorua.
Tháng 7: 80 g urê + 183 g kali clorua.
Với chuối cấy mô, TNAU khuyên bón thêm 50%, tức 165 g N – 52,5 g P₂O₅ – 495 g K₂O mỗi cây, chia vào tháng thứ 2, 4, 6 và 8. Chia đều 4 lần thì mỗi lần khoảng 90 g urê và 206 g kali clorua; lân (khoảng 328 g supe lân) bón gọn ở lần đầu như cách bón thường. Một thí nghiệm của TNAU trên giống Grand Naine (Journal of Horticultural Sciences, 2015) dùng đúng mức này, chia 4 đợt vào tháng 3, 5, 7, 9, buồng nặng nhất đạt khoảng 32 kg.
Bón đúng chỗ, đúng cách
Rải phân vòng quanh gốc, cách gốc 60–75 cm (theo KAU và TNAU), xới nhẹ lấp đất, không đổ sát thân.
Tưới nước ngay sau khi bón cho phân tan.
Vườn dốc: TNAU khuyên đào rãnh hình bán nguyệt phía trên dốc của gốc rồi bón vào đó cho phân khỏi trôi.
Chuối vụ sau (chồi con thay cây mẹ): KAU khuyên bón cả lượng một lần ngay sau khi chặt buồng cây mẹ, rồi tưới.
Lưu ý khi pha trộn và bón
Thứ tự: phân chuồng và vôi bón lót lúc trồng → khoảng một tháng sau mới bón lần phân hóa học đầu tiên. Không trộn vôi chung với urê (mất đạm) hay supe lân (lân khó tan).
Urê, supe lân, kali clorua trộn ngay trước khi bón và rải hết trong ngày; trộn sẵn để lâu dễ hút ẩm, vón cục.
Cân phân bằng cân hoặc lon đã đánh dấu sẵn, đừng ước bằng nắm tay.
Thử trước trên vài bụi: lần đầu bón vài bụi, theo dõi 5–7 ngày; lá không cháy mép, cây không héo mới bón cả vườn.
Các con số trên lấy từ Ấn Độ; đất bạc màu theo mức cao, đất màu mỡ, nhiều phân chuồng theo mức thấp.
Vi lượng: TNAU khuyên phun thêm kẽm, sắt, đồng, bo vào tháng 3, 5, 7 sau trồng; có thể tham khảo bộ vi lượng chelate cho chuối theo giai đoạn.
Tóm lại
Chuối cần kali nhiều nhất, rồi tới đạm, lân ít nhất. Lúc trồng lót 10 kg phân chuồng hoai và nửa ký vôi mỗi cây. Theo KAU, cả vụ khoảng 410 g urê, 720 g supe lân, 500 g kali clorua mỗi cây, chia 6 lần; theo TNAU thì chia 3 lần vào tháng 3, 5, 7. Bón cách gốc 60–75 cm, tưới ngay, thử trước vài bụi.
Bà con cần tư vấn thêm về cách bón phân cho vườn chuối, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: Đại học Nông nghiệp Tamil Nadu (TNAU Agritech) – Banana: Nutrient management; TNAU Expert System for Banana – Nutrient management. Đại học Nông nghiệp Kerala (KAU) – Banana: Manuring. Balamohan T.N., Auxilia J., Sudha R. (2015) – Standardization of stage-wise requirement of nutrients in banana cv. Grande Naine (AAA), Journal of Horticultural Sciences 10(2): 165–171.
Ảnh minh họa: Ashlyak, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).